افغانستان کې د چرګانو صنعت؛ هېواد د چرګانو د غوښې په تولید کې ځانبساینې ته څومره نږدې شوی؟
افغانستان کې د چرګانو صنعت په وروستیو کلونو کې د پام وړ وده کړې او چارواکي وایي، که پانګهوالو ته د کرنیزو ځمکو د وېش بهیر چټک شي، هېواد به په نږدې راتلونکې کې د چرګانو د غوښې په تولید کې ځانبساینې ته ورسېږي.
د فوډ انډ اګریبیزنس د راپور له مخې، د کرنې سکټور مسؤلان هڅه کوي د خصوصي پانګونې لپاره مناسب شرایط برابر کړي، څو د چرګانو فارمونه لا پراخ او کورنی تولید زیات شي.
د چرګانو صنعت د پراختیا لپاره د حکومت پلان
د افغانستان د کرنې او مالدارۍ خونې استازو ویلي، که د چرګانو فارمونو جوړولو لپاره پانګهوالو ته کرنیزې ځمکې پر وخت وسپارل شي، د کورني تولید کچه به دومره لوړه شي چې هېواد به د چرګانو د غوښې په برخه کې پر وارداتو خپله تکیه کمه او بالاخره ځانبساینې ته ورسېږي.
د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت هم وایي چې د چرګانو د غوښې، هګیو، د چرګانو د خوراک (دانې) او یو ورځنیو چرګوړو (Day-old Chicks) د تولید ظرفیت په وروستیو کلونو کې د پام وړ لوړ شوی او لا هم د پراختیا په حال کې دی. افغانستان کې د چرګانو صنعت
د وزارت په وینا، د دې صنعت دوامداره وده نه یوازې د کورني بازار اړتیاوې پوره کولی شي، بلکې د وارداتو د کمېدو او د سلګونو زرو کسانو د کاري فرصتونو په رامنځته کولو کې هم مهم رول لري.
افغانستان کې د چرګانو صنعت اوس په کوم پړاو کې دی؟
سره له دې چې د ۲۰۲۱ کال وروسته د دې صنعت په اړه بشپړ رسمي معلومات نه دي خپاره شوي، افغان چارواکي وایي چې دا مهال په هېواد کې شاوخوا ۱۴ زره د چرګانو فارمونه فعال دي.
د چارواکو د معلوماتو له مخې:
شاوخوا ۱۰۰ زره کسانو ته یې مستقیم کار برابر کړی؛
نږدې ۳۰۰ زره نور کسان په غیر مستقیم ډول له دې صنعت څخه عاید ترلاسه کوي؛
افغانستان د چرګانو د غوښې او د چرګانو د خوراک په تولید کې ځانبساینې ته نږدې شوی، خو د دې ادعا لپاره یې کره شمېرې نه دي خپرې کړې.
د تولید او اړتیا ترمنځ واټن
د افغانستان د کرنیزو علومو او ټکنالوژۍ ملي پوهنتون د معلوماتو له مخې، افغانستان هر کال شاوخوا ۲۱۹ زره ټنه د چرګانو غوښه تولیدوي، په داسې حال کې چې د هېواد کلنۍ اړتیا نږدې ۲۹۵ زره ټنه اټکل شوې ده.
دا ارقام ښيي چې کورنی تولید لا هم د اړتیا له بشپړ پوره کولو څخه ټیټ دی.
پوهنتون همداراز ویلي چې د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) د سپارښتنو له مخې، د افغانستان اوسنی تولید د اړتیا یوازې شاوخوا ۴۶ سلنه پوره کوي.
د چرګانو صنعت له کومو ستونزو سره مخ دی؟
سره له دې پرمختګونو، څېړونکي باور لري چې افغانستان کې د چرګانو صنعت لا هم له ګڼو ستونزو سره مخ دی، چې مهمې یې دا دي:
دودیزې او غیر پرمختللې د روزنې طریقې؛
کمزورې زیربناوې؛
د مسلکي او تخنیکي مهارتونو کمښت؛
د چرګانو ساري ناروغۍ؛
د انټيبیوټیکونو بېنظمه کارونه؛
د ټیټ کیفیت خوراکي مواد او تولیدات.
کارپوهان وایي، که دغو ستونزو ته جدي پاملرنه وشي، د کورني تولید کچه به په چټکۍ لوړه شي.
تر ۲۰۳۰ کال پورې د تولید د زیاتېدو اټکل
د کرنیزو علومو او ټکنالوژۍ ملي پوهنتون د څېړنو له مخې، تمه کېږي چې د چرګانو د غوښې تولید به په راتلونکو کلونو کې هر کال په اوسط ډول ۱۳ سلنه زیات شي او تر ۲۰۳۰ کال پورې به له ۴۰۰ زره ټنو څخه واوړي.
که دا وړاندوینه عملي شي، افغانستان به نه یوازې د کورني بازار اړتیاوې پوره کړي، بلکې د وارداتو اړتیا به هم په پراخه کچه راکمه شي.
د ۶۰ میلیونه ډالرو ستره پانګونه
د افغانستان کې د چرګانو صنعت د ودې په دوام، د روان کال په پیل کې په مزارشریف کې د ۶۰ میلیونه ډالرو په ارزښت د چرګانو د یوه ستر تولیدي کمپلکس د جوړېدو چارې پیل شوې.
دا پروژه د افغان او ازبک پانګهوالو په ګډه پانګونه د بلخ ولایت په شاوخوا ۴۰۰ جریبه (نږدې ۸۰ هکټاره) ځمکه کې جوړیږي.
د پروژې له بشپړېدو وروسته به هر کال:
شاوخوا ۴۵ زره ټنه د چرګانو غوښه تولید کړي؛
نږدې ۳۶۰ میلیونه هګۍ بازار ته وړاندې کړي.
ټاکل شوې دغه کمپلکس په راتلونکو درېیو کلونو کې فعالیت پیل کړي او د افغانستان د چرګانو د غوښې او هګیو د تولید په ځانبساینه کې مهم رول ولوبوي.
افغانستان کې د چرګانو صنعت د ودې په حال کې دی او د فارمونو شمېر، پانګونه او تولیدي ظرفیت د پخوا په پرتله لوړ شوی دی. خو لا هم د کورني تولید او ملي اړتیا ترمنځ واټن موجود دی او صنعت له تخنیکي، زیربنايي او روغتیايي ننګونو سره مخ دی. که روانې پانګونې دوام ومومي او د فارمونو لپاره لازمې اسانتیاوې برابرې شي، افغانستان کولی شي په راتلونکو کلونو کې د چرګانو د غوښې په تولید کې ځانبساینې ته ورسېږي او پر وارداتو خپله تکیه د پام وړ کمه کړي.
