افغان او پاکستاني دیني عالمانو د روانو کړکېچونو او نښتو په ترڅ کې د دواړو هېوادونو له چارواکو څخه تر لوی اختر د اوربند غوښتنه کړې ده، ترڅو ستونزې د خبرو له لارې حل شي.
د پاکستان او افغانستان د دیني عالمانو یوې ډلې د سېشنبې په ورځ د دواړو هېوادونو له چارواکو وغوښتل چې د کوچني اختر په مناسبت اعلان شوی موقت اوربند نور هم وغځوي. په دې لړ کې د دوی لخوا تر لوی اختر د اوربند غوښتنه شوې ده، ترڅو په سیمه کې د لا زیاتو وینو تویېدو مخه ونیول شي.
د اوربند شالید او وروستۍ سرغړونې
افغانستان او پاکستان تر کمکي اختر یوه ورځ مخکې د سعودي عربستان، قطر او ترکیې په غوښتنه او منځګړیتوب موقت اوربند اعلان کړ. که څه هم دا اوربند تر ډېره رعایت شو، خو د دې تمې خلاف چې تر لوی اختر د اوربند غوښتنه مطرح شوې، پاکستان د افغانستان پر ختیځو ولایتونو د درنو وسلو ډزو ته دوام ورکړ.
همداراز وړمه شپه د اوربند د مهلت له پای ته رسېدو سره سم، د پاکستان بې پېلوټه الوتکو د افغانستان د هوايي حریم سرغړونه وکړه او د بلخ ولایت په دهدادي ولسوالۍ کې یې پر قول اردو د بریدونو هڅه وکړه. له همدې امله د لا زیاتو نښتو د مخنیوي لپاره تر لوی اختر د اوربند غوښتنه یوه جدي او بیړنۍ اړتیا ګڼل کېږي. که څه هم افغانستان د اوربند د مهلت په اړه په څرګند ډول څه نه و ویلي، خو پاکستان ویلي و چې په جګړه کې دا وقفه به د مارچ د ۲۳ او ۲۴ تر نیمې شپې پورې دوام وکړي.
د ډان ورځپاڼې راپور او د عالمانو اعلامیه
د ډان ورځپاڼې د راپور له مخې، ۱۱ پاکستاني او همدومره افغان دیني عالمانو یوه ګډه اعلامیه لاسلیک او خپره کړې ده. په دې اعلامیه کې د باعزته حل او تر لوی اختر د اوربند غوښتنه شامله ده. په اعلامیه کې راغلي: «د افغانستان او پاکستان د درنو ولسي او سیاسي عالمانو او د قدر وړ قومي مشرانو په ګډو هڅو، موږ د شخړې د دوامداره حل لپاره یو صادقانه او پخلاینې ته لاره هواروونکی ګام اخلو.»
د دواړو هېوادونو عالمانو په کلکه له پاکستاني چارواکو او افغان طالبانو څخه د تر لوی اختر د اوربند غوښتنه وکړه، څو خلک وکولای شي د حج راروان مراسم په یوه «سولهییز چاپېریال» کې ترسره کړي.
پراخې ډیپلوماتیکې هڅې او د سیمې وضعیت
په دې خپره شوې اعلامیه کې دا هم ویل شوي چې د دوی دا «سولې خوځښت» او تر لوی اختر د اوربند غوښتنه به یوازې د جګړې د وقفې تر غځولو پورې محدود نه وي، بلکې د دې نوښت په چوکاټ کې به ټولې ممکنې دیپلوماتیکې او ټولنیزې هڅې ترسره شي، څو د اسلاماباد او کابل ترمنځ اوږدمهاله ستونزې په عادلانه او د منلو وړ ډول حل شي.
دواړو غاړو ته د منلو وړ حل لارې موندلو لپاره، عالمانو زیاته کړې چې د دوی تر لوی اختر د اوربند غوښتنه د دې لپاره ده چې په سیمه کې د تلپاتې ثبات او همغږۍ بنسټ کېږدي.
د ډان ورځپاڼې په راپور کې دې ته اشاره نه ده شوې چې افغان او پاکستاني دیني عالمان چیري او څنګه سره یوځای شول څو دا ګډه اعلامیه او تر لوی اختر د اوربند غوښتنه یې خپره کړه. دا د سولې هڅې په داسې حساسو شرایطو کې مخې ته راځي چې د ایران جګړه لا هم روانه ده، د هرمز تنګی تړل شوی، او پاکستان د انرژۍ له درکه تر خورا سخت فشار لاندې ښکاري.
دا په داسې حال کې ده چې پاکستاني لوري د کوچني اختر په درې ورځیني اوربند کې هم پر افغان خاوره بریدونه کړي او دغه اوربند یې نقض کړی دی.
