په داسې حال کې چې د ټرمپ او ایران کړکېچ په اوج کې دی، امریکا کې افغان کډوال له نويو ننګونو سره مخ دي. د تازه ارقامو له مخې له ۱۰۴ ډېر افغانان بېرته کابل ته لېږل شوي. د ډیپورټ کېدو جزیات دلته ولولئ.
د امریکا متحده ایالاتو په سیاستونو کې نوي بدلونونه او د کډوالۍ سخت قوانین د دې لامل شوي چې امریکا کې افغان کډوال له ناڅرګند برخلیک سره مخ شي. د تازه خپرو شویو ارقامو له مخې، د ۲۰۲۲ کال له اکتوبر راهیسې له امریکا څخه سلګونه افغانان ایستل شوي، چې یوه برخه یې په مستقیم ډول کابل ته سپارل شوي دي.
د ډونالډ ټرمپ ګواښونه او د ایران قضیه
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي چې که له ایران سره د سولې خبرې ناکامې شي، امریکا به پر دغه هېواد بې ساري بریدونه وکړي. هغه په خپلو جنګي بېړیو کې د پرمختللو وسلو د بارولو خبر ورکړی او په ایکس پاڼه کې یې لیکلي: «په نړۍ کې تر ټولو ځواکمن بیا تنظیم!»
دا په داسې حال کې ده چې د ایران او امریکا غیر مستقیمې خبرې په پاکستان کې د شکونو سره مخ دي. ایران د خبرو لپاره دوه شرطونه (پر لبنان د بریدونو بندول او د کنګل شویو پیسو خلاصول) وړاندې کړي دي. ټرمپ د ایران پر چارواکو بې باوري ښودلې او خبرداری یې ورکړی چې د هرمز تنګي بندول به ورته ګران تمام شي. دا سیاسي کړکېچ پر هغو زرګونو امریکا کې افغان کډوال هم اغېزه کوي چې د قانوني وضعیت په تمه دي.
امریکا کې افغان کډوال؛ د ډیپورټ کېدو تازه ارقام
د «ډیپورټېشن ډیټا پروژې» له خوا راټول شوي فدرالي معلومات ښيي چې له ۲۰۲۲ اکتوبر راهیسې ټولټال ۱۱۵۶ افغانان له امریکا څخه ایستل شوي دي. له دې ډلې څخه:
۱۰۴ تنه په مستقیم ډول افغانستان ته لېږل شوي.
پاتې نور درېیمو هېوادونو ته لېږدول شوي دي.
دا شمېرې د هغو کسانو لپاره د اندېښنې وړ دي چې امریکا کې افغان کډوال بلل کېږي او هلته یې د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه وړاندې کړي دي.
ایا ډیپورټ شوي کسان مجرمین وو؟
د راپور یوه ټکان ورکوونکې برخه دا ده چې د ایستل شویو کسانو لویه برخه (۹۷ سلنه) هیڅ ډول جنايي سابقه نه لرله. هغوی یوازې د کډوالۍ د قوانینو د سرغړونې له امله ایستل شوي دي. له هغو ۱۰۴ کسانو څخه چې بېرته افغانستان ته لېږل شوي:
۸۷ تنه یې سپین سپېڅلي وو او هیڅ جرم یې نه و کړی.
۱۴ تنه یې د کوچنیو جرمونو له امله محکوم شوي وو.
۳ نور یې له ناحل شویو قضیو سره مخ وو.
دا ارقام ښيي چې امریکا کې افغان کډوال حتی پرته له کوم جرمي فعالیت، یوازې د اداري او قانوني پړاوونو د نه بشپړېدو له امله له ډیپورټ سره مخ کېدای شي.
چټک ایستل او قانوني پوښتنې
ډېری ایستنې په خورا چټکۍ سره ترسره شوي دي. شاوخوا ۹۰ سلنه قضیې د «نه منلو وړ» په توګه ثبت شوې دي. دا پدې معنی ده چې دغه کډوال د محاکمې بهیر ته له داخلېدو پرته، د امریکا پر پوله له نیول کېدو لږ وروسته بېرته شړل شوي دي. حقوقي کارپوهان په دې باور دي چې دا چټک بهیر د بشري حقونو او د نړیوال خوندیتوب له اصولو سره په ټکر کې دی.
په داسې حال کې چې په منځني ختیځ کې د جګړې وېره زیاته شوې، امریکا کې افغان کډوال د کډوالۍ د سختو پالیسیو قرباني کېږي. د بشري حقونو سازمانونه خبرداری ورکوي چې افغانستان ته د پناه غوښتونکو بېرته لېږل هغوی له جدي خطرونو سره مخ کولی شي.
