چین د افغانستان د دوسیې مشري ترلاسه کړه؛ چین له اوږدو ډیپلوماتیکو هڅو او سیالیو وروسته د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د افغانستان د دوسیې د «پېنهولډر» یا اصلي مذاکرهکوونکي رول ترلاسه کړی؛ هغه مقام چې د افغانستان اړوند د پرېکړهلیکونو د مسودې جوړولو او مذاکراتو مشري کوي.
د «سېکیورټي کونسل ریپورټ» په نوم تحلیلي ارزونه کې راغلي، چې د افغانستان دوسیه په وروستیو کلونو کې د سترو قدرتونو د سیالیو مهم ډګر ګرځېدلې او د چین وروستی بری د همدې جیوپولیټیک رقابت یوه مهمه بېلګه بلل کېږي. د افغانستان د دوسیې مشري
د افغانستان د دوسیې مشري ولې مهمه ده؟
تر دې وړاندې د افغانستان اړوند ډېری چارې د امنیت شورا د غیردایمي غړو له خوا پر مخ وړل کېدې، خو اوس چین د ۲۰۲۵ کال لپاره د یوازیني «پېنهولډر» په توګه ټاکل شوی دی. دا بدلون ځکه مهم ګڼل کېږي چې چین مخکې د امنیت شورا په مهمو سیاسي دوسیو کې ورته مخکښ رول نه درلود.
راپور زیاتوي، بیجینګ له اوږدې مودې راهیسې هڅه کوله چې د پرېکړهلیکونو د چمتو کولو واک یوازې د امریکا، بریتانیا او فرانسې تر نفوذ لاندې پاتې نه شي. چین باور لري چې د نړیوالو مسایلو په مدیریت کې باید د نورو قدرتونو ونډه هم زیاته شي.
د چین، امریکا او نورو هېوادونو سیالي
د راپور له مخې، وروسته له هغې چې د جاپان دوره د ۲۰۲۴ کال په پای کې ختمه شوه، چین، پاکستان او جنوبي کوریا هر یوه هڅه پیل کړه څو د افغانستان د دوسیې مشري ترلاسه کړي.
وروسته چین وړاندیز وکړ چې پاکستان او جنوبي کوریا دې ګډ میکانیزم رامنځته کړي، خو امریکا د دې مخالفت وکړ چې چین باید د رهبرۍ رول ولري. دغه اختلافونه هغه مهال لا څرګند شول چې چین او پاکستان د یوناما د ماموریت د غځولو لپاره جلا مسوده وړاندې کړه او امریکا له جنوبي کوریا سره متقابل متن خپور کړ.
همدغو اختلافونو وښوده چې د افغانستان په اړه د نړیوال تعامل پر څرنګوالي او د طالبانو تر واک لاندې د هېواد د راتلونکې په اړه لا هم جدي اختلافات موجود دي.
چین ولې افغانستان ته زیات پام کوي؟
شنونکي وایي، چین د افغانستان ګاونډی هېواد دی او په سیمه کې امنیتي او اقتصادي ګټې لري. بیجینګ په وروستیو کلونو کې له کابل سره خپلې سیاسي او اقتصادي اړیکې پراخې کړې او هڅه کوي د سیمې د ثبات په برخه کې فعال رول ولوبوي.
راپور هم ټینګار کوي چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان په اړه د چین لېوالتیا زیاته شوې ده. چین هڅه کوي افغانستان د سیمهییزو اقتصادي پروژو او همکاریو برخه وګرځوي او همداراز د امنیتي ګواښونو د پراخېدو مخه ونیسي.
امریکا لا هم مهم رول لري
سره له دې چې چین اوس د افغانستان د دوسیې مشري کوي، خو امریکا لا هم د امنیت شورا په اړوندو چارو کې پراخ نفوذ لري. واشنګټن د ۱۹۸۸ بندیزونو کمېټې مشري پر غاړه لري؛ هغه کمېټه چې د طالبانو اړوند بندیزونه څاري.
کارپوهان باور لري چې د افغانستان د دوسیې پر سر روانه سیالي یوازې د کابل موضوع نه ده، بلکې د نړیوال نفوذ او د امنیت شورا دننه د قدرت د توازن برخه هم ګڼل کېږي.
د افغانستان د دوسیې مشري او د سیمې راتلونکی
د امنیت شورا د افغانستان د دوسیې مشري ترلاسه کول د چین لپاره یو مهم ډیپلوماتیک پرمختګ بلل کېږي. دا اقدام ښيي چې بیجینګ غواړي د افغانستان په تړاو نړیوال تصمیمونه کې فعال او اغېزناک رول ولري.
شنونکي وایي، که څه هم چین اوس د دې دوسیې رسمي مشري ترلاسه کړې، خو د افغانستان راتلونکی به لا هم د نړیوالو قدرتونو د سیالیو، سیمهییزو ګټو او سیاسي اختلافاتو تر اغېز لاندې پاتې وي.
