د پاکستاني درملو مخنیوی؛ د روغتیايي ځان بسیاینې او کیفیت لپاره د نوي پلان پلي کېدل
د عامې روغتیا وزارت د یوې مهمې غونډې په ترڅ کې د پاکستاني درملو مخنیوی او پر ځای یې د کورنیو تولیداتو او معتبرو هېوادونو د وارداتو د پیاوړتیا پلان وڅېړه. دا راپور د درملو د بازار د نوي مدیریت او د ځان بسیاینې د ستراتیژۍ جزیات وړاندې کوي.
د افغانستان د عامې روغتیا وزارت د یوې ځانګړې او تخنیکي غونډې په ترڅ کې له ګاونډي هېواد پاکستان څخه د درملو د وارداتو د بندولو او د دغه بهیر د مدیریت لپاره نوی پلان وڅېړه. دا اقدام چې د هېواد د روغتیايي سکټور په تاریخ کې یو لوی بدلون بلل کېږي، د دې لپاره ترسره کېږي ترڅو افغان ولس باکیفیته درملو ته لاسرسی ولري او په ورته وخت کې کورني تولیدات وده وکړي. د پاکستاني درملو مخنیوی اوس د اسلامي امارت د اقتصادي او روغتیايي پالیسۍ یو له مهمو لومړیتوبونو څخه ګرځېدلی دی.
د پاکستاني درملو مخنیوی، د وزارت تخنیکي غونډه او همغږي
د شنبې په ورځ، د ۲۰۲۶ کال د جنوري په ۱۰مه، د عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو د معین په مشرۍ یوه لویه غونډه ترسره شوه. په دې ناسته کې د درملو د خدماتو، د درملو د تاسیساتو د جواز ورکولو، د اسنادو د تحلیل او د فعالیتونو د تنظیم د څانګو مسوولینو ګډون درلود. د غونډې اصلي اجنډا دا وه چې څنګه د پاکستان څخه د درملو د واردولو د مخنیوي پلان په داسې ډول پلي شي چې په بازار کې د درملو له کمښت سره مخ نشو.
چارواکو ټینګار وکړ چې د پاکستاني درملو مخنیوی باید د یو دقیق او همغږي میکانیزم له لارې ترسره شي. په غونډه کې وویل شول چې د درملو د کیفیت کنټرول او د غیرقانوني وارداتو مخنیوی د وزارت د کارونو په سر کې ځای لري.
د پاکستاني درملو مخنیوی، بدیل حل لارې او د کورني بازار ظرفیت
د دې لپاره چې د درملو په رسولو کې خنډ رامنځته نشي، وزارت د څو مهمو بدیلو لارو وړاندیز کړی دی. لومړی ګام د کورني بازار د تولیدي ظرفیت ارزونه ده. اوسمهال په افغانستان کې لسګونه د درملو تولیدي فابریکې فعالیت کوي، چې د حکومت ملاتړ ته اړتیا لري. د پاکستاني درملو په نشتوالي کې، کورني شرکتونه کولی شي د بازار لویه برخه پوره کړي.
دویم ګام، له نورو معتبرو هېوادونو څخه د درملو د وارداتو اسانتیا ده. وزارت غواړي چې سوداګر وهڅوي ترڅو د هغو هېوادونو څخه درمل وارد کړي چې نړیوال معیارونه په پام کې نیسي. په دې لړ کې د موجوده ذخیرو اداره کول هم خورا مهم دي ترڅو د لېږد په دې انتقالي دوره کې د بیو له لوړوالي او د درملو له نایاب کېدو مخنیوی وشي.
تدریجي او مرحله وار پلي کېدل
د عامې روغتیا وزارت چارواکي په دې پوهېږي چې د درملو په څېر یو حساس توکي باندې یو دم بندیز لګول خطرناک کېدای شي. له همدې امله، هغوی پرېکړه کړې چې دا پلان به په “مرحله وار، قصدي او تدریجي” ډول پلي کوي. هدف دا دی چې د روغتیايي خدماتو چمتو کول زیانمن نشي او په روغتونونو کې ناروغان له ستونزو سره مخ نشي. په دې توګه، د پاکستاني درملو مخنیوی به په داسې ډول ترسره شي چې په بازار کې د نورو باکیفیته درملو شتون په تدریجي ډول زیات شي.
د پرېکړې شالید او اقتصادي اړخ
د پاکستاني درملو د بندیز پرېکړه نوې نه ده. د اسلامي امارت د اقتصادي چارو مرستیال، ملا عبدالغني برادر د ۲۰۲۵ کال په نومبر میاشت کې اعلان کړی و چې افغانستان ته به د درملو په ګډون د پاکستاني توکو د وارداتو اجازه ورنکړل شي. دا پرېکړه د پاکستان لخوا د افغان سوداګرو پر وړاندې د خنډونو جوړولو او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سیاسي ترینګلتیا په غبرګون کې شوې وه.
پاکستان د کلونو راهیسې د افغانستان د درملو د بازار تر ټولو لوی برخه وال پاتې شوی. د پاکستاني درملو ارزانه والی او د سرحدونو نږدېوالی هغه عوامل وو چې افغان سوداګرو به ترې ډېر ګټه اخیسته. مګر د کیفیت په اړه تل اندېښنې موجودې وې. اوس چې د پاکستاني درملو مخنیوی په جدي ډول تعقیبېږي، حکومت غواړي دغه میلیونونه ډالر چې بهر ته وتل، په داخل کې پانګونه شي.
د درملو د بازار وضعیت
دا مهال په افغانستان کې له ۴۰۰ څخه ډېر لوی شرکتونه د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو څخه د درملو او طبي تجهیزاتو په واردولو بوخت دي. هر کال افغانستان ته د لسګونو میلیون ډالرو په ارزښت درمل واردیږي. که څه هم دا یو لوی ننګونه ده، خو د حکومت قاطعیت ښیي چې هغوی غواړي د درملو بازار په بشپړ ډول معیاري کړي.
په پایله کې، د پاکستاني درملو مخنیوی یوازې یو سیاسي اقدام نه دی، بلکې د افغانستان د روغتیايي خپلواکۍ او د ملت د سلامتۍ لپاره یو ستراتیژیک ګام دی. که چېرې دغه پلان په سمه توګه مدیریت شي، افغانستان به وکولای شي په راتلونکو څو کلونو کې د درملو په برخه کې د سیمې له احتیاجه خلاص او یو تولیدوونکی هېواد شي.
