نارینه او ښځينه، معمولي دوستان څنکه کېداۍ شي

تحلیلګر وايي، روژه د انسان دماغي طاقت پیاوړی کوي او د سینې د سرطان په شمول ، د نوروناروغیو مخه نیسي. دا د اسلامي دنیا تر ټولو ښکلې میاشت ده. له ۱۴۰۰ کالونو څخه پخوا راهیسې اسلامي امت روژه نیسي. پخوا هم د یونان پوهانو د روژې په روغتیايي ګټو څیړنې کړې وې او روژه يې د عمومي روغتیا لپاره ګټوره بللې وه. تازه څیړونو هم ګڼ شمیر مشخص موارد موندلي، چې ثابتوي، روژه د فزیکي او ذهني روغتیا لپاره ګټوره ده.

۲۰۱۲ کال کې میشل موسلي یوه ټلویزوني ډاکومینټري خپره کړه، چې نوم يې و: “وخورئ، روژه ونیسئ او اوږد ژوند وکړئ”. ورپسې يې ډیر پلورل شوی کتاب (د روژې پرهیز) په نوم خپور کړ، او ویلي يې دي، چې روژه د سرطان په ځانګړې ډول، د سینې د سرطان په مخنیوي کې مرسته کوي.

هغه وايي:

“د روژې ثابتې [روغتیايي] ګټې دا دي، چې خوب ورسره ښه کیږي، او د سرطان په ځانګړي ډول د سینې د سرطان خطر کموي.”

د رمضان نورې ګټې:

څیړونکي وايي، چې روژه د وینې لوړ کلسټرول کموي؛ د زړه د ناروغیو مخنیوی کوي؛ د چاغوالی مخه نیسي، او عمومي ذهني روغیتا پیاوړې کوي. کله چې څوک د ورځې له مخې څه ونه خوري، د هاضمي سیستم ته چانس پیدا کیږي، چې د وجود ټول کیمیاوي مضره انزایمونه له مینځه یوسي.

د تغذیې مشهور څیړونکی کلایر مهی الجزیرې سره په خبرو کې ویلي، چې روژه د ذهني او رواني پاکوالي باعث کیږي. نوموړی وايي، چې په روژه درلودلو سره د انسان په مغز کې یو ډول فکټورونه ترشح کیږي، چې BDNF يې بولي.

هغه زیاتوي:

“دا فکټورونه د مغز حجرې سلامتې ساتي او د ژور خپګان، اندیښنې، او د حافظې د کمزوري کیدو مخه نیسي.” له دې سربیره، هغه خلک چې منظمه روژنه نیسي، وزن يې کمیږي او عضلات يې پیاوړي کیږي. خو دا چې ډیر کسان له روژې وروسته، د غذا پخواني رژیم ته ورګرځي، نو وزن بیرته ډیریږي. ددې لپاره، چې دوامداره مو وزن کنټرول شي، له روژې څخه په ګټه اخیستنې، داسې عادات خپل کړو، چې وزن مو کنټرولوي.

څیړونکي دا هم وايي، چې په روژه نیولو سره د انسان د هاضمي سیستم او عمومي متابولیزم پیاوړی کیږي. په روژه کې د وینې ګلکوز کمیږي، چې ورسره سړی لږ ډیر سست او غیرې متمرکز وي. د څیړونکو په باور، دا کوم د اندیښنې وړ مسله نه ده.

د باجوه سفر

رمضان د اسلامي کال نهمه مياشت ده  د نړۍ مسلمانانو د روژې کې د ډېرو ګناهونو نه ځان ساتي  . د حضرت محمد د لومړي وحی یادونه ،د یادونې وړد رمضان کلنۍ لمانځغونډه د اسلام له پنځو سترو ستونو  څخه ګڼل کیږي  دېرشو ورځو پورې دوام لري ، چې سحر نه ماښام پورې دوام کوي.

د لمر ختو څخه تر لمر ټیټیدو پورې روژه نیول د هر هغه مسلمان لپاره لازمي دی چې په شدت یا اوږد مهاله ناروغ نه وي ، سفر ، زاړه ، امیندواره ، د مور شیدې ورکول ، شوګر ، یا حیض. مریضان که روژه ونم نيسی نه ګنانګاريږي ، او د شپې خواړه چې روژه ماتوي د افطار په نامه یادیږي. که څه هم فتوا صادره شوې چې دا مسلمانان چې د نیمې شپې لمر یا قطبي شپې په سیمو کې اوسیږي باید د مکې مهالویش تعقیب کړي>دا یو عام کار دی چې د نږدې هیواد مهال ویش تعقیب کړئ په کوم کې چې شپه د ورځې څخه توپیر کیدی شي.

رمضان پيل شو. ددې سره يو ځای هم ذهن ته دا پوښتنې راپيدا شوې چې روژه څه ګټې لري، دا چې روژه په چا کېږي، په چا نه کېږي، په څه ماتېږي او په څه نه ماتېږي، په دې هکله مولوي صاحبان سهار او ماښام په جوماتونو کې خبرې کوي، موږ دلته د روژې د ګټو په هکله د وروستيو څېړنو خلاصه راټوله کړې ده.

په بدن د روژې د تاثيراتو په هکله وروستۍ څېړنه وايي چې روژه د انسان مېټابوليزم تېزوي او حتاً د زړښت سره مبارزه کوي او د زړتوب پروسه ورو کوي.

تر دې وړاندې څېړنو ښودلې وه چې روژه نیول د انسانانو سره مرسته کوي چې خپل اضافي وزن له لاسه ورکړي، اوس هم په دې هکله څېړنې روانې دي چې په دې هکله روژه څومره تاثير لري، خو نوې څېړنې يو بل ټکي ته اشاره کوي چې ځینې تجربې او څېړنې ددې نظر ملاتړ کوي چې روژه د انسان عمر زياتوي.

يوه نوې څېړنه چې د ساينسي راپور په مجله کې خپره شوې ده وايي چې روژه د انسان د عمر په اوږدولو کې مثبت تاثير لري، په دې څېړنه کې چې په زړو خلکو کې د کالوري د اخيستلو د کمولو د روژې ته ورته يو ميتود (تګلارې) څخه استفاده شوې ښيي چې روژه د انسانانو عمر اوږدوي، په دې سره څيړونکي غواړي د روژې په وړاندې يو نوی ليد رامنځته کړي، همدا ډول څېړنه چې په حیواناتو ترسره شوې هم ښيي چې د انرژي اخیستل راکمول او د روژې غوندې يو تګ لاره عملي کول د حيواناتو عمر زياتوي.

په خاصه توکه د جاپان د اوکيناوا د ساینس او ټکنالوژۍ د انسټیټیوټ ساینس پوهانو د انسانانو د ميټابوليزم په هکله څېړنې وکړې، دا ډله چې مېټابوليک جريان څېړي، دوی د لوږې د تاثیراتو او د لوږې څخه د ګټې اخيستنې په هيله څېړنې کوي.

ریسرچرانو ۴ کسه تر څیړنې لاندې ونيول، دوی هر يوه ۵۸ ساعته روژه ونیوه، په دې ۵۸ ساعتونو کې په مختلفو وختونو کې د دوی څخه د وینې نمونې واخیستل شوې او تر ارزونې لاندې ونيول شوې، کله چې د انسان بدن وږی شي نو يو څو مېټابوليک توپيرونه رامنځته کېږي، په نورمال حالت کې چې کاربون هايدرات تياروي بدن د انرژۍ لپاره هغه سوځوي، خو کله چې کاربون هيدرات شتون ونه لري نور پروتین او امينو اسيدونه مصرفوي، ساینس پوهانو د روژه نیونکو په وینه کې د سیتیريک اسید زيات والی وموند، سیتیريک اسید ذخیره شوې انرژي خوشي.

ساینس وایي د روژه نیونکو کسانو په وینه کې د پورین او پيریميدن اندازې وکتلې چې تر پخوا ډېرې زیاتې شوې وې، په وينه کې د پورین او پيریميدن د اندازو زيات والی په بدن کې د انتي اوکسيدان د زياتوالي سبب کېږي، کله چې ساینس پوهانو په وینه کې د انتي اوکسيدان معاينات وکړل نو ويې ليدل چې د ارګوتيونین او کارنوسين انتي اوکسيدانونه په لوړه سويه په وينه کې موجود دي او په وینه کې یې اندازه زياته شوې ده، تر دې وړاندې يوه بله څېړنه چې د زړښت په هکله شوې وه ښيي چې د زړښت سره په بدن کې د ځینو مېټابوليک موادو اندازه کمېږي، دا مېټابوليټونه چې لوسين، ايزولوسین او اوفتالميک و، د روژې په هکله بيا وروستۍ څېړنه ښيي چې په هغه کسانو چې روژه يې نيولې وه ددې مېټابوليټونه اندازه لوړه شوې ده.

عمران خان اسامه بن لادن ته د شهید خطاب وکړ

رمضان د اسلامي کال نهمه مياشت ده  د نړۍ مسلمانانو د روژې کې د ډېرو ګناهونو نه ځان ساتي  . د حضرت محمد د لومړي وحی یادونه ،د یادونې وړد رمضان کلنۍ لمانځغونډه د اسلام له پنځو سترو ستونو  څخه ګڼل کیږي  دېرشو ورځو پورې دوام لري ، چې سحر نه ماښام پورې دوام کوي.

د لمر ختو څخه تر لمر ټیټیدو پورې روژه نیول د هر هغه مسلمان لپاره لازمي دی چې په شدت یا اوږد مهاله ناروغ نه وي ، سفر ، زاړه ، امیندواره ، د مور شیدې ورکول ، شوګر ، یا حیض. مریضان که روژه ونم نيسی نه ګنانګاريږي ، او د شپې خواړه چې روژه ماتوي د افطار په نامه یادیږي. که څه هم فتوا صادره شوې چې دا مسلمانان چې د نیمې شپې لمر یا قطبي شپې په سیمو کې اوسیږي باید د مکې مهالویش تعقیب کړي>دا یو عام کار دی چې د نږدې هیواد مهال ویش تعقیب کړئ په کوم کې چې شپه د ورځې څخه توپیر کیدی شي.

روژه بازې ملکونه یو ورځ روسته کوي. نو په دې لړ کې د نورو کلونو په څېر سږ کال هم د پاکستان د روژې مياشت ليدلو کمېټې مشر مفتي منيب الرحمان اعلان کړى دى، چې په پاکستان کې د روژې مياشت نه ده ليدل شوې او لومړۍ روژه به د شنبې په ورځ او د اپريل په ٢٥مه نېټه وي.

نن په سعودي عربستان کې د روژې مياشت ليدل شوې ده، چې د سعودي عربستان سترې محکمې سبا د روژې اعلان کړى دى. د سعودي عربستان ستره محکمه وايي، چې دوى د روژې مياشت د ليدو شهادتونه ترلاسه کړل، نو سبا د جمعې په ورځ او د اپريل په ٢٤مه نېټه به د روژې مبارکې لومړۍ ورځ وي.

مفتي منيب الرحمان له پاکستاني رسنيو سره په خپلو خبرو کې ويلي دي، چې د پېښور په ګډون له هېڅ ځاى څخه يې د روژې مياشتې ليدو کوم شهادت نه دى ترلاسه کړى، نو له دې امله ټولو پرېکړه وکړه، چې د روژې لومړۍ ورځ به د شنبې ورځ او د اپريل ٢٥مه نېټه وي.

پاکستان کې به اوله روژه سبا وي

د سعودي عربستان او افغانستان په ګډون ډېرى اسلامي هېوادونو کې په يوه ورځ روژه او اختر کېږي، خو په پاکستان کې بيا تل روژه هم يوه ورځ وروسته وي او اختر هم.

خو په خېبر پښتونخوا کې بيا د روژې اعلان له سعودي عربستان سره کېږي او يا هم د پاکستان نه مخکې کېږي، ځکه د خېبر پښتونخوا روژه او اختر تل د افغانستان يا سعودي عربستان سره وي، خو د نور پاکستان روژه او اختر بيا له سعودي عربستان او افغانستان يوه ورځ وروسته وي.

د نړۍ تاریخي وباګانې

کرونا وېروس له امله سږ کال روژه ډېره متاثره شي د نبم نه زیاته نړۍ د کرونا په ناروغۍ اخته شوې ده  خو یو څو ورڅو کې به نیم میلیارد نه زیات مسلمانان زوژه نیسيښایی  سږ کالنۍ  روژه به د نورو کلونو روژو په پرتله بې خونده وي. که څه هم سږکال به هم مسلمانان روژې نيسي، خو د سږکال روژې به د مسلمانانو لپاره د نورو کلونو په څېر نه وي، ځکه سږکال روژې په داسې وخت کې راغلې چې د نورې نړۍ په څېر اسلامي هېوادونه هم د کورونا ويروس سره لاس و ګرېوان دي. د کورونا ويروس د نورو هېوادونو په څېر په اسلامي هېوادونو کې هم ډېر په چټکۍ خپرېږي.

د همدې وبا څخه د خونديتابه په پار که د روژې له مياشتې مخکې اسلامي هېوادونو جوماتونه تړلي دي، نو په دغه هېوادونو کې ګرځبندېزونه هم لګول شوي دي. د روژې مياشتې په رارسېدو سره د مسلمانانو سره د روژې په مياشت کې د عبادتونو په ترسره کولو اندېښنې دي او همدا لامل دى چې يو شمېر اسلامي هېوادونو له روژې مخکې خلکو ته لارښوونې هم کړې دي.

سعودي عربستان بيا د روژې په مياشت کې په جوماتونو کې پر عبادتونو بندېز لګولى دى او خلکو ته يې ويلي دي چې په کورونو کې مو عبادتونه وکړئ.

د امریکا ولسمشرۍ ټاکنې اوافغانستان

ډونلډ ټرمپ ته په افغانستان کې د پوځيانو د شمېر په هکله سم معلومات ندي ورکړل شوي

ډونلډ ټرمپ ته په افغانستان کې د پوځيانو د شمېر په هکله سم معلومات ندي ورکړبږل شوي د امريکا متحده ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ چې په سپينه ماڼۍ کې خپلې وروستۍ ورځې شپې تېروي د امریکا د موجود سياست او تګلارو خلاف ډېر د عجلې ډک اقدامونه وکړل، د هغه له دې کړنو سره د […]

0 comments
د سولی تړون به د امریکا او طالبانو ترمنځ دایمي اوربند ته لاره هواره کړي، دامریکا سفارت

د سولی تړون به د امریکا او طالبانو ترمنځ دایمي اوربند ته لاره هواره کړي، دامریکا سفارت

کابل کې دا مریکا سفارت آفغانستان ته د امریکا د ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد وروستی ترسره شوی سفرمهم او ګټور یاد کړی دی. په کابل کې د امریکا سفارت څرګند ګړی چی زلمي خلیزاد په دې دوه ورځني سفر کې له ولسمشر اشرف غني او اجرائیه رئیس عبدالله عبدالله سره د سولې په تړاومفصل  بحث […]

0 comments
امرخېل تازه پوسټ

جاوېد امرخېل خپل تازه پوسټ کې څه ویلي؟

د افغانستان مشهور او نومیالی پشتون هنرمند جاوېد امیرخېل یو ځل بیا هغه خلکو په غصه کړی دی، چې هغه ته د هغه په پوسټونو باندې بد کمنټونه کوي او نوموړي په خپل یو پوسټ باندې داسې خلکو ته په کمنټ کې سخت ځواب ورکړی دی. تېره ورځ چې د موسیقۍ نړیواله ورځ وه، په […]

0 comments

د روژې په مياشت کې به په سعودي عربستان کې په مسجد الحرام او مسجد نبوي کې په اعتکاف هم بندېز وي، همدا راز حکومت له خلکو غوښتنه کړې ده چې د عبادت لپاره دې يو ځاى ته نه راغونډېږي. د روغتيا وزير توفيق الربيعه ويلي دي، چې په دې سخت وخت کې بايد موږ ټول په ګډه مخکې لاړ شو او ځانونه خوندي کړو، نو سږکال به د روژې مياشت له نورو کلونو ډېره بدله وي هغه له خلکو غوښتنه کړې ده، چې په ټولنيزو ژوند کې له يو بل څخه فاصله وساتئ.

په افغانستان کې د کورونا ويروس پېښو زياتېدو سره د پلازمېنې کابل په ګډون په ډېرو ولايتونو کې ګرځبندېز اعلان شوى دى، خو لا هم په افغانستان کې د جوماتونو تړلو په اړه کومه خبره نه ده شوې. حکومت له خلکو غوښتنه کړې ده چې د ګڼې ګوڼې ځايونو ته له تګ دې ډډه وکړي، همدا راز د حج او اوقافو وزارت هم له خلکو غوښتي دي چې فرض لمونځونه دې په جوماتونو کې وکړي او سنت دې په خپلو کورونو کې وکړي.

د ايران سپريم ليډر ايت الله خامنه يي هم ويلي دي، چې د روژې په مياشت کې د مسلمانانو عبادتونه محدودولى شي. ايران لومړنى اسلامي هېواد و چې د کورونا ويروس له امله يې د جمعې پر لمانځه بندېز ولګاوه او د څه وخت لپاره يې جوماتونه هم وتړل. د کورونا ويروس پراختيا ته په کتلو سره ايت الله خامنه يي په خپله يوه مرکه کې ويلي و، چې دوى کولاى شي په روژه کې عبادتونه ډېر محدوده کړي…

د پاکستان حکومت بيا د روژې په مياشت کې په جوماتونو کې د عبادتونو اجازه ورکړې ده، خو همدا ورته ويل شوي دي که احتياطي تدابير عملي نه کړي، نو دا پرېکړه به بېرته واخلي او ټول جوماتونه به وتړي. د پاکستان لومړي وزير عمران خان د جوماتونو له امامانو غوښتنه کړې ده چې احتياطي تدابير دې عملي کړي، تر څو له کورونا ويروس خوندي وي. همدا راز له پنځوس کلونو د زيات عمر خلک، ماشومان او هغه کسان چې زکام، ټوخى او تبه ولري به جوماتونو ته نه پرېښودل کېږي او همدا راز د تراويح لمونځ دې په سرکونو نه ادا کېږي..

په متحده عربي اماراتو کې هم د کورونا ويروس پېښو زياتېدو سره ګرځبندېز لګېدلى دى او د نورو غونډو په څېر جوماتونه هم تړل شوي دي. د کورونا ويروس له امله ډېرى خلک په کورونو کې کرنټين شوي دي، چې دا ټول خلک يوازې د حکومت مرستو ته ناست دي. ځايي خلک دا هم وايي، هغه خېريه بنسټونه چې هر کال به يې روژه ماتي برابرول، ښايي سږکال دا کار ونه کړي.

.