تر زنګ وهونکو ساعتونو مخکې خلک څنګه پر وخت ویښېدل؟ د شمعو، اوبو ساعتونو او “ناکر اپر” د عجیب مسلک په اړه دلته ولولئ.
تصور وکړه: هېڅ الارم نشته، موبایل نشته… خو بیا هم باید سهار پر وخت راویښ شې.
نو پوښتنه دا ده—تر زنګ وهونکو ساعتونو مخکې خلک څنګه دا کار کاوه؟
پخوانیو انسانانو د وخت د تنظیم لپاره داسې لارې موندلې وې چې نن ورځ هم حیرانوونکې ښکاري.
د لمر سره ژوند
په پخوا زمانه کې ژوند ډېر ساده و.
ډېری خلک به د لمر له لوېدو سره ویده کېدل او د لمر له راختو سره به بېرته راپاڅېدل. د انسان بدن خپله یو طبیعي ساعت لري، او هغه به د رڼا او تیارې له بدلون سره عیارېده.
همدا لامل و چې تر زنګ وهونکو ساعتونو مخکې خلک د طبیعت له اشارو سره سم ژوند کاوه.
لومړني “الارمونه”
کله چې خلکو دقیق وخت ته اړتیا پیدا کړه، نو نوښتونه یې پیل کړل:
د وخت شمعې:
په چین کې به شمعې نښه کېدې. کله چې به شمع تر ټاکلي ځایه ورسېده، یو فلزي شی به لوېده او غږ به یې کاوه.
د خوشبویۍ ساعتونه:
ځانګړې بتۍ به ورو ورو سوځېده او د فلزي ټوټو په غورځېدو به یې خلک خبرول.
اوبلن ساعتونه:
په لرغوني یونان کې داسې وسایل وو چې د اوبو په مرسته به یې غږ جوړاوه.
دا ټول هغه لارې وې چې تر زنګ وهونکو ساعتونو مخکې خلک پرې خپل وخت تنظیماوه.
طبیعي غږونه
پخوا خلک یوازې پر وسایلو تکیه نه کوله.
د چرګ بانګ
د مرغانو غږ
د کلیسا زنګونه
دا ټول د ورځني ژوند برخه وه او خلک به پرې راویښېدل.
“ناکر اپر” – عجیب مسلک
دلته تر ټولو جالبه برخه ده
د صنعتي انقلاب پر مهال، په بریتانیا کې داسې کسان وو چې د خلکو د ویښولو کار یې کاوه. هغوی ته به “ناکر اپر” ویل کېدل.
دغه کسان به سهار وختي کوڅو ته راوتل او د خلکو کړکۍ به یې په لرګیو یا سیخونو ټکولې. ځینې به حتی د مټر دانې پر ښیښو ویشتلې!
تر هغه به نه تلل، څو چې به یې ډاډ نه وای ترلاسه کړی چې سړی ویښ شوی دی.
دا ښيي چې تر زنګ وهونکو ساعتونو مخکې خلک د ویښېدو لپاره ان ځانګړي کسان لرل.
د ساعتونو راتګ
ورو ورو، میخانیکي ساعتونه جوړ شول او د الارم سیستم پکې اضافه شو.
کله چې دا ساعتونه ارزانه شول، پخوانۍ لارې له منځه ولاړې او د “ناکر اپر” مسلک هم ختم شو.
په پای کې، دا څرګندیږي چې تر زنګ وهونکو ساعتونو مخکې خلک بې وسه نه وو—بلکې ډېر خلاق وو.
نن چې موږ یوازې یو الارم فعالوو، باید دا هېر نه کړو چې پخوا خلکو د وخت د تنظیم لپاره څومره عجیب او هوښیارې لارې کارولې.
نو بل ځل چې ستا الارم زنګ وهي، فکر وکړه… که دا نه وای، ته به څنګه ویښېدې؟
