ولسي جرګه:حکومت دې د سولې مزاکرات دځي ټاکلو  په بهانو نه ځنډوي

ولسي جرګه:حکومت دې د سولې مزاکرات دځي ټاکلو په بهانو نه ځنډوي افغان پارلمان وايي، سولې ته رسېدل د ټولو هیله ده او افغان حکومت او طالبان دې دلته یا هلته د سولې خبرو د ترسره کولو په بهانه نور دغه پروسه نه ځنډوي.او د سولې مزاکراتو ته دې ادامه ورکړي.

د پارلمان غړوویلي، ښايي د سولې خبرو کې شل ورځنۍ دمه د پاتې پړاوونه لپاره د ځای ټاکلو په بهانه نوره هم وغځېږي، چې یو غیرمعقول کار دی.دوی یو ځل بیا پر اوربند ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې د سولې خبرو لومړی پړاو د خلکو د تمې خلاف پای ته ورسېد، خو دوهم پړاو کې باید پر اوربند موافقه وشي.هغوی د لومړي پړاو خبرې هسې د وخت ضایع یاده کړه او وايي، چې په تېرو درېو میاشتو کې د سلګونه افغانانو وینې وبهېدې خو په اوربند سلا نه شول.اوس باید د بل هر څه نه زیات سولې ته لومړیتوب ورکړي.

دجمهوری ریاست لومړي مرستيال امرالله صالح وړمه ورځ کندهار کې په خپلې وينا کې پر طالبانو غږ وکړ چې د بهرنيو هېوادونو پر ځای دې په کور  دننه د سولې خبرې تر سره کړي.له ښاغلي صالح وړاندې د ملي امنيت شورا سلاکار حمد الله محب، په خپله ولسمشر غني او د مصالحې عالي شورا مشر ډاکټر عبدالله عبدالله پر طالبانو غږ کړی وو، چې د سولې خبرو دویم پړاو دې افغانستان کې ترسره شي.

د طالبانو وياند نعيم وردګ بیا ویلي، چې طالبان په افغانستان کې د سولې خبرې نه کوي او په وینا یې، افغان ولس ته سوله سپيڅلي ده او دا چې د دوی مخالف لوری په افغانستان کې د سولې خبرو په تر سره کولو ټېنګار کوي، د سولې پر وړاندې د خنډونو جوړلو او بهانې کول دي.

بلخواامرالله صالح ویلي، دا چې طالبان په افغانستان کې د سولې خبرې نه کوي تر شا یې دوه لاملونه شتون لري؛ يو دا چې د طالبانو لاسونه د افغانستان د خلکو پر وينو ککړ دي او بل یې دا چې که چېرې دوی په افغانستان کې د سولې خبرې پيل کړي بيا نه شي کولی، چې له خپلو بهرنيو ملاتړو سره سلا – مشورې وکړي.

ولسي جرګه:حکومت دې د سولې مزاکرات دځي ټاکلو  په بهانو نه ځنډوي
ولسي جرګه:حکومت دې د سولې مزاکرات دځي ټاکلو په بهانو نه ځنډوي

طالبان بیا وايي، چې په افغانستان کې بهرني ځواکونه شتون لري او دا په دې معنا نه شي کېدلی چې افغانستان کې د سولې خبرې به د بهرنيانو له لاس وهنو خالي وي.هغه وايي هتمن باید خبرې افغانستان کې وشي. تر څو افغانان هم د دغخ خبرو نه په سمه توګه واقف ووي.

د سولې خبرو سره سره جګړه هم دوام لري

د سولې خبرو سره سره جګړه هم دوام لري د یو میاشت راهیسې افغان حکومت او طالبانو مرکچي پلاوي د قطر په دوحه کې په دې نه دي سره جوړ شوي چې د خبرو لومړی پړاو پيل کړي.خو لا هم جګړه هېواد کې روانه ده.

د دولت او طالبانو د مذاکراتو ډلو ترما بین یوه میاشت دمخه د افغانستان د ۱۹ کلنې جګړه د پای ته رسیدو په موخه د سولې خبرې پیل شوې ، خو دا خبرې اترې بيخي ورو او له خنډ سره مخ دي.د افغان حکومت او طالبانو تر منځ خبرې د سپټمبر په ۱۲ مه د قطري په پلازمېنه دوحه کې  پیل شوې او دا دی پوره يوه میاشت ووته خو لا هم دواړه لوري د خبرو په طرزالعمل نه دي سره موافق شوي.

یو طرف د سولي خبرو ورو له خنډ او ځنډ سره مخ دي خو له بله پلوه بيا په افغانستان کې جګړې سخت زور نيولی دی.هره ورځ د افغانستان په څه باندي ۲۹ ولايتو کې جګړه روانه ده.همدا اوس د هلمند په مرکز لشکر ګاه ښار کې درنه جګړه روانه ده.عام ولس له جګړي سخت ستړی او له داوړه لوريو څخه غواړي چې جنګ بس کړي.

د یادونې وړ ده چې په افغانستان کې روان ناورين، ۴۳ کلنې جګړې، خراب اقتصادي حالت ، بې روزګارۍ او ګڼو نورو ستونزو افغانان سخت ګړولي او له ژوند څخه يې بيرازي کړي.د افغانستان د خلکو تر ټولو ستونزه او انساني ناورين روانه جګړه ده چې هره ورځ په سل ګونو افغانان پکې شهيدان ، معلول، معيوب او زخمي کيږي.

دا هم باید یاد شي چې عام ولس له جګړې سخت ستړی دی د جنګ له ټولو لوريو څخه يې په وار، وار غوښتي چې د خدای لپاره جګړه بس کړی.د هغوی په خبره موږ هم انسانان يو د ژوند کولو حق لرو ، ددې حق لرو چې چې ارامه ، سوکاله ژوند وکړو. ددې حق لرو چې علم ، پوهه او د ژوند نور هنرونه زده کړو.

دوحه: څو ورځي ځنډ وروسته یو ځل بیا د دواړو ټیمونو د تماس ډلو د خپلمنځي مزاکراتو په اړه خبرې کړي

تر دې دمه په افغانانو رحم نه دی کړی بلکي خپل ټول جنګي پلانونه يې په همدې ځای کې پلي کړي دي، له افغانستان څخه د نړۍ جنګ میدان جوړ شوی دی.او هره ورځ پکې لسګونه کسان مري په دې اړه دولت ویلي چې مونږ به دې لپاره جدي اقرامات وکړو. تر څو افغانان په امن او امان کې ژوند وکړي.

د سولې مزاکرات او پښتانه

زمونږ هېواد افغانستان د وروڼو قومونو ګډ هېواد دی او پښتون د میرویس نیکه له وخته راهیسې د روسانو تر یرغل پورې د مشر ورور په ت صفت د هیواد د وحدت او ازادۍ ساتلو مشري پر مخ بیولې. د استعمار په تندرونو او توپانونو کې چې د افریقا، اسیا، جنوبي امریکا، هند نیمې وچې، قفقاز او منځنۍ اسیا لوی لوی هیوادونه او ملتونه مات او تسلیم شول،

ځانته د پښتون په مشرۍ افغان قامونو دوه ځل انګریزي اردوګانې غرقې او په دریم وار یې سیاسي خپلواکي واخیسته. ورپسې یې د روسي فیل، نه په شا کیدونکې لښکرې هم وځپلې. خو متاسفانه روسانو دلته داخلي جګړې ته لار ورکړه او جنګ او سیاست ته ېې قومي رنګ ورکړ. قومي جنګ طالبانو وګاټه خو امریکا راغله او طالبانو لخوا مات شوي قوتونه یې بیرته سیاست ته راوستل. د روسانو له یر جنګ سره په واک کې د پښتون مشري هتمه شوه . روسانو پښتون ولسممشر حفیظ الله امین له خپلو اولادونو سره پخپل کور کې وواژه؛ کشمیري کارمل یې ولسمشر، هزاره کشتمند صدراعظم او تاجک قادر د دفاع وزیر وګمارل شول.

شوروي ویل چې په نظام کې داخل خلقیان ټول پښتانه دي او د نورو پښتنو په شان باید له منځه لاړ شي ، ځکه د روسانو په نظر پښتانه د نړۍ نیولو په وړاندې د دوی د لارې خنډ دی او باید دا خنډ هوار شي، چې پرمختګ ممکن شي. شورویانو له نظام څخه بهر پښتنو مجاهدینو د له منځه وړلو لپاره یې هوایي او ځمکني قوتونو نه کار واخیسته او د نظام په دننه کې د پښتنو خلقیانو په باب یې فرموله داسې ورکړه چې دوی دې په مرمیو او وسلو بمبار شي، سنګر ته ولیږل شي، له خپلو وروڼو سره وجنګول شي چې هملته له منځه لاړ شی.

کله چې شورويانو له هر څه مایوس شول نو اردو یې له داخله وپاشله او لویه برخه یې نظار شورا ته ورکړه، چې په داخلی جګړو کې منحله شوه.امریکا هم د روسانو په قدم لاړه، پښتون یې له واکه لیرې کړ او د دوی په اصطلاح فعال اقلیتونه یې صحنې ته راوستل. اردو (۹۰ سلنه جنرالان او ۷۵٪ افسران)، پولیس (تر ۹۰٪)، استخبارات (تر ۹۵٪)، اقتصاد او تجارت (لوی تجارتونه: ګازونفت، هوایي کرښې، ساختمان، معادن او …)، او رسنۍ یې ټول دوی ته ورکړل، خو د روسانو برخلاف یې سمبولیکه مشري پښتون ته وسپارله

اوسمهال دسولې مزاکراتو کې د د پښتنو په نماینده ګۍ کسانو تشګیل داسې دی درې پښتانه (معصوم ستانکزی، شریفه زرمتۍ او عطاالله لودین)، یو تاجک/ بلوچ/ زوري (نادري) او یوه سادات (فاطمه ګیلاني) لیږلي دي:معصوم ستانکزی پخوانی خلقي، پښتون خو اوس د انګلیسي ګټو ساتلو لپاره تللی دی.

نادر نادري چې په بیلابیلو وختونو کې یې ځان زوري، بلوچ او تاجک قامونو ته منسوب کړی دی، اوس د پښتون په نماینده ګۍ جلسې ته لیږل شوی دی. په فکري ډول شعله یي او عملاً امریکاپلوه شخص دی، نه پښتون دی او نه د پښتنو نماینده دی.

شریفه زرمتۍ یوه شریفه خو ساده، له سیاست ناخبره او یوه غیر مطرح څیره ده. نه د کوم لوري نماینده ګي کولی شي، نه د کوم قوت.مولوي عطاالله لودین چې د پښتنو د یوه کمزوري ګوند (د ارغندیوال په مشرۍ حزب اسلامي) نماینده ګي کوي. فاطمه ګیلاني چې سادات ده، کوم لوری نه دی او نه هم د چا نماینده ګي کولی شي، د حزب اسلامي، افغان ملت، حرکت انقلاب اسلامی او نورو ملي اسلامي ډلو او پښتنو مدني او ولسي حرکتونو نماینده ګي پکې شتون نه لري.

د ملي مصالحې عالي شورا غړي د سولې خبرو کې موثر ندي

د ملي مصالحې عالي شورا غړي د سولې خبرو کې موثر ندي د سولې ولسي مجمع د ملي مصالحې عالي شوراله جوړښت خوشاله نده. دغه ولسي مجمع وايي چې د روغې جوړې شورا غړي سولې ته ژمن ندي او دويي نشي کولۍ چې د سولې خبرو کې خپل موثریت وښايي،

دغې مجمع همدا رنګه د طالبانو سره د دولت د سولې پر مرکچي پلاوي او د ملي پخلاینې شورا پر جوړښت نیوکې کړي.د مجمع غړي وایي دولت د سولې له بهیر سره سیاسي چلند کوي . حکومت کې واکمنې کړۍ غواړي د شخصي ګټو او پر واک د پاتې کېدو لپاره دسولې خبرې  سیاسي کړي او خنډونه ورته رامنځته کوي دوی زیاتوي د ملي پخلاینې شورا کې داسې غړي شامل دي ، چې اصلاً د سولېسره علاقه نه لري، خو طالبان او دولت باید د سولې لپاره رمنځته شوۍ فرست ضایع نشي او خبرې ژر پیل کړي، خو د دوی اندېښنه دا هم ده چې د بندیانو له خلاصون وروسته د شخصي ملېشو د جوړلو اندېښنه هم موجوده ده.

افغان دولت پرون مازدیګر د طالب بندیانو د ازادېدلو لړۍ د بشپړېدو خبر ورکړ. او د سولې بین الافغاني مذاکراتو د پیل پر وړاندې ټولې بهانې له منځه لوتلې، د سولې خپلمنځي خبرې په وار وار د بندیانو د خلاصون او تبادلې له کبله ځنډېدلي وو او دواړو لوریو یو بل سره مخالغتونه درلودل.

دولت د سختو جرمونو د طالب بندیانو د خوشې کولو لپاره د سولې مشورتي لویه جرګه رابللې وه او جرګې هم د ټولو بندیانو د خوشې کولو پرېکړه تأیید کړه یوازې ٨٠ بندیان یې همغه ورځ ازاد شول او پاتې نور یې د حکومت او بهرنیو هېوادونو د ځینو ملاحظاتو له امله پاتې کړل.

ځیني بهرني هېوادونو لکه فرانسې او اسټرالیا د هغو شپږ طالب بندیانو د خلاصون مخالفت وښوودچې د یادو هېوادونو د فوځیانو په وژلو تورن دي، خو اوس ویل کیږي له یادو هېوادونو سره یې خبرې کړي او دا شپږ بندیان به په قطر کې د مذاکراتو په موده کې له امریکا سره نظر بند وي وروسته به د بېرته افغانستان ته راوړل شي او د دغو هېوادونو سره په توافق ازاد شي.

د ملي مصالحې عالي شورا غړي د سولې خبرو کې موثر ندي
د ملي مصالحې عالي شورا غړي د سولې خبرو کې موثر ندي

د یادوولو وړ ده چې افغان حکومت د طالبانو سره مزاکراتو ته چمتو دي خو د بارې لاملونو له امله د دولتي پلاوي قطر ته سفر ځنډېدلۍ . ویل کیږي چې د دغه سفر یو لامل دا دی چې طالباند اسلااباد نه لا هم ندي راستانه شوي افغان دولت وايي چې دويي د اسلام اباد نه نه وي راستانه شوي تر هغې دولتي پلاوۍ قطر ته سفر نشي کولۍ.

طالبانود مزاکراتو پيل کې د اوربند هیله مندي ښودلې

سوله د هر افغان ارمان دی او هر افغان ورته سترګو په لار دی خو هر یو وګړی ریشتینې سوله غواړي داسې سوله نه غواړي چې تش په نامه ورته سوله نوم کېږدي او نور جنګ یو نوۍ بيل وي افغان وژنه پکې د تېر په څېر نوره هم زیاته شي،

دهېواد د ۵ زره کلن تاریخ  واقعات یو خوا خو وروستي څلوېښت کلنه خونړۍ او له درده ډک کلونه هغه خفه کوونکي څلور لسیزې ګڼل کېږي، چې په کې اکثریت شهیدان، معیوب، یتیمان او د اوښکو ډکو سترګو کوربانه یې ګرځولي یو.اوس هم دغه ناتار پرافغان ملت او خاوره خپلې بوږنونکې وزرې لا پسې غوړوي او د وير ټغر یې خور ساتلی دی.زمونږ مشهور او منل شوی متل دی چې ” ځمکه هغه سوځي چې اور پرې بل وي ” طبعاً افغانان د سولې ارمانجن او هغه قشر دی، چې د دې نوم لپاره یې ځانونه قرباني کړل خو بیا هم دغه د سکون وږم مرور او لارې یې لاپسې جلا کړي دي.

فعلي کوششونه سولې په برخه کې مظلوم ولس ته هیله بخښونکې، خو په حقیقت کې هغه نوی داستان پیلیدونکی دی، چې بیا ځلې افغاني غرور له خاورو سره خاورې او د یوه نوي ویرجن فصل صفحې پرانېستل کېږي.د سولې تړون هغه کیلي وه، چې باید د ښکېلو خواو تر منځ لاسلیک شوی وای خو له بده بخته، چې هلته اصلي لوبغاړي ته د یوه لوري خطاب کېږي، چې خپله مستقیماً د سولې پروسې بطلان ښکاره کوي.

نن ورځ د سولې تفاهملیک د هغو ډلو ترمنځ لاسلیک کېږي چې اصلاً نه په جګړه کې زیانمن شوي او نه د جګړې د لومړۍ کرښې جنګېدونکی ځواک بلل کېږي.روانې ناندرۍ هغه غولونکې غوغا ده، چې په کې ګټونکي مالوم او د تمثیلي پارچې د لوبغاړو او لوبغالي لپاره افغان ملت او خاوره غوره ډګر بلل شوی.همدارنګه د یادې پروسې د بطلان ښکاره ثبوت د هغو پټو مسايلو نه څرګندتیا ده چې بېچاره مظلوم ولس څه، آن د رأس حاکم دولت ترې ناخبره او د نورو خولو ته یې سترګې غړولي ناست دي.

د افغان سولې پروسه د هغه ډلو په کنټرول او رهبریت ترسره کېږي چې د نني ناورین او خونړۍ جګړې اصلي سپوټران او ملاتړې ادارې بلل کېږي.هغه څوک یې ملاتړ کوي چې څلوېښت کاله یې د خپلو ګټو لپاره نه ختمېدونکې جګړه جاري ساتلې او په خپل مغروره تاریخ کې تر ټولو لوی اقتصادي تاوانونه یې پرې زغملي، نو څنګه شونې ده چې دغه ملاتړې ادارې دې هغه فصل ختم کړي، چا چې پرې مالي او ځاني ربړونې او سختۍ تجربه کړي او لا یې هم د فصل پای نه ده جوته شوې.

هغه ګاونډي هېوادونه هم د افغان سولې پروسه کې دخیل دي، کوم چې زمونږ پر خاوره د توپونو مرمۍ وروي او بېګناه د سولې ارمانجن ملت همداسې له خپلو هیلو سره د تورو خاورو کوربه کوي.په هغه سوله به څه باور وشي چې د رنګ بدلون ورکوي او د جګړې د نوي فصل پرانېستلو ته یو نوی باب پرانېزي.

بل اړخ ته داخلي کشمکشونه د شخصي ګټوپر بنسټ د سولې هغه لمر ته کله د بارذیت اجازه ورکوي، کوم چې له وجهې یې دوی سره د حساب کتاب تر مېز د راوستلو لارې چارې جوړږي،افغانا باید په دې پوه شي چې شخصي ګټو ته په ملکي ؛ټو ډېره ترجیح ورکړو ترڅو افغانستان ته خپلواکي نصیب شي،اوس باید ټول افغان سیاسیون سره په مېز کېني او طالبانو سره خبرې وکړي ترڅو افغانان د یو ادرس نه طالبانو سره خبرې وکړي او طالبان هم باید په ټول صداقت او رېښتینولي سره کار وګړي،