د اټومي وسلو پر نه کارولو ټینګار؛ ټرمپ، شي او پوتین ګډ بیان خپور کړ

د اټومي وسلو پر نه کارولو ټینګار د امریکا، چین او روسیې د ولسمشرانو د تاریخي غونډې مهمه پایله ده. درې واړو مشرانو د اټومي خطرونو د کمولو او نړیوال امنیت په اړه ګډ بیان خپور کړ.
د امریکا، چین او روسیې ولسمشرانو د چین په شنژن ښار کې له خپلې لومړنۍ درې اړخیزې سرمشریزې وروسته د نړیوال امنیت، اټومي وسلو او انرژۍ په اړه ګډ بیان خپور کړی دی.
په دې غونډه کې د اټومي وسلو پر نه کارولو ټینګار د درې واړو مشرانو له مهمو ګډو دریځونو څخه و.
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ، د چین ولسمشر شي جینپېنګ او د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د پنجشنبې په ورځ، د نومبر په ۱۹مه، د اسیا ـ پاسفیک اقتصادي همکاریو سازمان د غونډې په څنډه کې سره ولیدل.
درې واړو مشرانو په خپل ګډ بیان کې ویلي چې اټومي جګړه ګټونکی نه لري او هېڅکله باید ترسره نه شي.
هغوی د اټومي خطرونو د کمولو او د دغو وسلو د خپرېدو د مخنیوي په اړه د خبرو پر دوام هم هوکړه کړې ده.
د اټومي وسلو پر نه کارولو ټینګار او د غونډې مهمې پرېکړې
د درې اړخیزې غونډې په ګډ بیان کې د نړیوال امنیت د ټینګښت او د ملګرو ملتونو د اصلاحاتو موضوع هم مطرح شوې ده.
مشرانو ویلي چې ملګري ملتونه باید د نړیوالو ننګونو پر وړاندې اغېزمن رول ولوبوي او د سولې او امنیت د ساتلو وړتیا یې پیاوړې شي.
د غونډې بله مهمه موضوع د انرژۍ تولید او نړیوالو بازارونو ته د سون توکو رسول وو.
د ګډ بیان له مخې، درې واړو هېوادونو د تصفیه شویو نفتي محصولاتو د تولید او عرضې د زیاتولو پر هڅو هوکړه کړې ده.
همدارنګه، مشرانو د دولتي چارواکو د مصونیت او د نړیوالې جزايي محکمې د واکونو په اړه خپل ګډ دریځ څرګند کړی دی.
که څه هم د اټومي وسلو پر نه کارولو ټینګار د غونډې مهم پیغام و، خو د وسلو د کمولو لپاره کوم مشخص مهالوېش یا عملي تړون اعلان نه شو.
د اټومي وسلو پر نه کارولو ټینګار د اوکراین جګړې لپاره څه معنا لري؟
د درې واړو ولسمشرانو لیدنه داسې مهال وشوه چې د اوکراین جګړه او د نړۍ د لویو قدرتونو ترمنځ امنیتي اختلافونه لا هم دوام لري.
ټرمپ تر درې اړخیزې غونډې مخکې له پوتین سره جلا لیدنه وکړه او د اوکراین جګړه یې د خبرو له مهمو موضوعاتو څخه وبلله.
د روسیې د ولسمشر سلاکار یوري یوشاکوف هم د دواړو مشرانو لیدنه مثبته ارزولې وه.
ټرمپ وروسته له خپل چیني سیال شي جینپېنګ سره هم وکتل او د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو په اړه یې د ګډې لېوالتیا یادونه وکړه.
خو د درې اړخیزې غونډې په وروستي ګډ بیان کې د اوکراین جګړې د پای ته رسولو لپاره کومه مشخصه طرحه نه ده وړاندې شوې.
د نړیوالو رسنیو د راپورونو له مخې، غونډې د درې واړو هېوادونو ترمنځ د خبرو لپاره یو نوی فرصت رامنځته کړی، خو د مهمو نړیوالو کړکېچونو د حل په برخه کې یې محدودې عملي پایلې لرلې.
د امریکا، چین او روسیې د مشرانو له لوري د اټومي وسلو پر نه کارولو ټینګار د نړیوال امنیت لپاره یو مهم سیاسي پیغام بلل کېږي.
سره له دې، د دې دریځ عملي ارزښت به تر ډېره په راتلونکو خبرو، د اټومي خطرونو د کمولو په اقداماتو او د هېوادونو ترمنځ په همکاریو پورې تړلی وي.



