د مرستندویه ادارو کارونه ودرول شول؛ د افغانستان او پاکستان جګړې ۱۶۰ زره کسان له خوړو بې برخې کړل

د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، د افغانستان او پاکستان ترمنځ جګړو د مرستندویه ادارو کارونه په ټپه درولي دي، چې له امله یې نږدې ۱۶۰ زره افغانان له خوراکي مرستو بې برخې شوي دي.

د جګړې اغېز پر بشري مرستو

د افغانستان او پاکستان ترمنځ وروستیو سرحدي جګړو او نښتو نه یوازې امنیتي وضعیت خراب کړی، بلکې په لسګونو ولسوالیو کې یې د مرستندویه ادارو کارونه هم له جدي خنډ سره مخ کړي دي. د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (WFP) په یوه تازه بیان کې ویلي چې تر ۱۶۰ زره ډېر افغانان اوسمهال له اړینو خوړو بې برخې دي، ځکه د جګړې له امله دوی نشي کولی خپلو فعالیتونو ته دوام ورکړي.

د خوړو نړیوال پروګرام په وینا، هوايي بریدونو او ځمکنیو نښتو د نورستان، لغمان، کونړ، ننګرهار، پکتیکا، پکتیا، خوست، کندهار، هلمند او زابل په ۴۶ ولسوالیو کې د مرستندویه ادارو کارونه اغېزمن کړي دي. دې ادارې په ډاګه کړې چې دوی مجبوره شوي څو په موقتي ډول د بیړنیو مرستو، ټولنیز ملاتړ او د ښوونځیو د خوړو پروګرامونه وځنډوي.

د بشري بحران ژورېدل

د خوړو د نړیوال پروګرام د افغانستان مشر، جان ایلیف وايي چې په غرنیو ولایتونو لکه کونړ او ننګرهار کې ټولنې له وړاندې له سختو ستونزو سره مخ وې. د تېر کال زلزلو او اوسنیو جګړو د خلکو ژوند نور هم تریخ کړی دی. د نوموړي په وینا، کله چې د مرستندویه ادارو کارونه درول کېږي، نو تر ټولو زیات زیان هغو کورنیو ته رسېږي چې په لومړۍ کرښه کې ژوند کوي او د پاکستان او افغانستان ترمنځ د شخړو قرباني کېږي.

راپورونه ښيي چې په هغو سیمو کې چې جګړې پکې شوې دي، د لوږې بیړنۍ کچه لیدل کېږي او لږ تر لږه څلور ولایتونه لا له وړاندې له سختې خوارځواکۍ سره مخامخ وو. د دغه وضعیت دوام به بشري ناورین نور هم پراخ کړي، ځکه د مرستندویه ادارو کارونه د خلکو د بقا یوازینۍ هیله وه.

سیاسي او امنیتي وضعیت

د پاکستان او افغانستان ترمنځ تاوتریخوالی تېره اوونۍ وروسته له هغه زیات شو چې پاکستان د ډیورنډ فرضي کرښې له هغې خوا پر افغان خاوره هوايي بریدونه وکړل. افغان ځواکونو هم په غبرګون کې پر پاکستاني پوستو بریدونه پیل کړل. دا جګړه چې اوس د اسلام‌اباد لخوا د “پرانیستې جګړې” په نوم یادېږي، نړیواله ټولنه یې اندېښمنه کړې ده.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت (UNAMA) ویلي چې په دغو نښتو کې لږ تر لږه ۴۲ ملکي کسان وژل شوي او ۱۰۴ نور ټپیان دي. د ملکي تلفاتو زیاتوالی او د امنیت نشتوالی هغه اصلي لاملونه دي چې له امله یې د مرستندویه ادارو کارونه له خنډ سره مخ شوي دي.

د پاکستان شرطونه او د راتلونکي اندېښنې

بل لور ته، د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر ویلي چې سوله یوازې هغه وخت ممکنه ده چې افغان لوری له هغو وسله‌والو ډلو سره اړیکې پرې کړي چې په پاکستان کې بریدونه کوي. خو تر څو چې دا سیاسي ناندرۍ روانې وي او جګړه پای ته ونه رسېږي، د مرستندویه ادارو کارونه به همداسې ځنډېدلي پاتې وي.

اوسمهال د زرګونو افغانانو سترګې د نړیوالو مرستو لوري ته دي، خو په سیمه کې د روانې “پرانیستې جګړې” له امله د مرستندویه ادارو کارونه تر جدي ګواښ لاندې دي او که وضعیت بدلون ونه کړي، د خوارځواکۍ او لوږې له امله به د مړینې کچه نوره هم لوړه شي.