نوي ډهلي کې د برېکس غونډه نن د سپټمبر په ۱۲مه د هند په کوربهتوب پیل شوه؛ په دې دوه ورځنۍ سرمشریزه کې د ۱۱ غړو هېوادونو مشران او لوړپوړي استازي د نړیوال اقتصاد، سوداګرۍ، نړیوالې ادارې، روانو جګړو او د مخ پر بدلېدونکي نړیوال نظم په اړه خبرې کوي.
د ایران او اوکراین جګړې د سرمشریزې سیاسي فضا اغېزمنه کړې
د برېکس سږنۍ غونډه داسې مهال کېږي چې د ایران او اسرائیل ترمنځ جګړه او د اوکراین جګړه د نړیوال سیاست پر اجنډا درانه سیوري اچولي دي.
د رویټرز د راپور له مخې، د ایران د جګړې له امله د برېکس د غړو ترمنځ هم اختلافات زیات شوي؛ ایران او متحده عربي امارات د دې شخړې په اړه په یوه دریځ کې نه دي. له همدې امله د غړو هېوادونو لپاره د ګډ سیاسي دریځ رامنځته کول د سرمشریزې له مهمو ننګونو څخه بلل کېږي. نوي ډهلي کې د برېکس غونډه
برېکس اوس ۱۱ غړي لري
برېکس له پخوانیو پنځو غړو څخه پراخه شوې او اوس برازیل، چین، مصر، ایتوپیا، هند، اندونیزیا، ایران، روسیه، سعودي عربستان، سویلي افریقا او متحده عربي امارات پکې شامل دي. نوي ډهلي کې د برېکس غونډه
د هند د حکومت د معلوماتو له مخې، د دغو هېوادونو ګډ نفوس د نړۍ ۴۹.۵ سلنه، د نړۍ د ناخالص کورني تولید شاوخوا ۴۰ سلنه او د نړیوالې سوداګرۍ ۲۶ سلنه جوړوي.
د ډالر پر ځای د بدیلو مالي لارو بحث
د سرمشریزې یوه مهمه اقتصادي موضوع د نړیوالو تادیاتو او مالي نظام په برخه کې د بدیلو لارو رامنځته کول دي.
ځینې برېکس هېوادونه غواړي په نړیواله سوداګرۍ کې پر امریکايي ډالر خپله تکیه کمه کړي، خو د دې موضوع په اړه د ټولو غړو دریځ یو شان نه دی. د هند چارواکو هم ویلي چې د سږنۍ سرمشریزې اصلي تمرکز د «ډالر له منځه وړل» نه، بلکې عملي اقتصادي همکاري ده. نوي ډهلي کې د برېکس غونډه
د برېکس مشرانو پر سوداګرۍ، پانګونې، ټکنالوژۍ، زېربناوو او د نړیوال مالي نظام پر اصلاحاتو هم بحثونه کوي.
پوتین، شي او پزشکیان د سرمشریزې مهم ګډونوال
د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین، د چین ولسمشر شي جینپینګ او د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د نوي ډهلي د غونډې له مهمو ګډونوالو څخه دي.
پوتین او د هند لومړي وزیر نریندرا مودي تر سرمشریزې مخکې هم دوه اړخیزه لیدنه کړې او د دواړو هېوادونو د سوداګرۍ، انرژۍ او ستراتیژیکو اړیکو ترڅنګ یې د اوکراین او لوېدیځې اسیا پر جګړو خبرې کړې دي. دواړو هېوادونو هڅه کړې چې تر ۲۰۳۰ کال پورې خپله دوه اړخیزه سوداګري ۱۰۰ میلیارد ډالرو ته ورسوي.
د شي جینپینګ ګډون هم مهم بلل کېږي، ځکه دا د هند او چین ترمنځ د اړیکو د وروستي تاوتریخوالي وروسته د دواړو هېوادونو د اړیکو د ښه کېدو له نښو څخه ګڼل کېږي.
ګوتېرېش هم د برېکس مشرانو ته وینا کوي
د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتېرېش هم نوي ډهلي ته تللی او ټاکل شوې د یکشنبې په ورځ د برېکس مشرانو غونډې ته وینا وکړي.
ګوتېرېش تر سرمشریزې مخکې له مودي سره په نړیوالو شخړو، نړیوال اقتصاد او څو اړخیزې همکارۍ خبرې کړې دي.
هند غواړي برېکس عملي او اغېزمن کړي
نوي ډهلي کې د برېکس غونډه د هند د څلورم ځل لپاره د برېکس د مشرتابه پر مهال ترسره کېږي. هند د سږني مشرتابه لپاره د «انعطاف، نوښت، همکارۍ او پایښت» پر بنسټ تمرکز ټاکلی او هڅه کوي چې د پراخ شوي برېکس اقتصادي او سیاسي ظرفیت په عملي همکاریو بدل کړي. نوي ډهلي کې د برېکس غونډه
د سرمشریزې ترڅنګ په نوي ډهلي کې د نوښتونو نندارتون هم جوړ شوی چې ۳۷ هندي ژورې ټکنالوژۍ لرونکي نوښتګر پکې ګډون لري او د برېکس هېوادونو د پانګهوالو، شرکتونو او څېړنیزو بنسټونو ترمنځ د همکاریو لپاره زمینه برابروي. نوي ډهلي کې د برېکس غونډه
د برېکس تر ټولو لویه ننګونه
سره له دې چې برېکس د نړۍ د نفوس او اقتصاد لویه برخه استازیتوب کوي، خو د چین، هند، ایران، روسیې او عربي هېوادونو د بېلابېلو سیاسي او اقتصادي لومړیتوبونو له امله د ګډ دریځ رامنځته کول اسانه نه دي. نوي ډهلي کې د برېکس غونډه
همدا مسئله به وښيي چې برېکس یوازې د مخ پر ودې اقتصادونو د همکارۍ یوه پراخه ډله پاتې کېږي، که په نړیوال سیاست او اقتصاد کې به په یوه لا اغېزمن ځواک بدله شي.
زما په نظر دا نسخه د پخوانۍ په پرتله شاوخوا ۹/۱۰ ده؛ ځکه یوازې د غونډې د پیل خبر نه دی، بلکې د ایران جګړه، اوکراین، د ډالر موضوع، د هند–چین اړیکې، د روسیې دریځ، د ګوتېرېش ګډون او د برېکس داخلي اختلافات هم پکې شامل دي.
