ایران: افغان کډوال دې په ایران کې پاتې شي

د کرونا ویروس د انتقال د مخنیوي په هدف یې تېره یکشنبه له ایران سره ټول بندرونه وتړل نن سې شنبه یې بېرته خپل بندرونه له دغه هیواد سره د تګ راتګ پر مخ خلاص کړه

کړل. د ملي امنیت شورا ویاند جاوید فیصل ویلي چې د کرونا ویروس د کاري کمېټې د پرېکړې په اسس به له ایران سره د مسافرت لړۍ د نیول شوو طرزالعملونو په اساس مخته ولاړه شي نوموړي زیاته کړې چې د افغانستان او ایران د پولو دواړو غاړو ته مسافرین تګ راتګ کولا شي. ..

ښاغلي فیصل نن سې شنبه پر خپل ټوېټر لیکلي:”د كرونا وايروس د كاري كمېټې له فیصلې سره سم به د ایران سره د مسافرت لړۍ د روغتیا د نړیوال سازمان د صحي لارښوونو په نظر کي نیولو، د روغتیا وزارت د کنټرولي اقداماتو په تطبیق او د بهرنیو چارو وزرات سره په تفاهم مخته ولاړه سي. اوس د پولي دواړو غاړو کي مسافرین تګ راتګ کولای سي.”

په هرات کې له ایران سر پر پوله اسلام قلعه بندر کې افغان روغتیايي ټېمونو هم تائید کړې چې له نن سې شنبې سهار راپدېخوا سلګونه افغان کډوال چې ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي له ایرانه هرات ته داخل شوي دي.

په هرات کې له کرونا ویروس سره د مبارزې روغتیايي ټېم مشر داکټر نور احمد محمدي امریکا غږ ته وویل چې له ایران څخه افغان کډوال یوازي تر روغتیايي معایناتو وروسته هیواد ته داخلېدای شي.

بلخوا د هرات د روغتیا رئیس ډاکټر عبدالحکیم تمنا له امریکا غږ سره مرکه کې له ایران څخه افغانستان ته د را ستېدونکو کډوالو په اړه اندېښنه وښودله. هغه وویل چې له ایران څخه د را ستنېدونکو کډوالو د معایناتو لپاره کافي امکانات نه لري.

د افغانستان د روغتیا وزارت پرون دوشنبه په هرات ولایت کې د کروناویروس د یوې مثبتې پېښې ثبتېدو خبر ورکړ.

د روغتیا وزارت سلاکار او ویاند ډاکټر وحیدالله مایار نن سې شنبه امریکا غږ ته وویل چې په دغه ولایت کې د کرونا اووه نورې مشکوکې پېښې هم ثبت شوي چې نمونې دا مهال تر څېړنو لاندې دي.

د کرونا ویروس له ویري په هرات کې له تېرې شنبې راپدېخوا بېړنی حالت اعلان شوی دی.

بلخوا د غور والي ناصر خاضع هم نن سې شنبه په دغه لایت کې د کرونا د یوې مشکوکې پېښې ثبتېدو خبر ورکړ.

نوموړي زیاته کړه چې دغه کس تر قرنطین وروسته د غور ولایت مرکزي روغتون ته لېږدول شوی دی.

خو د افغانستان د عامې روغتیا وزارت ویاند وحیدالله مایار بیا له رسنیو سره مرکه کې په غور کې د کرونا د مشکوکې پېښېدو ثبتېدو په اړه راپورونه رد کړل.

د هرات سیمه ییز چارواکي وايي چې نن سې شنبه ترکمنستان هیواد هم د کرونا ویروس د انتقالېدو له ویري له افغانستان سره خپل پوله د هر ډول تګ راتګ پر مخ وتړله.

امین الله ازاداني د هرات ولایت د بهرنیو اړیکو رئیس امریکا غږ ته وویل چې د سې شنبې ورځې له سهار نه ترکمنستان له افغانستان سره د هرات په ولایت کې د تور غونډۍ بندر د هر ډول تګ راتګ پر مخ تړلی دی. نوموړي زیاته کړه هڅې روانې دي چې دا بندر بېرته د تګ راتګ پر مخ پرانیزي

د امریکا او ایران د کړکېچ پر افغانستان اغیز

کارپوهان پر افغانستان باندې د امریکا او ایران د کړکېچ د اغیزو په اړه بېلابېل نظرونه لري خو وايي، چې واشنګټن او تهران په افغانستان کې یو لړ ګډې منافع هم لري.

د ستراتیژیکو مطالعاتو انستیتیوت د پنجشنبې په ورځ د جنوري په ۳۰مه (سلواغې ۱۰مه) پر افغانستان باندې د امریکا او ایران د روان کړکېچ د اغیزو په اړه د نړیوالو اړیکو او د سیاسي چارو د کارپوهانو غونډه رابللې وه. د دغې غونډې ګډونوالو له تروریزم سره د مبارزې، د مخدره موادو او انساني قاچاق له اړخه په افغانستان کې د امریکا او ایران د ګټو په اړه نظریات وړاندې کړل. په ملګرو ملتونو کې د افغانستان پخواني دایمي استازي محمود صیقل وویل، چې پر افغانستان باندې د واشنګټن او تهران ترمنځ د روان کړکیچ منفي اغېزې مخ په زیاتېدو دي.

ښاغلي صیقل ادعا وکړه، چې دواړو هیوادونو فشار راوړی تر څو افغان حکومت د هغوی په پلوي دریځ ونیسي، خو زیاته یې کړه چې افغانستان د دې مسلې په اړه مناسب دریځ نیولی دی.

د هغه پر وینا د امریکا او ایران کړکېچ به له طالبانو سره د سولې روانې خبرې له ځنډ سره مخامخ کړي او که چېرې کابل د واشنګټن او تهران غوښتنو ته مثبت ځواب ورنکړي، ښايي له دغو هېوادونو سره د افغانستان اړیکې سړې شي.

هغه زیاته کړه: “اړتیا ده چې د دغه کړکېچ په اوج کې موږ د فعالې او نوښتګرې دیپلوماسۍ له لارې په تهران او واشنګټن کې د باور فضا رامنځ ته کړو او دواړو هېوادونو ته ډاډ ورکړو، چې زموږ له خاورې به د هغوی په خلاف استفاده ونشي”.

ښاغلي صیقل له دواړو هېوادونو سره په اړیکو کې د انډول رامنځ ته کولو لپاره ټینګار وکړ، چې افغانستان باید له ایران سره پر امنیتي، سیاسي او ستراتیژیکو اړیکو باندې تمرکز وکړي او زیاته یې کړه، چې افغانستان باید له امریکا سره د ستراتیژیکو اړیکو تر سیوري لاندې له ایران سره د ګاونډیتوب اړیکې ونپالي.

خو د افغانستان د ملي امنیت په شورا کې د ګواښونو د ارزونې د څانګې پخواني رئیس آرین شریفي دې مسلې ته په اشارې وویل، چې په ایران کې له اسلامي انقلاب وروسته واشنګټن او تهران تل په منځنی ختیځ کې سره مخامخ شوي دي.

د ښاغلي شریفي وویل، په تېرو ۱۸ کلونو کې چې امریکا په افغانستان کې نظامي حضور هم لري، واشنګټن او تهران په خپلو ستراتیژیکو اړیکو کې کابل د یو استثنا په توګه ټاکلی دی، ځکه چې د هغه پر وینا، په افغانستان کې د دواړو هېوادونو عمومي او عمده منافع یو ډول دي.

هغه وویل: “تر ټولو عمده مسله د نړیوال تروریزم پر مرکز باندې د افغانستان د بیا بدلېدو مخنیوی دی، چې دا مسله به هم ایران ته ګواښ وي او هم به د متحده ایالاتو منافع ته”.

ښاغلي شریفي زیاته کړه، چې روان وضعیت ته په کتو د واشنګټن او تهران ترمنځ د کړکېچ د ختمېدو احتمال زیات دی.

خو هغه دغه راز اندېښنه وښوده چې ښايي دا کړکېچ د دواړو هېوادونو ترمنځ د مخامخ جګړې لامل هم شي، چې احتمال یې ډېر لږ دی “خو ناممکنه هم نه ده، یعنې د داسې یو څه پیشبیني کولی شو خو په ډېر کمزوري احتمال، که چېرې دا سناریو رامنځ ته کېږي، نو افغانستان به په مستقیم ډول د دواړو هیوادونو د جګړې د تیاتر په ساحې بدل شي”.

په نیویارک کې د افغانستان د چارو کارپوه پروفیسور بارنټ روبین په دې بحث کې وویل، چې امریکا او ایران د خپلمنځي اختلافاتو پر خلاف، د ګډې منافع له مخې د افغانستان د ثبات او د اوسني اساسي قانون په ملاتړ عمل کوي.

خو ښاغلي روبین زیاته کړه، چې د ایران په ګډون د سمیې اکثره هیوادونه په افغانستان کې د امریکا پوځي حضور د ځان لپاره یو ګواښ ګڼي. هغه وویل: “په سیمه کې ګڼ شمېر هیوادونه لکه روسیه، ایران، چین او پاکستان د امریکا نظامي حضور ته د ګواښ په سترګه ګوري، دلته یو ډول نه همغږي موجوده ده او زما په نظر