په دې تحلیلي مقاله کې د هند او پاکستان اړیکې او د کابل-ډیلي ترمنځ د نويو ډیپلوماټیکو اړیکو اغېزې وڅېړئ. ولې پاکستاني چارواکي د طالبانو او هند له نږدېوالي په غوسه دي؟ بشپړ جزییات دلته ولولئ.
د هند او پاکستان اړیکې له لسیزو راهیسې د سیمې د سیاست یو له خورا پېچلو او حساسه موضوعاتو څخه پاتې شوې دي. خو په دې وروستیو کې د افغانستان په اړه د هند په تګلاره کې بدلون او له طالبانو سره د ډیلي نږدېوالي، دغو اړیکو ته یو نوی او ترینګلی اړخ ورکړی دی. په داسې حال کې چې طالبان هڅه کوي خپله بهرنۍ پالیسي متوازنه کړي، اسلام اباد دا نږدېوالی د خپل ملي امنیت لپاره یو ګواښ بولي.
د هند او پاکستان اړیکې، د کابل او ډیلي نوی څپرکی
په افغانستان کې د طالبانو د حکومت له لوري هند ته د چارسمبالي سفیر لېږل او هلته د سفارتي فعالیتونو رسمي پیل، د کابل او ډیلي په اړیکو کې یو مهم پړاو ګڼل کېږي. د نور احمد نور په څېر د طالبانو د استازو شتون په هند کې، چې له هندي چارواکو لکه انند پراکاش سره په لیدنو بوخت دي، دا ښيي چې دواړه لوري غواړي تېرې ترخې هېرې کړي او پر نويو واقعیتونو ولاړې اړیکې جوړې کړي.
په انځورونو کې لیدل کېږي چې نور احمد نور په دودیزو افغاني جامو (سپین کالي، برګه پګړۍ او شینبخون واسکټ) کې د هندي ډیپلوماټانو ترڅنګ ولاړ دی. دا صحنه د پاکستان لپاره د هضم وړ نه ده، ځکه پاکستان تل افغانستان خپله “سټراټیژیکه ژوره” بللې ده.
د هند او پاکستان اړیکې، ولې پاکستاني چارواکي “قهرېدلي” دي؟
د هند او پاکستان اړیکې تل د سیالۍ پر محور راڅرخېدلي. تازه د پاکستان د اطلاعاتو وزیر، عطاء الله تارړ، د کابل او ډیلي ترمنځ د اړیکو پر پراختیا خپله کلکه اندېښنه او غصه څرګنده کړې ده. ښاغلي تارړ په خپلو وروستیو څرګندونو کې پوښتنه کړې چې ولې د طالبانو چارواکي “هره دویمه ورځ” هند ته سفرونه کوي؟
د پاکستان غصه له څو ټکو سرچینه اخلي:
۱. امنیتي اندېښنې: پاکستان ادعا کوي چې هند د افغانستان له خاورې په ګټنې د دغه هېواد په ناامنه کولو کې لاس لري. عطاء الله تارړ په ډاګه وویل چې د هند او طالبانو “څېره له ورځې بلې ته راڅرګندېږي” او دوی دواړه یې د پاکستان په ناامنیو کې ملامت وبلل.
۲. ډیپلوماټیکه انزوا: پاکستان فکر کاوه چې پر کابل د طالبانو په واکمنېدو سره به هند له افغانستانه په بشپړ ډول وځي، خو د هند بېرته راګرځېدل پاکستان له ډیپلوماټیکې ماتې سره مخ کړی دی.
۳. اقتصادي او سیاسي رقابت: پاکستان ویره لري چې که هند په افغانستان کې خپل نفوذ بېرته ترلاسه کړي، نو د منځنۍ اسیا لاره به پر پاکستان وتړل شي او هند به په سیمه کې یو ځل بیا برلاسی شي.
د طالبانو او هند غبرګون
سره له دې چې پاکستاني چارواکي لکه عطاء الله تارړ سختې نیوکې کوي، خو د طالبانو حکومت تر اوسه د دې غبرګونونو په وړاندې له احتیاطه کار اخیستی. طالبان ټینګار کوي چې دوی د یو خپلواک هېواد په توګه حق لري له هر چا سره، په ځانګړې توګه له هند سره چې د سیمې یو مهم اقتصاد دی، اړیکې ولري.
هند هم په خپله برخه کې په افغانستان کې د بشري مرستو او د زیربنایي پروژو د بیا پیلولو له لارې هڅه کوي چې خپل نرم ځواک (Soft Power) وکاروي. د ډیلي لپاره، دا یوازې د پاکستان د نفوذ کمول نه دي، بلکې په سیمه کې د ترهګرۍ د مخنیوي او د خپلو اقتصادي ګټو خوندي کول هم دي.
د هند او پاکستان اړیکې د افغانستان د نوي وضعیت له امله له یوې بلې ازموینې سره مخ دي. په داسې حال کې چې کابل او ډیلي د همکاریو نوی باب پرانیزي، اسلام اباد دا چاره د ځان لپاره یو خطرناک سور خط بولي. که پاکستان خپله تګلاره بدله نه کړي، نو د کابل-ډیلي نږدېوالی به نه یوازې د پاکستان غصه نوره هم زیاته کړي، بلکې په سیمه کې به د نویو اتحادونو د رامنځته کېدو لامل هم شي.
په پای کې، د عطاء الله تارړ توندې څرګندونې د پاکستان د هغه ژورې ناخوښۍ څرګندونه کوي چې له امله یې دغه هېواد ځان په سیمه ییزه کچه ګوښه شوی احساسوي. خو دا چې ایا طالبان به د پاکستان دا “قهر” په پام کې ونیسي او که نه، دا به وخت ثابته کړي.
