د ټرمپ تاریخي ناسته؛ ایا امریکا، چین او روسیه به د ایران د جګړې برخلیک وټاکي؟
د ټرمپ تاریخي ناسته له شي جینپینګ او پوتین سره د ایران جګړې، اټومي وسلو او اوکراین په تړاو د بحثونو موضوع ګرځېدلې ده. ایا درې قدرتونه به یوې هوکړې ته ورسېږي؟
د امریکا، چین او روسیې د مشرانو د درې اړخیزې ناستې په اړه بحثونه په داسې حال کې مطرح کېږي چې د ایران جګړه، د اوکراین کړکېچ او د نړیوالو قدرتونو ترمنځ اقتصادي سیالي د نړۍ پر سیاسي وضعیت اغېز لري.
د ورکړل شوي راپور پر بنسټ، تمه ده چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ، د چین ولسمشر شي جینپینګ او د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د نومبر په ۱۹مه یانې نن پنجشنبه د چین په شنژن ښار کې سره وګوري.
که دا لیدنه په رسمي ډول ترسره شي، د نړۍ د درېیو مهمو قدرتونو ترمنځ به د مستقیمو خبرو لپاره یو کمساری فرصت وي.
د ټرمپ تاریخي ناسته ځکه د پام وړ بلل کېږي چې درې واړه هېوادونه د اټومي وسلو، نړیوال امنیت او اقتصادي سیاستونو په برخه کې پراخ نفوذ لري.
خو د دغو هېوادونو ترمنځ سیاسي اختلافونه ښيي چې یوې ګډې هوکړې ته رسېدل به اسانه نه وي.

د ټرمپ تاریخي ناسته؛ اټومي وسلې او اوکراین به د خبرو برخه وي؟
د راپور له مخې، د اټومي وسلو کمول د احتمالي خبرو له مهمو موضوعاتو څخه دي.
ټرمپ د امریکا، روسیې او چین ترمنځ د اټومي وسلو د محدودولو پر اړتیا ټینګار کړی دی.
خو چین، چې اټومي زېرمه یې د امریکا او روسیې په پرتله کوچنۍ ده، ښايي د ورته محدودیتونو له منلو سره موافق نه وي.
د اوکراین جګړه هم یوه بله مهمه موضوع ده چې د واشنګټن او مسکو پر اړیکو یې اغېز کړی دی.
که څه هم د دې موضوع د رسمي اجنډا په اړه بېلابېل راپورونه خپاره شوي، خو د اوکراین جګړه د امریکا او روسیې ترمنځ د اختلاف له مهمو لاملونو څخه پاتې ده.
له بلې خوا، د امریکا او چین ترمنځ سوداګریزې تعرفې، د پرمختللې ټکنالوژۍ پر صادراتو محدودیتونه او د تایوان مسئله هم د دواړو هېوادونو پر اړیکو اغېز لري.
د ټرمپ تاریخي ناسته ښايي د دغو اختلافونو په اړه د مستقیمو خبرو فرصت برابر کړي، خو دا لا څرګنده نه ده چې درې واړه مشران به پر کومو مشخصو موضوعاتو موافقې ته ورسېږي.
د ټرمپ تاریخي ناسته به د ایران پر جګړه څه اغېز ولري؟
د ایران مسئله د احتمالي درې اړخیزو خبرو له مهمو موضوعاتو څخه یاده شوې ده.
د ورکړل شوي راپور له مخې، یو لوړپوړي امریکايي چارواکي ویلي چې ټرمپ غواړي د ایران موضوع له خپلو چینايي او روسي سیالانو سره مطرح کړي.
خو تر اوسه څرګنده نه ده چې واشنګټن به د دې مسئلې د حل لپاره کوم مشخص وړاندیز وړاندې کړي.
چین له ایران سره پراخې اقتصادي اړیکې لري او د دغه هېواد د تېلو له مهمو پېرودونکو څخه دی.
پکن هڅه کوي چې په منځني ختیځ کې د جګړې پراخېدل د انرژۍ پر نړیوال بازار او سوداګریزو لارو منفي اغېز ونه کړي.
روسیه هم له ایران سره نږدې سیاسي او امنیتي اړیکې لري، خو د مسکو ګټې له چین سره په بشپړ ډول یو شان نه دي.
د راپور د تحلیل له مخې، روسیه ښايي د ایران په تړاو له امریکا سره د همکارۍ په بدل کې د اوکراین یا لوېدیځو بندیزونو په اړه امتیازات وغواړي.

په همدې حال کې، ټرمپ ښايي هڅه وکړي چې پر تهران د چین له اقتصادي نفوذ او د روسیې له سیاسي اړیکو څخه د یوې احتمالي هوکړې لپاره ګټه واخلي.
خو دا یوازې یوه سیاسي سناریو ده او د داسې پلان رسمي تایید نه دی وړاندې شوی.
د ټرمپ تاریخي ناسته که ترسره شي، د ایران په اړه د واشنګټن، پکن او مسکو دریځونه به تر ډېره روښانه کړي.
سره له دې، چین او روسیه نه شي کولای په یوازې ځان د ایران د راتلونکي په اړه پرېکړه وکړي.
د تهران دریځ، د جګړې وضعیت، اټومي پروګرام او د بندیزونو مسئله به د هرې احتمالي هوکړې په پایله کې مهم رول ولري.
د نړیوال سیاست د شنونکو لپاره اساسي پوښتنه دا ده چې ایا درې واړه قدرتونه به د خپلو اختلافونو ترڅنګ د ګډو ګټو پر بنسټ خبرو ته چمتو شي؟
د ټرمپ تاریخي ناسته ښايي د راتلونکو ډیپلوماټیکو مذاکراتو لپاره زمینه برابره کړي، خو د ایران د جګړې د پای ته رسېدو یا د نړیوالو اختلافونو د حل تضمین نه شي کېدای.




