په دې تحلیلي مقاله کې د روسیې او طالبانو اړیکې، د ولسمشر پوتین له لوري د نوي افغان سفیر د باورلیک منل او د کابل او مسکو ترمنځ د رسمي ډیپلوماتیکو اړیکو نوی پړاو په تفصیل سره وڅېړئ.
په نړیوال سیاست کې د قدرت توازن په چټکۍ سره د بدلېدو په حال کې دی او د افغانستان په اړه د سیمې د هېوادونو لیدلوري یو نوي پړاو ته داخل شوي دي. په دې لړ کې، د روسیې او طالبانو اړیکې له خورا مهمو او ستراتیژیکو بدلونونو سره مخ شوې دي. د ۲۰۲۶ کال په پیل کې، د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په مسکو کې د طالبانو د حکومت د نوي سفیر باورلیک په رسمي مراسمو کې ومانه، چې دا ګام د کابل او مسکو ترمنځ د ډیپلوماتیکو اړیکو د رسمي کېدو په مانا دی.
د روسیې او طالبانو اړیکې، د باورلیک سپارلو تاریخي مراسم
د پنجشنبې په ورځ، د کرملین په تاریخي ماڼۍ او د هغې په مجلل “الکساندر تالار” کې داسې مراسم ترسره شول چې د افغانستان د راتلونکي لپاره یې مهم پیغام درلود. په دې مراسمو کې، ولسمشر پوتین د طالبانو د حکومت د نوي ټاکل شوي سفیر، ګل حسن، باورلیک ترلاسه کړ. له دې سره سم، د ګل حسن ډیپلوماتیک حیثیت په رسمي ډول ومنل شو او هغه اوس په مسکو کې د افغانستان د بشپړ واک لرونکي استازي په توګه دنده ترسره کوي.
دا مراسم یوازې د افغانستان لپاره نه وو؛ د روسیې دولتي خبري اژانس (TASS) د راپور له مخې، په دغه غونډه کې د اروپا، اسیا، افریقا، لاتینې امریکا او منځني ختیځ د ۳۴ نورو هېوادونو نويو سفیرانو هم خپل باورلیکونه ولسمشر پوتین ته وسپارل. دا په ۲۰۲۶ کال کې د روسیې لومړني رسمي ډیپلوماتیک مراسم وو، چې په کې د طالبانو د سفیر شتون د روسیې او طالبانو اړیکې په نړیواله کچه یو ځل بیا د خبرونو سرټکی کړې.
د روسیې او طالبانو اړیکې، د رسمیت پېژندنې مخینه
دا پرمختګ په داسې حال کې رامنځته کېږي چې روسیې لا وړاندې د افغانستان له نوي حاکمیت سره د نږدېوالي ګامونه پورته کړي وو. د یادونې وړ ده چې روسیې د ۲۰۲۴ کال په اپریل کې د افغانستان د طالبانو اداره په رسمي ډول په رسمیت وپېژندله. له هغه وخت راهیسې، دواړو لورو د اقتصادي، امنیتي او سیاسي همکاریو په برخه کې ګډ کار کړی دی. د پوتین له لوري د سفیر د باورلیک منل، په حقیقت کې د هغې پرېکړې عملي او ډیپلوماتیک تکمیل و چې دوه کاله وړاندې شوې وه.
سیمه ییز او نړیوال لیدلوری
که څه هم د روسیې او طالبانو اړیکې د تودېدو په حال کې دي، خو د نړۍ ډېری نور هېوادونه لا هم له احتیاطه کار اخلي. ډېری لوېدیځو او ان ځینو اسلامي هېوادونو په کابل کې خپل سفارتونه په “تخنیکي کچه” فعال ساتلي دي، خو د طالبانو حکومت یې په رسمي ډول نه دی منلی. د دې هېوادونو اصلي اندېښنه د بشري حقونو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو پر زده کړو او کار لګېدلي محدودیتونه دي.
روسیې بیا خپله تګلاره پر سیمه ییز امنیت او ثبات بنا کړې ده. مسکو باور لري چې د افغانستان له اوسني حکومت سره تعامل د ترهګرۍ د مخنیوي او په منځنۍ اسیا کې د ثبات ساتلو لپاره یوازینۍ لاره ده. له همدې امله، روسیه هڅه کوي چې د انزوا پر ځای د ډیپلوماسۍ له لارې خپلې ګټې خوندي کړي.
د اړیکو راتلونکی
د ګل حسن د باورلیک منل به نه یوازې د دواړو هېوادونو ترمنځ سیاسي تګ راتګ زیات کړي، بلکې د سوداګرۍ او پانګونې لپاره به هم نوې دروازې پرانیزي. افغانستان اوسمهال په سخت اقتصادي وضعیت کې دی او له روسیې سره نږدې اړیکې کولی شي د تېلو، ګازو او غنمو په برابرولو کې ورسره مرسته وکړي.
په پای کې، ویلی شو چې د روسیې او طالبانو اړیکې د یوې نوې جیوپولیټیکي لوبې ښکارندويي کوي. په داسې حال کې چې امریکا او اروپا لا هم د فشار پر پالیسۍ ټینګار کوي، روسیه او یو شمېر نور سیمه ییز قدرتونه د تعامل لاره غوره کړې ده. دا چې ایا د روسیې دا ګام به نور هېوادونه هم وهڅوي چې د طالبانو حکومت په رسمیت وپېژني او که نه، دا به وخت ثابته کړي، خو اوسمهال مسکو د کابل لپاره یو له خورا نږدې او مهمو ډیپلوماتیکو ملګرو څخه شمېرل کېږي.
