د افغانستان د هوا پېژندنې اداره وایي، تمه ده چې ال نینو په افغانستان کې د روان اوړي پر مهال د هوا پر وضعیت اغېز وکړي او د جولای او اګست په میاشتو کې به د هېواد په ډېرو سیمو کې د تودوخې درجه تر عادي کچې لوړه شي.
د ادارې په وینا، د اقلیمي بدلونونو له امله د ال نینو اغېزې لا پیاوړې شوې او دا پدیده کولی شي د خلکو پر ورځني ژوند، کرنې، اوبو او طبیعي سرچینو مستقیم اغېز ولري.
د راپورونو له مخې، د افغانستان په ګڼو سیمو کې د هوا تودوخه له مخکې لا د تېرو کلونو له اوسط څخه لوړه شوې ده او چارواکي خبرداری ورکوي چې راتلونکې میاشتې به لا ګرمې وي.
ال نینو په افغانستان کې څه اغېزې لرلای شي؟
ال نینو یوه طبیعي اقلیمي پدیده ده چې د ارام سمندر په استوایي سیمو کې د اوبو د غیرعادي تودېدو له امله رامنځته کېږي او د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې د هوا بڼه بدلوي.
کارپوهان وایي، ال نینو په افغانستان کې د تودوخې د زیاتوالي، وچکالۍ، د اوبو د کموالي، د واورو د چټک ویلې کېدو او د کرنیزو حاصلاتو د زیانمنېدو لامل کېدای شي.
د اقلیم متخصصین باور لري چې د تودوخې لوړېدل نه یوازې د خلکو پر روغتیا اغېز کوي، بلکې د څښاک اوبو، مالدارۍ او زراعت لپاره هم جدي ستونزې رامنځته کولی شي.
د هوا پېژندنې اداره: د څار پرمختللي سیستمونه لرو
د افغانستان د هوا پېژندنې ادارې رئیس محمد نسیم مرادي بيبيسي ته ویلي چې د هوا د بدلونونو د څار او وړاندوینې لپاره له نړیوالو پرمختللو سیستمونو ګټه اخلي.
د هغه په وینا، اداره له ۲۰۰۲ کال راهیسې د اروپا د هوا پېژندنې له پرمختللي مرکز ECMWF سره لاسرسی لري چې تر درې میاشتو پورې د هوا وړاندوینه کولی شي.
مرادي ویلي، د سیمې د هوا پېژندنې له نورو سیستمونو لکه ICON، M5 او WRF څخه هم استفاده کېږي او د دغو معلوماتو پر بنسټ د افغانستان د هوا راتلونکی وضعیت ارزول کېږي.
هغه زیاته کړې چې د هوا پېژندنې کارکوونکي په ۲۴ ساعته ډول فعالیت کوي او د خطرونو او احتمالي بدلونونو په اړه مخکې له مخکې خلکو ته معلومات رسوي.
له نړیوالو ادارو سره همکاري
د هوا پېژندنې ادارې د معلوماتو له مخې، افغانستان د هوا پېژندنې د نړیوال سازمان غړیتوب لري او په دوامداره توګه له نړیوالو او سیمهییزو ادارو سره د معلوماتو تبادله کوي.
مرادي وایي، افغانستان د جنوبي اسیا د هوا پېژندنې له شبکو سره هم همکاري لري او د هوا د بدلونونو په اړه له ګاونډیو هېوادونو او نړیوالو بنسټونو سره ګډې ناستې ترسره کوي.
د هغه په وینا، نړیوال بنسټونه د پرمختللو اقلیمي ماډلونو او وړاندوینو معلومات له افغانستان سره شریکوي چې د راتلونکو خطرونو د ارزونې او د زیانونو د کمولو لپاره مهم رول لري.
د اوبو سرچینې او کرنه له ګواښ سره مخ کېدای شي
کارپوهان خبرداری ورکوي چې ال نینو په افغانستان کې د اوبو پر سرچینو هم منفي اغېز کولی شي.
د هوا د تودوخې لوړېدل د غرونو د واورو د چټک ویلې کېدو لامل کېږي چې په لنډمهال کې د اوبو کچه لوړه کوي، خو په اوږدمهال کې د اوبو د کمښت خطر زیاتوي.
د کرنې سکتور هم د دې پدیدې له مهمو اغېزمنو برخو څخه ګڼل کېږي. د بارانونو کمښت او د تودوخې زیاتوالی کولی شي د غنمو، سبزیجاتو او نورو کرنیزو حاصلاتو پر تولید منفي اغېز وکړي.
افغانستان له مخکې د اقلیمي بدلون له ستونزو سره مخ دی
دا خبرداری داسې مهال ورکول کېږي چې افغانستان له تېرو څو کلونو راهیسې د اقلیمي بدلون له سختو اغېزو سره مخ دی.
په وروستیو میاشتو کې په بېلابېلو ولایتونو کې ناوخته بارانونه، ناڅاپي سېلابونه او د هوا غیرعادي بدلونونه ثبت شوي دي.
کارپوهان وایي، که د ال نینو په افغانستان کې اغېزې د تمې له مخې پراخې شي، نو ښایي د خلکو ورځنی ژوند، کرنیز تولیدات، د اوبو سرچینې او اقتصادي فعالیتونه له نویو ستونزو سره مخ شي.
د هوا پېژندنې ادارې له خلکو غوښتي چې د هوا د وضعیت په اړه خپرېدونکي راپورونه او خبرداریونه جدي ونیسي او د اړوندو ادارو سپارښتنې تعقیب کړي.
