افغانستان غواړي په راتلونکو څو کلونو کې له منځنۍ اسیا سره سوداګري په کال کې ۱۰ میلیارد ډالرو ته ورسوي او په دې توګه خپل جیو-اقتصادي دریځ په سیمه کې پیاوړی کړي.
د ډیلي نیوز د تازه راپور له مخې، افغانستان په پام کې لري چې خپلې اقتصادي اړیکې له شمالي ګاونډیو سره په بېساري ډول پراخې کړي. د سرپرست حکومت د بهرنیو چارو وزیر، امیرخان متقي، په کابل کې یوې خبري ناستې ته وویل چې دوی هڅه کوي ترڅو له منځنۍ اسیا سره سوداګري په کال کې ۱۰ میلیارد ډالرو ته ورسوي. د نوموړي په وینا، دغه هدف ته رسېدل به د هېواد په ځان بسیاینه کې خورا ګټور ثابت شي.
د اقتصادي هدفونو ټاکل او له منځنۍ اسیا سره سوداګري
امیرخان متقي په خپلو څرګندونو کې ويلي چې له منځنۍ اسیا سره سوداګري په ۲۰۲۵ کال کې ۲.۷ میلیارده ډالرو ته رسېدلې وه، چې دا د تېرو کلونو په پرتله یو مثبت پرمختګ ښيي. هغه په کابل کې د «رغنده ډیالوګ» په غونډه کې، چې پکې د تاجکستان، ترکمنستان، قرغیزستان، اوزبکستان او قزاقستان استازو ګډون درلود، ټینګار وکړ چې د افغانستان موقعیت اجازه ورکوي ترڅو له منځنۍ اسیا سره سوداګري د ټولې اسیا لپاره د اتصال پُل شي.
افغان چارواکي هیله من دي چې په راتلونکو درې یا څلورو کلونو کې به دا هدف پوره شي. د هغوی په باور، ستراتیژیک هدف دا دی چې په درې کلونو کې له منځنۍ اسیا سره سوداګري د پام وړ کچې ته پورته شي او افغانستان له خپل جیو-اقتصادي موقیعت څخه په سمه توګه ګټه پورته کړي.
بنسټیزې پروژې او له منځنۍ اسیا سره سوداګري
د هېواد د اقتصادي ودې لپاره د ټاپي پروژې پلي کېدل یو بل حیاتي ګام دی. مسوولان وایي چې دا پروژه به له منځنۍ اسیا سره سوداګري نوره هم ډاډمنه او پیاوړې کړي. تر اوسه پورې د ترکمنستان د ګازو د دغې نللیکې ۲۵ کیلومتره برخه د افغانستان په خاوره کې په بریالیتوب سره غځول شوې ده. که څه هم د نړیوالو بندیزونو له امله بانکي سکتور له ستونزو سره مخ دی، خو له منځنۍ اسیا سره سوداګري ته د یوه ملي لومړیتوب په سترګه کتل کېږي.
سیمهییز بدلونونه او نوي مسیرونه
په سیمه کې روانو جیو-پولیټیکو بدلونونو او له اسلاماباد سره شخړو ته په کتو، له منځنۍ اسیا سره سوداګري د افغانستان لپاره یو اړین او ګټور بدیل دی. د منځنۍ اسیا هېوادونه هم غواړي چې د افغانستان له لارې سویلي اسیا او خلاصو اوبو ته لاره ومومي. څرنګه چې د شمالي مسیرونو له لارې د سمندرونو لارې محدودې شوي، نو له منځنۍ اسیا سره سوداګري د تاریخي وریښمو لارې د بیا راژوندي کولو مانا لري.
امنیتي ثبات او ګډې اندېښنې
په کابل کې په جوړه شوې غونډه کې په امنیتي مسایلو هم بحث وشو. امیرخان متقي وویل چې که څه هم د داعش ګواښ او د نشهیي توکو قاچاق ګډې اندېښنې دي، خو دا مهال د پولو په اوږدو کې امنیتي ستونزې نشته او له منځنۍ اسیا سره سوداګري پر وړاندې هیڅ جدي پوځي خنډ نه ښکاري. د نوموړي په خبره، افغانستان د سیمې د ټولو هېوادونو امنیت د خپل امنیت په څېر مهم بولي او په ګډه همکارۍ سره به دغه لویه سوداګریزه لړۍ بریالۍ کړي.
په پای کې، سیاسي شنونکي په دې باور دي چې د لس میلیارد ډالرو هدف ته رسېدل به د افغانستان په اقتصاد کې یو تاریخي بدلون رامنځته کړي. کابل هڅه کوي چې د تاجکستان په څېر هېوادونو سره هم شته کوچنۍ ستونزې د ډیپلوماسۍ له لارې حل کړي ترڅو د ټولې سیمې لپاره د سوکالۍ لاره پرانیستل شي.
د یادونې وړ ده چې له پاکستان سره اړیکې تر وروستي حده ترینګلي دي او له ۵ میاشتو زیاته موده کېږي چې سوداګریزې لارې هم تړل شوي دي.
