افغان کډوالو راستنېدل؛ نږدې ۶ میلیونه افغانان تر درې کلونو لږه موده کې هېواد ته ستانه شوي
افغان کډوالو راستنېدل په بېساري کچه روان دي؛ UNHCR وایي، تر درې کلونو لږه موده کې نږدې ۶ میلیونه افغانان بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.
د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) ویلي، چې په لږ تر درې کلونو کې نږدې ۶ میلیونه افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي. د دې ادارې په وینا، دا بهیر د معاصر تاریخ له سترو او کمساريو راستنېدونکو خوځښتونو څخه ګڼل کېږي.
UNHCR د سپټمبر په درېیمه ټینګار کړی چې افغان کډوالو راستنېدل باید په خپله خوښه، خوندي شرایطو او د انساني کرامت په ساتلو ترسره شي.
د افغان کډوالو راستنېدل
د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، ډېری راستنېدونکي افغانان له پاکستان او ایران څخه افغانستان ته راغلي دي. که څه هم UNHCR د هر هېواد جلا شمېر نه دی خپور کړی، خو په پاکستان کې چارواکو ویلي چې د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې له ۲.۴ میلیونو څخه ډېر افغانان هېواد ته ستانه شوي دي.
همداراز، د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵ کال له پیله نږدې ۲.۱ میلیونه افغانان له ایران څخه افغانستان ته راستانه شوي دي. په دې توګه، افغان کډوالو راستنېدل په وروستیو کلونو کې په بېساري کچه زیات شوي دي.
پاکستان له څو لسیزو راهیسې د میلیونونو افغانانو کوربه هېواد پاتې شوی دی. د ملګرو ملتونو د وروستیو شمېرو له مخې، اوس هم په دغه هېواد کې له ۷۷۷ زرو ډېر ثبت شوي افغان کډوال ژوند کوي، خو له یو میلیون څخه ډېر نور کسان د قانوني اسنادو پرته مېشت دي.
راستنېدونکي له کومو ستونزو سره مخ دي؟
افغان کډوالو راستنېدل په داسې وخت کې روان دي چې افغانستان لا هم له اقتصادي ستونزو، بېکارۍ، د استوګنې له کمښت او د اساسي خدمتونو له ننګونو سره مخ دی.
د میلیونونو کسانو بیا مېشتول او ټولنې ته د هغوی ادغام د حکومت او بشري مرستندویو ادارو لپاره یوه ستره ننګونه ګڼل کېږي. کار، کور، روغتیايي خدمتونه او زدهکړې د راستنېدونکو له مهمو اړتیاوو څخه دي.
بشري ادارې وایي چې افغان کډوالو راستنېدل پراخ نړیوال ملاتړ ته اړتیا لري، ځکه د افغانستان موجود امکانات د دومره لوی شمېر خلکو اړتیاوو ته محدود دي.
د یوناما د ارزونو له مخې، په هېواد کې نسبي امنیت او د جګړو کمېدو د بیارغونې لپاره ځینې فرصتونه برابر کړي، خو اقتصادي او ټولنیزې ستونزې لا هم جدي دي.
په همدې حال کې، افغان کډوالو راستنېدل د افغانستان د راتلونکو کلونو له مهمو بشري او اقتصادي مسایلو څخه ګڼل کېږي. د میلیونونو راستنېدونکو بریالی ادغام به د حکومت، نړیوالې ټولنې او بشري ادارو ګډو هڅو ته اړتیا ولري.
