افغان ماشومان د زدهکړو له بحران سره مخ دي؛ یونیسف د پانګونې غوښتنه وکړه
افغان ماشومان د زدهکړو له جدي ستونزو سره مخ دي. یونیسف د لا زیاتې پانګونې غوښتنه کړې، په داسې حال کې چې بېوزلي او بېځایه کېدل هم د ماشومانو ژوند اغېزمنوي.
افغان ماشومان لا هم د زدهکړو، خوړو او روغتیايي خدمتونو ته د لاسرسي له ګڼو ستونزو سره مخ دي. د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ ادارې (یونیسف) خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې میلیونونه ماشومان له زدهکړو بېبرخې پاتې دي.
یونیسف د نومبر په ۲۰مه، د ماشومانو د نړیوالې ورځې په مناسبت، په یوه پیغام کې د افغانستان د ښوونې او روزنې په برخه کې د لا زیاتې پانګونې غوښتنه کړې ده.
دې ادارې ټینګار کړی چې د ماشومانو پر زدهکړو پانګونه د هغوی د ښه راتلونکي لپاره پانګونه ده.
افغان ماشومان ولې له زدهکړو بېبرخې پاتې دي؟
د یونیسف د شمېرو له مخې، له ۲۰۲۱ کال راهیسې تر ۲.۶ میلیونو ډېرې نجونې په افغانستان کې له منځنیو زدهکړو بېبرخې شوې دي.
افغانستان لا هم د نړۍ یوازینی هېواد دی چې نجونې او ښځې پکې له منځنیو او لوړو زدهکړو منع دي.
د یونیسکو او یونیسف په ګډ راپور کې، چې د نومبر په څلورمه خپور شوی، راغلي چې د لومړنیو زدهکړو د عمر ۵۳ سلنه ماشومان په افغانستان کې له رسمي عمومي زدهکړو بېبرخې دي.
د راپور له مخې، د نفوس زیاتوالی، د زدهکړو په برخه کې د پانګونې کموالی او پر نجونو لګېدلي محدودیتونه د هېواد پر ښوونیز نظام فشار زیاتوي.
د دغو ادارو موندنې ښيي چې افغان ماشومان د زدهکړو د دوام لپاره لا زیات ملاتړ او ښوونیزو فرصتونو ته اړتیا لري.
افغان ماشومان د بېځایه کېدو او بېوزلۍ له امله هم زیانمن شوي
د ماشومانو ستونزې یوازې تر ښوونځیو نه محدودېږي. بېځایه کېدل، اقتصادي ستونزې او د خوړو کمښت هم د ګڼو کورنیو پر ژوند اغېز کوي.
د ماشومانو د ژغورنې ادارې د نومبر د ۱۸مې د راپور له مخې، په سروې کې د ګډونوالو بېځایه شویو ماشومانو ۵۵ سلنه ویلي چې له خپلو کورونو تر وتلو وروسته د خوړو له کمښت سره مخ شوي دي.
همدارنګه، ۴۱ سلنه سروې شویو ماشومانو ویلي چې له بېځایه کېدو وروسته یې روغتیايي وضعیت خراب شوی دی.
دغه راپور، چې د «بېځایه کېدونکو ماشومانو» تر سرلیک لاندې خپور شوی، په اوو ولایتونو کې له ۸۲۴ ماشومانو او ۸۳۸ پالونکو سره د مرکو پر بنسټ چمتو شوی دی.
د سروې له مخې، ۳۳ سلنه پالونکو ویلي چې له بېځایه کېدو وروسته د ماشومانو زدهکړو ته لاسرسی خراب شوی دی.
په سروې کې له هرو لسو ماشومانو څخه تر یوه کم ویلي چې مرستې یې ترلاسه کړې دي.
راپور ښيي چې د بېځایه شویو کورنیو لپاره اقتصادي ستونزې هم یوه لویه اندېښنه ده. د سروې ۴۹ سلنه ماشومانو ویلي چې کورنۍ یې د کار د نشتوالي یا د کافي عاید د نه لرلو له امله کډه شوې دي.
نږدې ۷۰ سلنه ګډونوالو ماشومانو ویلي چې په تېرو دریو کلونو کې لږ تر لږه له دوو کړکېچونو سره مخ شوي دي. په دغو کړکېچونو کې وچکالي، سېلابونه، زلزلې او جګړې شاملې دي.
د دغو موندنو له مخې، افغان ماشومان نه یوازې د زدهکړو، بلکې د خوړو، روغتیا او خوندیتوب په برخو کې هم دوامدار ملاتړ ته اړتیا لري.
د ماشومانو نړیواله ورځ هر کال د نومبر په ۲۰مه لمانځل کېږي. د دې ورځې موخه د ماشومانو د حقونو ملاتړ او د هغوی ستونزو ته د نړیوالې ټولنې پام اړول دي.
د یونیسف غوښتنه په داسې وخت کې مطرح کېږي چې افغان ماشومان د زدهکړو د محدودیتونو او بشري ستونزو له امله له ناڅرګند راتلونکي سره مخ دي.



