افغانستان کې مخدره مواد یو ځل بیا د ملګرو ملتونو او روسیې ترمنځ د اختلاف موضوع ګرځېدلې. مسکو د کوکنارو د کښت د زیاتوالي راپور ردوي او د طالبانو ملاتړ کوي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت په افغانستان کې د کوکنارو د کښت او د تریاکو د تولید د زیاتوالي په اړه د ملګرو ملتونو تازه راپور «نامتوازن» بللی دی.
مسکو ادعا کړې چې دغه راپور د سیاسي او تبلیغاتي موخو لپاره برابر شوی او د طالبانو د نشهيي توکو پر وړاندې د مبارزې هڅې په سمه توګه نه منعکسوي.
دا غبرګون وروسته له هغه څرګند شوی چې د ملګرو ملتونو د نشهيي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې دفتر (UNODC) په خپل تازه راپور کې د کوکنارو د کښت او د تریاکو د تولید د زیاتوالي خبر ورکړ.
افغانستان کې مخدره مواد د دغو بېلابېلو دریځونو له امله یو ځل بیا د نړیوالو بحثونو موضوع ګرځېدلې ده.
افغانستان کې مخدره مواد؛ ملګري ملتونه څه وايي؟
د ملګرو ملتونو د تازه راپور له مخې، په ۲۰۲۶ کال کې د افغانستان د کوکنارو کښت د تېر کال پرتله ۳۳۰ سلنه زیات شوی دی.
دغه راپور وايي چې د تریاکو تولید هم ۴۰۰ سلنه لوړ شوی او شاوخوا ۱۵۰۰ ټنو ته رسېدلی دی.
د ملګرو ملتونو د اټکل له مخې، د کوکنارو تر کښت لاندې ځمکه له نږدې ۱۰ زره هکټارو څخه ۴۳ زره هکټارو ته لوړه شوې ده.
راپور زیاتوي چې ځینې کروندګر د کوکنارو د کښت د پټولو لپاره دغه بوټي د غلو دانو په کروندو کې په کوچنیو برخو یا د دېوالونو ترمنځ کري.
د ملګرو ملتونو د نشهيي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې دفتر مشرې مونیکا جوما ویلي چې د کروندګرو لپاره د بدیل عاید نشتوالی د کوکنارو د کښت د کمولو هڅې له ستونزو سره مخ کوي.
د هغې په وینا، اقتصادي ستونزې او بېوزلي ځینې کروندګر اړ باسي چې د خپلو کورنیو د اړتیاوو د پوره کولو لپاره د کوکنارو کښت ته مخه کړي.
افغانستان کې مخدره مواد؛ روسیه ولې د ملګرو ملتونو راپور ردوي؟
د روسیې د تاس خبري اژانس د راپور له مخې، د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ د ملګرو ملتونو پر موندنو نیوکه کړې ده.
روسیې ویلي چې راپور پر غیرمستقیمو شواهدو ولاړ دی او د کوکنارو د کښت د ارزونې لپاره د سپوږمکۍ له تصویرونو څخه د استفادې څرنګوالی یې تر پوښتنې لاندې راوستی دی.
د مسکو په باور، له دغو تصویرونو څخه بېلابېلې پایلې اخیستل کېدای شي او یوازې پر همدې بنسټ د وضعیت ارزول د بحث وړ دي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت دا پوښتنه هم راپورته کړې چې طالبان ولې باید په داسې وخت کې د نشهيي توکو کښت ته اجازه ورکړي چې د نړیوال رسمیت پېژندنې هڅې کوي.
خو دغه استدلال د ملګرو ملتونو د راپور د شمېرو خپلواک رد نه ثابتوي.
روسیه د طالبانو د مبارزې ملاتړ کوي
مسکو منلې چې په افغانستان کې د نشهيي توکو ستونزه لا هم موجوده ده.
خو د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې طالبان د دغې ستونزې پر وړاندې عملیات کوي او د نشهيي توکو د تولید مرکزونه له منځه وړي.
دغه وزارت ادعا کړې چې د طالبانو امنیتي ځواکونه په بېلابېلو ولایتونو کې د نشهيي توکو د کشف، نیولو او د تولید د مرکزونو د ویجاړولو لپاره نږدې هره ورځ عملیات ترسره کوي.
روسیې ټینګار کړی چې له طالبانو سره باید په دې برخه کې همکاري وشي.
د مسکو دغه دریځ په داسې حال کې څرګندېږي چې افغانستان کې مخدره مواد د سیمې د امنیت او د نشهيي توکو د قاچاق له مهمو اندېښنو څخه ګڼل کېږي.
طالبان د ملګرو ملتونو شمېرې نه مني
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت هم د ملګرو ملتونو تازه راپور رد کړی دی.
دغه وزارت ادعا کړې چې د ملګرو ملتونو دفتر په خپلو موندنو کې پر سپوږمکۍ تصویرونو، اټکلونو او ناسمو معلوماتو تکیه کړې ده.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په وینا، د ۲۰۲۶ کال په اوږدو کې یې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې له ۲۶ زره هکټارو څخه د زیاتو ځمکو کوکنار او نور نشهيي بوټي له منځه وړي دي.
خو دا شمېره د طالبانو د عملیاتو په اړه د هغوی خپله ادعا ده او په ورکړل شويو معلوماتو کې یې خپلواک تایید نه دی وړاندې شوی.
همدارنګه، د له منځه وړل شويو کښتونو مساحت د هېواد د ټول کښت له اټکلي مساحت سره یو شان شاخص نه دی.
د ملګرو ملتونو او طالبانو ترمنځ اصلي اختلاف څه دی؟
د ملګرو ملتونو راپور د کوکنارو د کښت او د تریاکو د تولید د زیاتوالي خبر ورکوي.
په مقابل کې، طالبان د خپلو عملیاتو او د کښتونو د له منځه وړلو یادونه کوي او د ملګرو ملتونو پر ارزونې نیوکه لري.
روسیه هم د طالبانو دریځ ته نږدې ولاړه ده او د ملګرو ملتونو د راپور پر میتود او موندنو شک څرګندوي.
افغانستان کې مخدره مواد اوس یوازې د کوکنارو د کښت موضوع نه ده؛ د کروندګرو اقتصادي وضعیت، د بدیل معیشت نشتوالی او د نشهيي توکو د قاچاق مخنیوی هم ورسره تړلي دي.
د دغو متضادو ادعاوو د روښانه کولو لپاره د کښت د مساحت، د تریاکو د تولید او د له منځه وړل شويو کښتونو په اړه کره او د پرتله کېدو وړ معلومات اړین دي.
افغانستان کې مخدره مواد د ملګرو ملتونو، روسیې او طالبانو ترمنځ د نظر اختلاف یوه مهمه موضوع پاتې ده.
ملګري ملتونه د کښت او تولید د زیاتوالي خبر ورکوي، خو روسیه او طالبان د راپور پر موندنو نیوکه کوي.
د دې اختلاف د حل لپاره به مهمه وي چې د کوکنارو د کښت او تولید په اړه د بېلابېلو لورو ادعاوې د روڼو او خپلواکو ارزونو له لارې وڅېړل شي.
