د نړۍ تاریخي وباګانې

کرونا لا هم په نړۍ کې شتون لري. ښايي دغه ناروغي په ټوله نرۍ کې د تل لپاره پاتې شي. او بيخي ورکه نشي په نړۍ کي د کرونا ویروس یا کوایډ ۱۹ تنفسي ناروغۍ د تائيد سوو مثبتو پېښو شمېر تر ۴،۶ میلیونو واوښتئ.ښايي دغه ناروغي پيک ته ورسيږي.نړۍ لاهم دغې ناروغۍ سره مبارزه کوي. اوسمهال د نړۍ په کچه لومړۍ امریکا او بیا روسیه تر ټولو نه زیات مثبت پېښې ارونکۍ هیواد دۍ.

نن ورځ د نړۍ نېږدې په ۱۸۸ هېوادونو کې په کرونا ويروس يا کوېډ-۱۹ د ککړو کسانو شمېر څلور مېلېونه، اته لکه، ۱۲۸۲ کسان ته ورسېد او تر اوسه ټوله نړۍ کې ۳۱۸۴۸۱ کسان دغه ويروس وژلي دي. يو مېلېون او اووه لکه کسان نړۍ کې له درملنې وروسته جوړ شوي دي. 

د تلفاتو لوړې شمېر د امريکا په متحدو ايالتو کې  دي، چې يو نيم مېلېون کسان پر ککړ او له ۹۰ زره ډېر يې مړه کړي دي. نېږدې درې لکه خلک په امريکا متحدو ايالتو کې درملنه شوي دي. افغانستان کې په کرونا ويروس د ککړو کسانو شمېر ۷۰۷۲ ته رسېدلی دی او تر اوسه ۱۷۲ کسان د دغه مرګوني ويروس له امله مړه شوي دي.

 افغانستان کې د کرونا ویروس حالات:

ټول هیواد کي د ویروس څخه د روغ شووکسانو شمېر ۷۸۴ ته پورته سو او ۱۶۹ تنه بیا ځیني مړه شوي دي. د هیواد په پلازمېنه کابل کي د ویروس مثبتي پېښي ۱۹۰۴ ته پورته سوې، چي لدې جملې یې ۲۶۱ تنه روغ سوي او ۲۵ تنه مړه دي. د کابل د روغتیا مشر خوشحال نبي زاده وايي چي د ډېر رش له امله موږ نسو کولای چي ناروغانو ته پر وخت ځان ورسوو. نبي زاده: زموږ ډلي ناروغانو ته په ۵ ساعتونو کي رسیږي، چي ساده سمپل یې واخلي.

ښاغلي نبي زاده زیاتوي، چي په ښار کي ګڼه ګوڼه او د قرنطین نه مراعتول به ددې ویروس په چټک خپرولو کي مرسته وکړي. نوموړي دا څرګندوني په داسي مهال کي کوي، چي په کابل کي د خلګو ګڼه ګوڼه بیا پر زیاتېدو ده او کاروبارونه بیرته پیل سوي او خلګ خپلي اړتیاوي پوره کوي.

کرونا ويروس: نړۍ کې د کویډ۱۹په اړه وروستي معلومات

دیادونې وړ ده چې ډېرو ملکونو دغه ناروغۍ لپاره د درمل جوړولو کوشش روان کړۍ. خو لا هم یی نتیجه نده ورکړې. په اسیا کې پاکستان او هندهم دغه ناروغۍ لپاره درمل جوړوي او دغه هېوادنه وایی چې که چېرې دغه درمل کامیاپ شو نو نورو هېوادونو ته به یی ولیګو تر څو دغې درمل نه ډیر انسانان ګټه واخلي او ډیر ناروغان د د یدې ناروغۍ نه جوړ شي.

سلمان خان د خپلو هيوادوالو زړونه وګټله

کرونا په نړۍ کې ډېر نقصان کړۍ دۍ. او د عامو وګړو ژوند یی په خطر کې اچولۍ . بازې اروپايي ملکونو د کورونا ناروغي له امله لګول شوي لاک ډاون لغوه کوي. بل خوا بیا د کرونا ويروس د مخنيوي په پار په هند کې د ګرځبندېز سره سينماګانې هم بندې شوې، چې د سينماګانو له بندېدو سره د لسګونو هغه فلمونو نندارې ته وړاندې کېدل وځنډېدل، چې جوړ شوي و .

تر دې دمه پورې چې دوه نيمې مياشتې د ګرځبندېز وشوې او لا هم سينماګانې خلاصې ندي. فیصله شوې ده چې فلمونه په انلاين بڼه نندارې ته وړاندې شي. د راپورونو له مخې  ، په انډیا کې د مارچ په ٢٥مه نېټه ګرځبندېز ولګېده، چې ورسره په دغه هېواد کې ٩٥٠٠ سينماګانې هم بندې شوې چې له امله يې د سينما اقتصاد ته يې د ميلياردونو روپو تاوان واړاوه.

په ټولې انډیا کې د سينماګانو د بندېدو له امله هغه فلمونه چې جوړ شوي و نندارې ته وړاندې کېدل يې وځنډېدل، خو دوه مياشتو بعد بيا هم سينماګانې نه دي خلاصې شوي، اوس د فلمونو جوړونکو پرېکړه کړې ده چې خپل فلمونه انلاين نندارې ته وړاندې کړي یاد راپور کې ويل شوي دي، چې د لويو ستورو دوه فلمونه ګلابو سيتابو او شکنتلا ديوي په ګډون يو شمېر هندي فلمي د امازون په ويډيويي وېبپاڼه (امازون پرايم ويډيو) باندې نندارې ته وړاندې کېږي.

د اميتاب بچن او ايوشمان کهرانه په څېر د لويو ستورو فلم ګلابو سيتابو يو کومېډي فلم دى او همدا راز د وديا بالن شکنتلا ديوي هم د لوى بجټ فلم دى چې انلاين به خپاره شي. ګلابو سيتابو فلم د اپريل په مياشت کې نندارې ته وړاندې کېده، خو د سينماګانو د بندېدو له امله يې نندارې ته وړاندې کېدل وځنډېدل، اوس به دا فلم په راروانه مياشت کې په امازون پرايم ويډيو کې خپور شي..

د یادو فلمونو پرته د تامل او تيلګو ژبې يو شمېر لوى فلمونه هم راروانه مياشت په امازون پرايم ويډيو باندې خپرېږي، چې په دې برخه کې د فلم جوړونکو او د امازون ترمنځ قرارداد لاسليک شوى دى. فلمونه د سينماګانو پر ځاى د انلاين خپرولو له پرېکړې سره د يو شمېر سينماګانو مالکانو مخالفت ښکاره کړى دى او ويلي يې دي، که چېرته دا فلمونه انلاين خپاره شي، نو دوى به په راتلونکي کې د دغه فلمي ستورو فلمونه په خپلو سينماګانو کې نندارې ته وړاندې نه کړي.

د سينماګانو مالکان وايي، چې د فلمونو انلاين خپرول د سينما اقتصاد له منځه وړل دي او دوى به د دې کار پر وړاندې ودرېږي، خو بل لوري ته اميتاب بچن، ايوشمان کهرانه او وديا بالن بيا په دې اړه څه نه دي ويلي..

همدا راز له هند پرته په چين، امريکا، برېتانيه، روسيه، هانګ کانګ او جرمني په ګډون د نړۍ په ډېرى هېوادونو کې سينماګانې تړل شوې دي او د فلمونو نندارې ته وړاندې کېدو تر څنګ د فلمونو ثبت هم درېدلى دى. د یادونې وړ ده چې هند د فلم جوړولو کې نړۍ کې په ټوپ ده. او دغه هېواډ کې نیم نه زیات عواید د فلم انډسټرۍ نه راټوليږي او د دغې هېواد بازي فلم سټاران د نړۍ په ښه او مالداره ترین خلکو کې يي نوم رازي . لکه د مثال په ډول سلمان خان. عامر خان. شارخ خان او داسې نور شامل دي

د کرونا ناروغۍ له امله ۱۰ زره زندانیان ازاديږي

کرونا وېروس په هېواد کې تر ټولو نه زیات تاثیر په اوله درجه ولایتونو کړۍ او تولو نه زیات په کابل هرات مزار شریف او داسې نور ولایتونه شامل دي د غې وبا له امله د ژوند په ټولو اړخونو شوۍ اوسمهال د ننګرهار ولايتي مسوولين وايي چې په دغه زندان کې شپږ کسان په کرونا ويروس اخته شوي دي. له ثبت شوي کسانو وراېخوا لسګونه نور شکمن پېژندل شوي دي.  

د جلال اباد  د روغتیا رئیس ډاکټر نصیر احمد دراني په دې اړه رسنیو ویلي دي، “هغه کسان چې د کرونا مثبت کېسونه یی لرل هغه جدا شوي دي او په یو بل بلاک کې دي او هلته جدا قرنطین دي. که نور چا کې علایم ولیدل شي نو سمپل به یې اخیستل کېږي او که پکې د چا ناروغي سختېږي نو تداوي کوو به یې.”

په دغه وبا يو ککړ شوي بندي په دې اړه امريکا غږ ته ويلي دي، “په ما کې هم د کرونا علامې وې، خو ټیسټ مو وکړ او منفي شو. په زندان کې په کرونا اخته تر اتلسو دي او د هغو کسانو چې اوس یې پایلې راغلې او مثبت وې نو تور غر په نوم یو بل بلاک جوړ شوی دی هلته یې یوړل چې قرنطین یې کړي. .”

د یادونې وړ ده چې جمهور ریس  د کرونا ويروس د خپرېدو لپاره د بنديانو د خوشي کېدو فرمان ورکړی خو تر اوسه هغه لس زره بنديان نه دي ازاد شوي چې  د خلاصون فرمان  يې صادر شوی دی.

دا هم باید باد کړو چې که څه هم په نړۍ کې د کزونا ویروس خپرېدو کې کموالۍ راغلۍ او په ورڅ کې د مړو شمېر کې کموالۍ زاغلۍ خو په ورته وخت کې په اسیا کې لکه پاکستان. افغانستان . ایراني او داسې نور هیوادنو کې پکې زیاتوالۍ راغلي.پاکستان کې تېره ورځ سند ولایت کې   ۱۱۰۰ کسان پرې اخته شوي دي.

مونږ ټولو هېوادوالو ته پکار ده چې باید د ډاکټرانو لخوا توسعو باندې عمل وکړي لاسونه بو بل ته ورنکړي سوشل ډسټنس وساتي بغل کشي نه څانونه وساتو یو بل کره تګ راتګ کم کړو د بې ځایه ګرزېدو باندې بندیز ولګوو. دولت هم پکار ده چې کوم بندیان چې بې ګناه دي او یا يي جرم کم وي خوښې کړي او په دولتي اداراتو کې د ډېرو ګڼه ګڼړې نه مخنیوۍ وکړي.

کرونا او نړی

په افغانستان کې د کرونا ويروس روستي معلومات. په افغانستان کي په تنفسي ناروغۍ یا کرونا ویروس باندي د اخته شویو کسانو شمېر ۲۸۹۴ ته ورسېد. پرون او نن ۱۹۰ نه زیاتې تازه پېښي په پکتیا  کي ۴۱، هرات ۳۰، کندهار ۲۵، کابل ۲۴، بلخ ۱۷، ننګرهار ۱۳، لغمان ۱۱، فراه ۹، سرپل ۶، کنړ ۵، زابل ۳، پکتیکا ۲، خوست، ارزګان، هلمند او نیمروز کي بیه یوه-یوه پېښه ثبت شوې ده.

۵ کسان له ویروس تازه مړه شوي او ۵۲ بیا ځيني روغ شوي دي. له دې سره په ټول هیواد کي د مړو سوو کسانو شمېر ۹۰ ته او د روغ شوو شمېر ۳۹۷ ته لوړ شو. په تازه ثبت شوو پېښو کي ډېري يې په پکتیا کي دي، خو په کابل، هرات، کندهار او بلخ کي تر نورو ورځو لږ پېښي ثبت شوي دي.

د کرونا ویروس مثبتي پېښي نږدې په ټول هیواد کي ثبت سوي دي، خو یو نورستان ولایت دئ، چي د ویروس مثبته پېښه نه لري. د هیواد په لویو ښارونو کي قرنطین او ګرځبندیز تر کوچني اختر پوري وغځېد، خو لا معلومه نه ده، چي ویروس به څه وخت کنټرول شي.

تېره اونۍ د عامي روغتیا وزیر ویلي وه، چي که چیري افغانان احتیاط وکړي، نو د ویروس ډېري ورستنۍ پېښي به په هیواد کي ۳۰۰۰ وي، خو که داسي ونه سول نو په درو اونیو کي به د کرونا ویروس په افغانستان کي خپل اوج ته ورسیږي.

کرونا: په افغانستان کې د کرونا ويروس روستي معلومات

په نړۍ کي په ویروس د اخته سوو کسانو شمېر تر ۳،۶ میلیونه واوښت، چي له جملې یې دوه نیم لکه مړه شوي او تر ۱،۱ میلیونو څخه ډېر کسان رغېدلي دي.