په دغه راپور کې ایران ته بهرني او کورني ګواښونه څېړل شوي دي. د نیویورک ټایمز په وینا، د ایران حکومت د ولسي غصې او بهرني نظامي فشار ترمنځ ګیر پاتې دی او د بقا لپاره مبارزه کوي.
د ۲۰۲۶ کال په پیل کې، ایران د خپل معاصر تاریخ له یوې خورا حساسې دورې څخه تېرېږي. د امریکایۍ نشریې “نیویورک ټایمز” د نوي راپور له مخې، ایران اوس مهال د ولسي غصې او بهرنیو ګواښونو ترمنځ په یوه داسې دام کې ګیر پاتې دی چې د خلاصون لار یې نه لیدل کېږي. دغه نشریه لیکي چې د ایران حکومت په ورته وخت کې له دوو جبهو سره په جګړه بوخت دی: په کور دننه پراخ اعتراضونه او له بهره د اسراییل او متحده ایالاتو نظامي تهدیدونه. ایران ته بهرني او کورني ګواښونه اوس د دغه نظام لپاره د بقا په یوې بنسټیزې پوښتنې بدل شوي دي.
ایران ته بهرني او کورني ګواښونه، کورنۍ ناارامي؛ د ولسي غصې نوې څپه
نیویورک ټایمز د فرناز فصیحي په قلم په یو مفصل راپور کې لیکلي چې ایران یو ځل بیا د پراخو اعتراضونو شاهد دی. دا ځل اعتراضونه یوازې په لویو ښارونو پورې محدود نه دي، بلکې کوچني ښارونه، بېوزله سیمې او پوهنتونونه د حکومت ضد شعارونو په مرکزونو بدل شوي دي. خلک په ښکاره د نظام د مشر، علي خامنهای پر ضد شعارونه ورکوي او د مذهبي واکمنۍ پای غواړي.
که څه هم د تهران په څېر په ځینو سیمو کې ظاهري ارامي ښکاري، خو د راپور له مخې، دودیز بازارونه، کارګري سیمې او اکاډمیک مرکزونه په بشپړ ډول د اعتراض په حال کې دي. دا وضعیت ښيي چې ایران ته بهرني او کورني ګواښونه د پخوا په پرتله ډېر پیچلي شوي او نظام د اعتراضونو په مهارولو کې له جدي ننګونو سره مخ دی.
ایران ته بهرني او کورني ګواښونه، اقتصادي پاشلتیا او د ولسمشر اعتراف
د ایران د اوسني بحران یو لوی لامل د اقتصاد خرابوالی دی. ولسمشر مسعود پزشکیان په خپلو تازه څرګندونو کې په ښکاره اعتراف کړی چې “د ایران د بېشمېره ستونزو د حل لپاره هیڅ ډول طرحه نه لري.” د مرکزي بانک د مشر بدلول او د اسعارو نوي سیاستونه هم بېنتیجې پاتې شوي دي.
د نیویورک ټایمز په وینا، د ایران اقتصادي ستونزې له یو بل سره تړلې دي: د تېلو پر پلور د امریکا بندیزونه، فساد، د ملي پیسو د ارزښت ټیټېدل او ناسم مدیریت د دې لامل شوي چې عامه افکار په بشپړ ډول د حکومت پر ضد شي. دا اقتصادي ناهیلي په مستقیم ډول ایران ته بهرني او کورني ګواښونه پیاوړي کوي، ځکه چارواکي اندېښنه لري چې که امنیتي ځواکونه له مالي پلوه تامین نشي، نو د نظام دفاعي کرښې به ونړېږي.
بهرنی فشار؛ د اسراییل او ټرمپ سیوری
په داسې حال کې چې حکومت په کور دننه د لاریونونو په ځپلو بوخت دی، له بهره د اسراییل او متحده ایالاتو نظامي ګواښونه د چاودنې تر کچې رسېدلي دي. دونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی چې که د ایران حکومت پر معترضانو تاوتریخوالی وکړي، نو امریکا به لاس په کار شي. دغه ګواښ د ایران د ملي امنیت عالي شورا دې ته اړ کړې چې اضطراري ناسته وکړي او د تاوتریخوالي په کمولو سره د بهرني برید بهانه له منځه یوسي.
خو د ایران د بهرنیو چارو وزیر، عباس عراقچي په خصوصي توګه رسنیو ته ویلي چې دا اوس د “بقا لپاره مبارزه” ده. هغه زیاته کړې چې له واشنګټن سره د مذاکراتو چانس صفر دی، ځکه ایران نه غواړي په اټومي پروګرام کې هیڅ ډول امتیاز ورکړي — هغه امتیاز چې ښايي د اسراییل او امریکا غصه کمه کړي.
د نظام راتلونکی؛ بقا که انفجار؟
د بشري حقونو فعالان، په ځانګړې توګه د نوبل جایزې ګټونکې نرګس محمدي او ۱۷ نورو پیژندل شویو څېرو په یوه ګډه اعلامیه کې ویلي چې یوازینۍ حل لاره له اسلامي جمهوریت څخه تېرېدل دي. هغوی پر امنیتي ځواکونو غږ کړی چې پر خلکو ډزې ونکړي. تر اوسه په وروستیو نښتو کې لږ تر لږه ۸ معترضین او ۲ امنیتي سرتېري وژل شوي دي.
په پایله کې، نیویورک ټایمز لیکي چې ایران له یوه بېساري او پیچلي بحران سره مخ دی. ایران ته بهرني او کورني ګواښونه دومره زیات شوي چې حتی په لوړه کچه چارواکي هم د یوې روښانه ستراتیژۍ له لرلو بېبرخې دي. ځینې تحلیلګران پدې باور دي چې “د انفجار نقطه” ډېره نږدې ده او د ایران حکومت یوازې د وخت د ګټلو په هڅه کې دی ترڅو له دغه تاریخي طوفان څخه سر په سلامت وباسي.
