نوې ساینسي څېړنه ښيي چې لمر ته ورته ستوري د پخوا په پرتله د سیارو لپاره لږ خطرناک دي. د ناسا او چاندرا د معلوماتو له مخې، د دغو ستورو ایکسری وړانګې ژر کمېږي او د ژوند د شتون چانس زیاتوي.
د نوې ساینسي څېړنې له مخې، ځوان لمر ته ورته ستوري د پخوا په پرتله د سیارو لپاره لږ خطرناک ثابت شوي دي. ساینسپوهان وایي، که څه هم دا ستوري د خپل عمر په لومړیو پړاوونو کې پیاوړې ایکسری وړانګې خپروي، خو دا حالت ډېر ژر بدلېږي او د وخت په تېرېدو سره یې شدت په چټکۍ سره کمېږي.
دا موندنه د هغو څېړونکو لپاره مهمه ده چې د ځمکې په څېر د ژوند وړ سیارو په لټه کې دي، ځکه د ستورو همدا وړانګې د سیارو فضا له منځه وړلی شي او د ژوند امکان کموي.
ولې لمر ته ورته ستوري مهم دي؟
لمر ته ورته ستوري د ستورپوهنې په نړۍ کې ځانګړی اهمیت لري. دا ستوري اوږد او ثابت ژوند لري، او همدا ځانګړنه د دې امکان زیاتوي چې شاوخوا یې د ژوند وړ سیارې رامنځته شي.
د اروپا فضايي ادارې (ESA) د Plato ماموریت او د Habitable Worlds Observatory احتمالي پروژه هم په ځانګړي ډول پر همدې ستورو تمرکز لري.
ساینسپوهان باور لري چې که د ځمکې په څېر بله نړۍ پیدا کېږي، ډېر احتمال شته چې د لمر ته ورته ستوري شاوخوا به وي.
د نوې څېړنې اصلي موندنه څه ده؟
دا څېړنه د امریکا د پنسلوانیا ایالتي پوهنتون د ستورپوهنې د څانګې له خوا ترسره شوې او د Astrophysical Journal په مجله کې خپره شوې ده.
څېړونکو د ناسا د Chandra X-ray Observatory او د ROSAT پخواني معلومات وکارول او اته ستوریزې ډلې یې وڅېړلې چې عمرونه یې د ۴۵ میلیونه او ۷۵۰ میلیونه کلونو ترمنځ وو.
د دوی هدف دا و چې وګوري لمر ته ورته ستوري د عمر په بېلابېلو پړاوونو کې څومره ایکسری وړانګې خپروي.
پایلې ښيي چې دغه ستوري د پخوا د اټکل شوې اندازې یوازې څلورمه یا درېیمه برخه ایکسری وړانګې تولیدوي.
دا مانا لري چې د سیارو فضا د له منځه تلو خطر تر پخوا کم دی.
د ځوانو ستورو خطر څنګه کمېږي؟
څېړونکو موندلې چې ډېر ځوان لمر ته ورته ستوري په پیل کې ډېرې وړانګې خپروي، خو دا حالت دوام نه کوي.
یوازې درې میلیونه کلن ستوري د ننني لمر په پرتله شاوخوا زر چنده زیاتې ایکسری وړانګې لري، خو کله چې عمر یې ۱۰۰ میلیونه کلونو ته رسېږي، دا اندازه یوازې ۴۰ چنده پاتې کېږي.
د څېړنې مخکښ لیکوال کونستانتین ګېټمن وایي:
“موږ ولیدل چې د لمر د وزن ستوري خپل ایکسری فعالیت په چټکۍ سره له لاسه ورکوي، او دا د سیارو لپاره ښه خبر دی.”
هغه زیاتوي چې دا بدلون د ستوري د داخلي مقناطیسي ځواک د کمېدو له امله رامنځته کېږي.
دا موندنه د ژوند لپاره څه معنا لري؟
کله چې د ستوري ایکسری وړانګې کمېږي، د سیارو فضا د پاتې کېدو چانس زیاتېږي. همدارنګه، اوبه او هغه کیمیاوي مواد چې د ژوند د پیل لپاره مهم دي، ښه خوندي پاتې کېږي.
د ناسا څېړونکی ولادیمیر ایراپېتیان وایي:
“ممکن زموږ خپل شتون هم د دې له امله وي چې زموږ لمر میلیاردونه کاله مخکې هم همدا ډول ارام شوی و.”
دا خبره ښيي چې د ځمکې په څېر د ژوند وړ سیارو پیدا کېدل ښايي تر پخوا ډېر ممکن وي.
نوې څېړنه ښيي چې لمر ته ورته ستوري د پخوا په پرتله د ژوند لپاره ډېر مناسب چاپېریال رامنځته کولی شي.
که څه هم دا ستوري د خپل ژوند په پیل کې سختې وړانګې خپروي، خو دا خطر ډېر ژر کمېږي او سیارو ته فرصت برابروي چې خپله فضا وساتي.
همدا موندنه د ستورپوهنې په نړۍ کې د ژوند وړ سیارو د موندلو هیله نوره هم پیاوړې کوي، ځکه اوس ساینسپوهان باور لري چې ځوان لمر ته ورته ستوري دومره ویجاړوونکي نه دي لکه مخکې چې اټکل کېده.
