د افغانستان او ایران ترمنځ د میلک پر پوله د نوې لارې په پرانیستلو سره له ایران سره د سوداګرۍ پراختیا نوي پړاو ته داخله شوه. دغه ګام د بار وړونکو لاریو ظرفیت دوه چنده کړی او د دواړو هېوادونو ترمنځ به اقتصادي راکړه ورکړه په بېساري ډول زیاته کړي.
د افغانستان په اقتصاد کې د نویو بدلونونو او د سیمه ییز اتصال په لور د ګامونو په لړ کې، د ایران او افغانستان ترمنځ یوه مهمه ټرانزیټي لاره پرانیستل شوه. په افغانستان کې د ایران سفارت په رسمي ډول اعلان وکړ چې د میلک (Milak) په سرحدي سیمه کې د نوې لارې په جوړېدو سره، د بار وړونکو لاریو د تګ راتګ ظرفیت دوه چنده شوی دی. دا اقدام د کابل او تهران ترمنځ د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا یو روښانه نښه ده او په مستقیم ډول له ایران سره د سوداګرۍ پراختیا کې مرسته کوي.
له ایران سره د سوداګرۍ پراختیا، د میلک پولې ستراتیژیک اهمیت
د میلک سرحدي پوله چې د نیمروز ولایت او د ایران د سیستان او بلوچستان ترمنځ پرته ده، له اسلام کلا وروسته د دواړو هېوادونو ترمنځ دویمه تر ټولو مهمه سوداګریزه نقطه ګڼل کېږي. د دغه لارې پرانیستل په داسې وخت کې کېږي چې افغانستان هڅه کوي خپله سوداګري له یو پلوي انحصار څخه وباسي او د چابهار بندر په څېر نړیوالو لارو ته د لاسرسي لپاره له ایران سره نږدې همکاري وکړي.
د ظرفیت لوړول په دې معنی دي چې نور به سوداګریز توکي په پوله کې د اوږد وخت لپاره نه تم کېږي، چې دا کار د ټرانسپورټ لګښت راکموي او بازارونو ته د توکو په وخت رسول تضمینوي. دا ټول عوامل په ټولیزه توګه له ایران سره د سوداګرۍ پراختیا لپاره بنسټیز رول لوبوي.
له ایران سره د سوداګرۍ پراختیا، د پروژې مخینه او دوه اړخیزه همکاري
د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو وزارت د تېر ۲۰۲۵ کال د نومبر په لومړیو کې د پولې په “صفر نقطه” کې د دوهمې ملکې سرحدي لارې د جوړولو کار پیل کړی و. دا پروژه د دواړو هېوادونو د ګډو تخنیکي ټیمونو په همکارۍ بشپړه شوه. د پروژې هدف دا و چې د زړو لارو ګڼه ګوڼه کمه کړي او د صادراتو او وارداتو لپاره یو نوی دهلېز رامنځته کړي.
د سیمې د اقتصادي شنونکو په باور، دا ډول زېربنایي پروژې د افغانستان لپاره خورا حیاتي دي، ځکه چې دا هېواد د وچې پورې تړلی دی او د ایران له لارې سمندري بندرونو ته لاسرسی کولی شي د افغانستان سوداګریز انډول بدل کړي.
لوړپوړې ډیپلوماټیکې ناستې
د دغې لارې له پرانیستلو سره هممهاله، په کابل کې د ایران د سفارت د شارژدافیر علي رضا بیکدلي، د تخنیکي برخې مرستیال عبدالکریم فتح او د افغانستان د ټولګټو وزارت د مالي او اداري مرستیال عبدالحق حمار ترمنځ یوه مهمه ناسته ترسره شوه. په دې غونډه کې دواړو لورو د ټرانسپورټ او د توکو د لېږد رالېږد پر اوسنیو پلانونو بیاکتنه وکړه.
په دغه ناسته کې ټینګار وشو چې د سرحدي زیربناوو عصري کول او د سوداګریزو اسانتیاوو برابرول د دواړو هېوادونو په ګټه دي. د افغان لوري چارواکو ډاډ ورکړ چې هڅه کوي سوداګرو ته ټول اړین سهولتونه چمتو کړي ترڅو له ایران سره د سوداګرۍ پراختیا په رښتیني معنی ترسره شي.
اقتصادي اغېزې او راتلونکی لیدلوری
له ایران سره د سوداګرۍ پراختیا نه یوازې د افغانستان د حکومت لپاره عواید تولیدوي، بلکې د نیمروز او شاوخوا ولایتونو د خلکو لپاره د کار زمینه هم برابروي. کله چې سوداګریزه راکړه ورکړه زیاتېږي، د نفتي توکو، خوراکي موادو او ساختماني توکو بیې په کور دننه بازارونو کې ثبات مومي.
د میلک د نوې لارې عملیاتي کېدل به لاندې ګټې ولري:
د وخت سپما: د لاریو د تګ راتګ د ظرفیت دوه چنده کېدل په پوله کې د ځنډ مخه نیسي.
د حجم زیاتوالی: د صادراتو او وارداتو مټریک ټن کچه به د پام وړ لوړه شي.
د ترانزیټ پیاوړتیا: افغانستان به د منځنۍ اسیا او جنوبي اسیا ترمنځ د ایران له لارې د یو پله رول په ښه توګه ترسره کړي.
په پایله کې، د میلک پر پوله د نویو تاسیساتو او لارو جوړول ښیي چې کابل او تهران دواړه غواړي له شته سیاسي ننګونو سره سره، خپلې اقتصادي ګټې خوندي وساتي. له ایران سره د سوداګرۍ پراختیا د افغانستان د راتلونکي اقتصادي ثبات لپاره یوه مهمه ستن ده چې کولی شي د سیمې په کچه د افغانستان موقف پیاوړی کړي.
