د اپریل لومړۍ نېټه یا د اپریل فول ورځ په ټوله نړۍ کې د ټوکو او ملنډو لپاره پیژندل کیږي؛ په دې راپور کې د دغې ورځې تاریخي شالید او مختلفې نظریې ولولئ.
د هر کال د اپرېل په لومړۍ نېټه، په لوېدیځو هیوادونو کې ميليونونه خلک پر یو بل له ټوکو او بېضرره چلونو څخه خوند اخلي، چې ډېری ورته د اپریل فول ورځ وايي. که څه هم دا یو نړیوال دود ګرځېدلی، خو د دې ورځې کره تاريخ او سرچینه لا هم روښانه نه ده. تاريخپوهان وايي چې دا دود لږ تر لږه له ۱۵مې پېړۍ راهيسې شته، خو د پيل په اړه يې بېلابېلې نظريې موجودې دي.
د اپریل فول ورځ او د هغې تاریخي مخینه
تاريخي شواهد ښيي چې د اپریل فول ورځ د وخت په تېرېدو سره په یو کلتوري رواج بدله شوې ده. ځينې پوهان دا دود د مشهور لیکوال جفري چاوسر له ليکنو سره تړي، چې په ۱۳۹۰ کال کې يې په يوه داستان کې د اپرېل لومړۍ نېټې ته ورته اشارې کړې دي. که څه هم ځینې بیا وایي چې دا ښايي یوازې د لیکلو یوه تېروتنه وي، خو بیا هم دا نظریه د چاوسر په لیکنو کې د اپریل فول ورځ سره نږدې بلل کېږي.
په فرانسه کې د اپریل کب دود او د اپریل فول ورځ
بله مشهوره نظريه له فرانسې سره تړاو لري، چې هلته د «اپرېل کب» (Poisson d’Avril) دود له پخوا راهيسې شته. خلک پر يو بل ټوکې کوي، لکه د چا تر شا د کاغذي کب پټول او بيا پرې ملنډې وهل، چې دا هم په اصل کې د اپریل فول ورځ یوه بڼه ده. دا کلتوري رواج په فرانسه کې خورا پخوانی دی او خلک یې په ډېر لیوالتیا سره لمانځي.
همداراز، یوه بله نظریه دا ده چې کله د فرانسې پاچا نهم چارلس په ۱۵۶۴ کال کې نوی کال د جنورۍ لومړۍ نېټې ته واړاوه، ځينو خلکو لا هم اپرېل د نوي کال پيل ګاڼه. نورو به پر هغوی ټوکې کولې او د نوي کال د تېر ایستلو هڅه به یې کوله، چې همدا دود وروسته په رسمي ډول د اپریل فول ورځ په توګه مشهور شو.
لرغوني جشنونه او د اپریل فول ورځ سره یې اړیکه
ځينې څېړونکي بیا داسې انګیري چې د اپریل فول ورځ له لا پخوانيو پسرلنيو جشنونو سره ریښه لري. د بېلګې په توګه، د لرغوني روم د «هیلاریا» جشن، يا د هند د «هولي» مشهور جشن چې پکې ټوکې، رنګونه او خوشالي شامله وي، د دې ورځې له روحیه سره ورته دي. له همدې امله، ډېری پوهان په دې باور دي چې د اپریل فول ورځ په حقیقت کې د پسرلي د پیل او د طبیعت د تازه کېدو د خوښۍ یو سمبول دی.
په ټوله کې، که څه هم د اپرېل د لومړۍ نېټې کره سرچینه لا نه ده معلومه، خو څرګنده ده چې دا ورځ د پسرلي له خوښۍ او د خلکو ترمنځ د طنز او مزاح له دود سره ژوره اړيکه لري. نن سبا په انټرنیټي نړۍ کې هم د اپریل فول ورځ په خورا پراخه کچه د جعلي خبرونو او ټوکو له لارې لمانځل کېږي، خو د دې تر شا اصلي موخه یوازې ساتیري او د یو بل خندول دي. که څه هم ځینې ټوکې ښايي درنې وي، خو بیا هم د اپریل فول ورځ د یو کلتوري میراث په توګه په نړۍ کې خپل ځای ساتلی دی.
