د کابل او اسلاماباد ترمنځ د ډیپلوماټیکو هڅو له ناکامۍ وروسته، انقرې اعلان وکړ چې ترکیه نور منځګړیتوب نه کوي. په دې راپور کې ولولئ چې ولې ترکیې له دغه رول څخه لاس واخیست او دا پرېکړه به د افغانستان او پاکستان پر اړیکو څه اغېز وکړي.
د سیمې په ډیپلوماټیکو کړیو کې یو ټکان ورکوونکی خبر دا دی چې انقرې په رسمي ډول له هغه رول څخه لاس واخیست چې د کلونو راهیسې یې د کابل او اسلاماباد ترمنځ د اړیکو د رغولو لپاره ترسره کاوه. د تازه راپورونو له مخې، ترکیه نور منځګړیتوب نه کوي او دا پرېکړه وروسته له هغه شوې چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د کړکېچونو د حل لپاره د ترکیې په کوربهتوب څو پړاوه خبرې اترې بېنتیجې پای ته ورسېدې.
ترکیه نور منځګړیتوب نه کوي، د ترکیې د ناهیلۍ لاملونه
بهرنیو رسنیو، په ځانګړې توګه د پاکستان مشهورې خبري ادارې “جیو نیوز” د ترکي سرچینو په حواله خبر ورکړی چې انقره د افغانستان د سرپرست حکومت او د پاکستان د ادارې ترمنځ د تفاهم له نشتوالي څخه مایوسه شوې ده. ترکیې په تېرو څو کلونو کې هڅه وکړه چې د سرحدي نښتو د کمولو، د تورخم او سپین بولدک د لارو د پرانیستلو او د ترهګرۍ په اړه د دوهاړخیزو تورونو د کمولو لپاره منځګړیتوب وکړي.
خو د ترکي چارواکو په وینا، دواړو لورو (افغانستان او پاکستان) خپل هغه مکلفیتونه پوره نه کړل چې د خبرو اترو پر میز یې پرې هوکړه کړې وه. د همدې پرلهپسې ناکامیو له امله انقرې پرېکړه وکړه چې د دغه بېګټې بهیر برخه پاتې نشي. دا چې ترکیه نور منځګړیتوب نه کوي، په حقیقت کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د یو باوري ډیپلوماټیک پله د نړېدو په معنی ده.
ترکیه نور منځګړیتوب نه کوي، د کابل او اسلاماباد ترینګلې اړیکې
د افغانستان او پاکستان اړیکې اوس مهال په خورا حساس او ترینګلي پړاو کې دي. د ټي ټي پي (TTP) فعالیتونه، په خیبرپښتونخوا کې ناامني، د افغان کډوالو په جبري توګه ایستل او سرحدي نښې هغه عوامل دي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ یې د بېاعتمادۍ دیوالونه لوړ کړي دي. “ایکسپریس ټریبیون” یادونه کوي چې ترکیه، چې په دودیز ډول د پاکستان نږدې متحد ګڼل کېږي، د کابل له نوي حکومت سره هم ښې اړیکې لرلې، نو ځکه یې رول خورا اغېزمن ثابتېدای شوای. مګر کله چې د دواړو هېوادونو ترمنځ بنسټیزه اراده موجوده نه وي، د ترکیې په څېر د ځواکمن هېواد منځګړیتوب هم له ننګونو سره مخ کېږي.
ډیپلوماټیک خلا او د نورو هېوادونو رول
د ډیپلوماسۍ په نړۍ کې چې کله یو لوری شاته کېږي، بل لوری یې ځای نیسي. دا چې ترکیه نور منځګړیتوب نه کوي، ښايي دا فرصت د چین یا قطر لپاره برابر کړي چې د کابل او اسلاماباد ترمنځ د منځګړي په توګه مخې ته راشي. چین د خپلو اقتصادي ګټو او د “یو کمربند او یوې لارې” پروژې د خوندیتوب لپاره د افغانستان او پاکستان ثبات ته جدي اړتیا لري. له بلې خوا، قطر چې د امریکا او طالبانو ترمنځ یې د دوحې د تړون زمینه برابره کړې وه، یو ځل بیا کولی شي خپل ډیپلوماټیک مهارتونه وکاروي.
خو پوښتنه دا ده چې ایا چین یا قطر به وکولی شي په هغه ځای کې بریا ترلاسه کړي چې ترکیه پکې پاتې راغله؟ پاکستاني شنونکي په دې باور دي چې د ترکیې شاتګ یو جدي خبرداری دی. که کابل او اسلاماباد خپلمنځي ستونزې په خپله حل نه کړي، هیڅ بهرنی هېواد نشي کولی هغوی سولې ته مجبور کړي.
تر اوسه پورې نه د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت او نه هم د پاکستان حکومت د ترکیې د دغه نوي دریځ په اړه رسمي غبرګون ښودلی دی. خو د ډیپلوماسۍ له نظره، دا خبر چې ترکیه نور منځګړیتوب نه کوي، د سیمې د ثبات لپاره یو منفي سیګنال دی. که په راتلونکو شپږو میاشتو کې کومه نوې ډیپلوماټیکې لاره پیدا نشي، ښايي د افغانستان او پاکستان ترمنځ ترینګلتیا د سرحدي جګړو او بشپړې اقتصادي قطعې لور ته لاړه شي. په داسې یو حالت کې یوازې د دواړو هېوادونو ولسونه دي چې تر ټولو زیات زیان به ویني.
