د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په خپل تازه راپور کې ویلي چې د افغانستان خصوصي سکټور د اقتصادي ثبات لپاره پراخ او نه کارول شوي فرصتونه لري. د ننګونو او حل لارو په اړه بشپړ جزیات دلته ولولئ.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (UNDP) په افغانستان کې د اقتصادي وضعیت او پانګونې په اړه په خپل نوي راپور کې ویلي، چې سره له شته محدودیتونو، د هېواد خصوصي سکټور د پراختیا او کارموندنې لپاره لوی فرصتونه لري. دا راپور په ډاګه کوي چې که څه هم افغان سوداګر له ګڼو ننګونو سره مخ دي، خو د ځینو بنسټیزو اصلاحاتو په پایله کې هېواد ځان بسیاینې ته رسېدلی شي.
د خصوصي سکټور لپاره شته فرصتونه
د UNDP د راپور له مخې، په افغانستان کې داسې پراخ اقتصادي فرصتونه شته چې تر دې دمه په سمه توګه نه دي کارول شوي. راپور ټینګار کوي چې خصوصي سکټور په لاندې برخو کې د اقتصادي رغونې او کارموندنې وړتیا لري:
کرنه او مالدارۍ: د افغانستان د اقتصاد اصلي ستنه.
تولید او صنعت: د کورنیو اړتیاوو پوره کول او صادرات.
نوې کېدونکې انرژي: د برېښنا د ستونزې د حل لپاره د لمر او باد له انرژۍ ګټه اخیستنه.
معلوماتي ټکنالوژي (IT): د ډیجیټلي اقتصاد پر لور ګام اخیستل.
خصوصي سکټور، د افغان سوداګرو پر وړاندې اصلي ننګونې
سره له دې چې خصوصي سکټور د ودې لوړ پتانسیل لري، خو راپور ځینې جدي ننګونې هم په ګوته کړي چې د سوداګرۍ مخه یې ډب کړې ده. په دې ننګونو کې مالي سرچینو او بانکي خدمتونو ته محدود لاسرسی، د برېښنا دوامداره کمښت او د ټرانسپورټ لوړ لګښتونه شامل دي. دغه عوامل د دې لامل شوي چې افغان تولیدات په نړیوالو بازارونو کې له ستونزو سره مخ شي.
د دوامداره اقتصادي ودې شرطونه
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په خپل راپور کې ټینګار کړی چې له لاندې ټکو پرته دوامداره وده شونې نه ده:
۱. د ښځو اقتصادي ګډون: د ښځو په مشرۍ د سوداګرۍ وده د هېواد پر بهرنیو مرستو تکیه کموي.
۲. رڼا قوانین او خوندیتوب: د سوداګرۍ لپاره د شفافو قوانینو او ټولنیز خوندیتوب رامنځته کول.
۳. د حکومت او خصوصي سکټور خبرې اترې: د دواړو لوریو ترمنځ د باور فضا رامنځته کول او د ستونزو د حل لپاره د ډیالوګ بیا راژوندي کول.
د ثبات لپاره لومړیتوبونه
د هېواد د اقتصادي ثبات لپاره راپور ځینې وړاندیزونه کړي دي، لکه د ډیجیټلي او اسلامي مالي خدمتونو پراخول، د ځانګړو اقتصادي زونونو (Special Economic Zones) پیاوړتیا او د سیمهییزو سوداګریزو اړیکو ښه کول. دا هغه کلیدي ګامونه دي چې کولای شي خصوصي سکټور پیاوړی او د هېواد ناخالص کورنی تولید زیات کړي.
د ملګرو ملتونو دغه راپور ښيي چې د افغانستان د ځان بسیاینې لاره له پیاوړي خصوصي سکټور څخه تېرېږي. که څه هم لار له ننګونو ډکه ده، خو د کورنیو تولیداتو ملاتړ او د ښځو په ګډون ټولو قشرونو ته د کار زمینه برابرول، افغانستان له اوسني اقتصادي بحران څخه ژغورلی شي.
