پاکستان سره سوداګري دپخواپه پرتله کمه شوې

پاکستان سره سوداګري د پخوا په پرتله کمه شوې څه ورځې وړاندې راپورونه نشرشول چې افغانستان او پاکستان تر منځ راکړه ورکړه او صادارت کم کړي دي ځکه اوس افغانستان دومره اړتیا نلري چې یوازي پاکستاني صادرات راوړي او استفاده ترې وکړي.

زمونږ هېواد د ایران له لارې یوازي خپل زرګونه لارۍ توکي منځنۍ اسیا ته لیږدولي او ښايي له دې لارې يې ګټه هم کړې وي د پاکستان ریاستي بانک خبر ورکړی چې له افغانستان سره يې په صادراتي توکو د پام وړ کمښت رامنځ ته شوی دا بانک وايي د تیرکال د  همدې مودې په پرتله روان مالي کال لومړیو دریو میاشتو کې د صادراتو برخه کې ۱۳،۹ سلنه کمبود راغلی د دې بانک دې راپور په ټوله کې  ویلي چې له افغانستان سره یې د صادراتو برخه کې کمبود رامنځ ته شوی

د سرچينیو له مخې سږ کال له جولای تر سپټمبره پاکستان افغانستان ته ۲۰۹،۸۶۸ میلیونه ډالره صادرات کړي خو تیرکال همدا وخت د صادراتو کچه ۲۴۳،۹۸۰ میلیونه ډالرو ته رسیدلې وهپاکستان افغانستان سره د سوداګري او راکړې ورکړې اوږده مخینه لري تر دې وړاندې افغانستان مجبوریت درلود هرڅه چې پاکستان پرې پیرل افغانستان راتللو او کله چې  به د پاکستان دروازه بندیدله او یابه هم کوم کړکیچ  رامنځ ته کیدی نو دلته به د خورا کي او نورو توکو بیې اسمان لوړیدلې خو اوس که د پاکستان له لوري دا چاره ترسره هم سي نو افغانستان کې ځکه د هیڅ شي قمت نه لوړیږي ځکه چې اوس دا هېواد یوازي پاکستان سره ټرانزیټي او  سوداګریزي اړیکي نه لري

دغه هېواد دا څرګندونې پر دا مهال کوي چې ایراني چارواکو د چابهار بندر د پرمختګ خبرونه ورکړيد ایران د سوداګرۍ چارواکو په خبره چابهار بندر په خورا  چټکۍ سره د وده کوي او راتلوونکي کې به د اقتصاد برخه کې یوه لویه پانګه وي ددې ایراني چارواکو په خبره د لارو جوړیدو او  نورو امکاناتو په برابریدو سره په دې بندر کې سوداګریز فعالیتونه زیات سوي ځکه نو يې دې بندر ته وده ورکړې

پاکستان سره سوداګري دپخواپه پرتله کمه شوې

بلخوا بیا ایراني چارواکو ویلي له افغانستان سره د صادراتو او ټرانزیټ برخه لاهم زیاتي اسانتیاوي رامنځ ته کیږي ایراني چارواکي  په داسې حال کې دا څرګندونې کوي چې څه مو ده وړاندې له دې هېواد سره د ټرانزیټ ډیریدلو خبر هم ورکول شوی وو. او ویل کيږي چې په راتلونکي کې به لا نورې اساتنیاوې برابره شي.

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

د تورخم له لارې هېواد ته د سوداګرۍ کموالی موندل شوۍ د افغانستان او پاکستان دولتونو تر منځ د خرابو سیاسي تعلقاتو له له کبله د تورخم له لارې سوداګرۍ ٨٠ سلنه راکمه شوې ده او پر ځاۍ نورو هېوادونو او لارو باندې سوداګري زیاته شوې ده،

تجاران وايي د دواړه مملکتونه اقتصاد او سیاست سره تړلی چې د پولي دواړو خوا سوداګرو ته يې میلیونونه ډالر زیانرسولۍ دۍ، دوی وایي د ورځې به شاو خوا ۱۵۰۰بار وړونکو موټرو تګ راتګ کولو خو اوس دغه ارقام ۲۰۰ سوه ته راکم شوي دي. د جلال اباد ګمرک رييس وايي د سوداګرو لپاره يي سهولتونه برابر کړي او کوښښ کوي چې یو ځل بیا دغه لار پخواني حالت ته بوزي،

تجاران زیاتوي چې له تېرو لسو کلونو را هیسې له دې لارې سوداګري کمه شوې ده.دوی وايي د پاکستان او افغانستان تر منځ د ترینګلي سیاسي مشکلاتو له امله د تورخم له لارې هېواد ته سوداګري کمه شوې او دغې چارې سوداګرو ته میلیونونو ډالر تاوان رسولۍ دۍ،او که حالات همداسې دوام وکړي نو دا به تجاران د سوداګري ختمولو ته مجبور کړي او نور به دا مسلک بیخي پریږدي،

سوداګر وايي دافغانستان ۹۰ سلنه تجارتي اموال د کراچۍ بندر له لارې هېواد ته راځي خو د دواړه هیوادونو تر منځ د نه همغږۍ له امله د افغان سوداګرو ۱۳۵۰۰ کانټینر د پاکستان په خاوره کې بند پاتې دي.دوی وايي د هېواد دننه نا سم ګمرکي وضعیت او نا انډولۍ هم د تورخم له لارې سوداګري خرابه کړې ده.

دويي شکایت کوي چې دجلالبادګمرک د محصول تعرفه لوړه ده او دوی هڅه کوي چې ننګرهار او کابل ته د کندهار او خوست له لارې تجارتي اموال راوړي چې په قیمت ورته ارزانه تمامیږي.د ننګرهار ګمرک هم مني چې له تېرو لسو کلونو راهیسې له دغې لارې سوداګري کمه شوې ده.چارواکې وايي اوس يي سوداګرو ته ګمرکي سهولتونه برابر کړي خو کوښښ کوي چې له دې لارې یو ځل بیا تجارت پراخه شي.

ښاغلۍ نصرت الله صاحبزاده وايي قانون سل سلنه تطبیق کوي خو وايي د هېواد ګمرکې قوانین یو شان دي او هېڅ کله به اموال په لوړه بیه محصول نه کړي.تورخم لار د کراچۍ بندر له لاري هېواد ته تر ټولو اسانه او مناسبه لاره ده خو سوداګر وايي که زمونږ مشکلات حل شي مونږ له دغه لارې تجارت نور هم زیاتوالۍ راولو کوم چې به اوس وخت کې هېواد ته ډېر کومک وکړي،

د ګاونډي هېواد پاکستان سره کله نا کله د سیاسي اړیکو د خرابوالي له امله د پاکستان او افغانستان سوداګريزې اړیکې زیانمنې شوي دي .د پاکستان دولت هر کله یې چې زړه وغواړي پر افغان سوداګرو ټول سوداګریز بندرونه تړي او د صادراتو او وارداتو مخه نیول کیږي ، چې له امله یې افغان سوداګر او کروندګر له غټو مشکلاتو سره مخ کوي دي