له کرونا ویروس له امله په نړۍ کې د مړو شمېر ۴لکه ۳۹ ته ورسېد

د کويډ۱۹ ناروغي یو وبایي ناروغي ده.ټوله نړۍ له دې ناروغۍ نور په تنګ شوې ده او ښايي دغه ناروغي نور وخت هم ونیسي او نړۍ نوره هم متاثره کړي. د جانز هایکنز پوهنتون تازه شمېرې ښيي چې تر په نړۍ کې د کورونا وېروس ټولټال تایید شویو ناروغانو شمېر ۸۸۶,۴۰۵,۴ کسانو ته رسېدلی دی. د دغې ناروغۍ له کبله تر اوسه د مړو شویو کسانو شمېر تر ۳۰۰ زره تنو اوښتی

همداراز د رغېدلو کسانو شمېر ۷. ۳۵ سلنه کسانو ته رسېږي. دغه اداره وايي، په امریکا کې د کوویډ – ۱۹ وېروس ناروغانو شمېر ۱,۴۰۰,۵۰۰ تنو ته رسېدلی، چې د نړۍ بل هر هېواد پرتله ډېر دی. د پاکستان په خیبر پښتونخوا صوبه کې چارواکي وايي، د۱۷۱ نویو ناروغانو له ثبت کېدو سره په صوبه کې د ټولټال تایید شویو نارغانو شمېر ۵۴۲۳ تنو ته رسېدلی او د نهو ناروغانو له مړینې وروسته د کوویډ – ۱۹ له کبله د ټولټال مړو شویو کسانو شمېر ۲۸۴ کسانو ته رسېدلی دی.

د پښتونخوا صوبايي روغتیا اداره وايي، تر اوسه ۱۵۰۵ وګړي له دې ناروغۍ رغېدلي دي. د کورونا وېروس له کبله تر اوسه په نړۍ کې د مړو شویو کسانو شمېر نژدې درې لکه (۲۹۹,۸۷۳) کسانو ته رسېږي. د رسمي شمېرو له مخې په فرانسه کې د دغې ناروغۍ له کبله د مړو شمېرو د اسپانیا پرتله زیات دی. فرانسه کې ۲۷،۴۲۵ او په اسپانیا کې ۲۷،۳۲۱ کسان د کوویډ – ۱۹ ناروغي له کبله مړه شوي دي.

دانکلینډ دولت د تازه اټکل له مخې په دغه هېواد کې له کورنا وېروس سره د مبارزې پر چارو ۱۲۳ اعشاریه درې میلیارده پاونډه لګښت شوی دی. د فرانسېدولت  ویلي، که چېرته د دې هېواد د درمل جوړونې لوی شرکت سنوفيد کورونا وېروس ضد واکسین جوړولو کې بریالی شي، نو پکار نه ده چې د امریکا بازار ته یې لومړی وړاندې کړي، او که داسې یې وکړل نو فرانسې ته به د منلو نه وي

د فرانسې وزیراعظم اېډورډ فېلپس وایي، ټول هېوادونه باید دې واکسین ته یو شان لاسرسی ولري، او په دې چاره کې هېڅ چنې وهل نه دي پکار. د نړۍ په ګڼو هېوادونو کې دا مهال د کورونا وېروس ضد واکسین چمتو کولو هڅې روانې دي، دا ډول واکسینونه عموماً تر یو کال وخت نیسي چې جوړ شي.

دا هم باید یاده کړوچې اوسمهال د نورو هېوادنو په څېر پاکستان او هند هم کوشش کوي چې د کرونا ناروغي لپاره څانګړي درمل جوړ کړي او د ازمایښت لپاره یی وړاندې کړي دوي وایی که چېرې دغه درمل کامیاب شو نو کوشش به وکړي چې د ډېرو خلکو درملنه وربادې وکړي.

ټوله نړۍ کې اوسمهال د کرونا ویروس ټولو نه زیات په امریکا کې مثبت پېښې ډېرې دي له دې وړادې لومړۍ ځل دغه وېروس په چين هېواد کې مخې ته راغۍ او د چين هېواد نه بیا نوزو ګڼ شمېر هېوادونو ته ورسېد

ډبلیو ایچ او: کرونا ویروس د هوا له لارې انتقالېدلۍ شي

 (ډبلیو اېچ او) وایي چې د نړۍ په کچه د کېنسر ناروغی په زیاتېدو دي. مگر دا سازمان ټینگار کوي چې په آینده لسو کلونو کې تحفظي اقدامات کولای شي په کېنسر اخته د میلیونونو ناروغانو ژوند وژغوري. ډبلیو اېچ او دا رپوټ د کېنسر نړېوالې ورځې (فروري څلورمې) په حواله خپور کړی دی.

د تېرو لسو کلونو په اوږدو کې، د نړۍ په قریب هر ملک کې د کېنسر د بیمارانو شمېر سېوا شوی دی. د صحت نړېوال سازمان پخپل رپوټ کې وایي چې په هرو شپږو کسانو کې یو تن پخپل عمر کې په یو ډول سرطان اخته کیږي، چې په دې حساب، هر کال د سرطان یا کېنسر له وجهې، کم از کم ١٠ میلینه خلک په نړۍ کې مړه کیږي.

یاده اداره خبرداری ورکوي چې که حالات همداسې دوام پیدا کړي، نو تر ٢٠۴٠ کاله پورې به د کېنسر د نویو پېښو په شرح کې تر ٦٠ فیصدو زیاتوالی راشي، او په غریبو ملکونو کې به دا شرح تر ٨٠ فیصدو هم سېوا وي.

اندرې اېلباوي چې د صحت په نړېوال سازمان کې تخنیکي چارواکی دی، وایي چې په غریبو ملکونو کې د کېنسر له وجهې لا زیات خلک مړه کیږي، ځکه هغوی ته هغه خدمات او صحي تحفظات نشته کوم چې په شتمنو هېوادونو کې لیدل کیږي. اندرې اېلباوي زیاتوي، ضروري نده چې د کېنسر ناروغۍ کنټرول لاندې راوستل دې ډېر لگښت وغواړي.

اېلباوي همدا راز وویل چې د دوی ادارې د کېنسر په حواله تحفظي اقداماتو کې د سرمایه کارۍ ړومبۍ سپارښتنه هم بیان کړې ده چې له مخې یې حکومتونه کولای شي تر ٢٠٣٠ کاله پورې، د ٧ میلینه وگړو ژوند وژغوري.

اېلباوي زیاته کړه چې د دې پروگرام له مخې، “په غریبو ملکونو کې د سړي سر ٢.٧٠ ډالره (قریب ۴١٧ روپۍ) او په درمیانه او شتمنو ملکونو کې د سړي پر سر ٨.١٥ ډالره خرچه راځي. او دا د حکومتونو په وس پوره کار دی.”

په دغو تحفظي اقداماتو کې په ځینو کاروبارونو کې له کېنسر پیدا کوونکو موادو سره د تماس راکمولو، د کېنسر پېدا کېدونکو مکروبي ناروغیو په ضد د واکسین کولو (لکه هپټایټس بي)، د سگرېټو، نصوارو، او د تمبکو د نورو تولیداتو د عادت پرېښودلو پالیسیانې شاملې دي. د صحت نړېوال سازمان دا هم وایي چې د کېنسر ٢٥ فیصده بیماران هغه کسان دي چې تمبکو کاروي.

دغه وایي چې کېنسر باید د مرگ سزا ونه گڼل شي، مخنیوي یې ممکن دی. د کېنسر په اړه د څېړنو د نړېوالې ادارې مشره ایلیسابت ویدرپاس وایي د کېنسر د مخنیوي او تداوۍ په برخه کې زښته زیات پرمختگ شوی دی، چې ډېر ناروغان له مرگه بچ کولای شي.