د نړیوالو بشري مرستو کمښت په افغانستان کې پر روغتیايي خدمتونو سخت اغېز کړی او شاوخوا ۶۰۰ مرکزونه یې د تړل کېدو یا د خدمتونو د کمېدو له خطر سره مخ کړي دي.
د ماشومانو د ژغورنې سازمان وايي، د نړیوالو بشري مرستو کمښت په افغانستان کې شاوخوا ۶۰۰ روغتیايي مرکزونه اړ کړي چې یا خپل فعالیت ودروي او یا روغتیايي خدمات راکم کړي.
د دغو مرکزونو د تړل کېدو او د خدمتونو د کمېدو له امله شاوخوا څلور میلیونه کسان، چې نږدې دوه میلیونه یې ماشومان دي، له روغتیايي خدمتونو بېبرخې شوي دي. د نړیوالو بشري مرستو کمښت په ځانګړي ډول پر هغو سیمو اغېز کړی چې لرې پرتې دي او خلک پکې بدیلو روغتیايي مرکزونو ته اسانه لاسرسی نه لري.
د نړیوالو بشري مرستو کمښت د روغتیايي خدمتونو پر وړاندې لوی فشار
د یونیسف په وینا، د مالي سرچینو کمښت د دې لامل شوی چې ځینې روغتیايي او د خوړو د ملاتړ مرکزونه خپل خدمات کم یا په بشپړ ډول بند کړي. د نړیوالو بشري مرستو کمښت د دغو خدمتونو د دوام لپاره موجودې سرچینې هم محدودې کړې دي.
د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) ویلي چې یوازې په ۲۰۲۵ کال کې لږ تر لږه ۴۲۲ لومړني روغتیايي مرکزونه، چې ګرځنده روغتیايي او تغذیوي ډلې هم پکې شاملې دي، د امریکا د مرستو له ځنډېدو او د نورو مرستندویانو د ملاتړ له کمېدو وروسته تړل شوي دي.
WHO وايي، د دغو ۴۲۲ مرکزونو تړل کېدو شاوخوا ۳.۳ میلیونه افغانان روغتیايي خدمتونو ته له لاسرسي بېبرخې کړي دي. د دې وضعیت له امله د میندو روغتیا، د کورنۍ د تنظیم او نورو روغتیايي خدمتونو په وړاندې هم ستونزې زیاتې شوې دي.
د نړیوالو بشري مرستو کمښت داسې مهال د افغانستان پر روغتیايي نظام فشار زیاتوي چې دغه نظام لا هم تر ډېره پر نړیوالو مالي مرستو متکي دی.
د نړیوالو بشري مرستو کمښت او د ماشومانو روغتیا
د روغتیا نړیوال سازمان اټکل کوي چې په ۲۰۲۶ کال کې به شاوخوا ۱۴.۴ میلیونه افغانان روغتیايي مرستو ته اړتیا ولري. دغه اړتیاوې له بېوزلۍ، بېځایه کېدو، د ناروغیو له خپرېدو، د خوړو له کمښت او د اقلیمي بدلون له امله رامنځته کېدونکو افتونو سره تړاو لري.
د مالي سرچینو کمښت د ماشومانو د خوارځواکۍ په اړه هم اندېښنې زیاتې کړې دي. د ماشومانو د ژغورنې سازمان د اټکل له مخې، نږدې څلور میلیونه افغان ماشومان له حادې خوارځواکۍ سره مخ دي او د روغتیايي او تغذیوي خدمتونو کمېدل د زیانګالو ماشومانو لپاره پر وخت د درملنې ترلاسه کول لا ستونزمن کړي دي.
له پاکستان او ایران څخه د میلیونونو افغانانو بېرته ستنېدو هم پر روغتیايي نظام فشار زیات کړی، په ځانګړي ډول په سرحدي سیمو کې. WHO خبرداری ورکړی چې د ډېرو راستنېدونکو راتګ روغتیايي خدمتونو ته اړتیا ډېروي او په ځینو سیمو کې روغتیايي مرکزونه تر خپل وسه زیات بوختوي.
د نړیوالو بشري مرستو کمښت که دوام وکړي، مرستندویه ادارې خبرداری ورکوي چې ښايي لا ډېر روغتیايي مرکزونه وتړل شي او زیانګالي کورنۍ له لومړنیو روغتیايي خدمتونو څخه بېبرخې شي.
مرستندویې ادارې د روغتیايي خدمتونو د ساتلو او بېرته پیاوړي کولو لپاره د بیړنیو او انعطافمنو مالي مرستو غوښتنه کوي. د نړیوالو بشري مرستو کمښت د افغانستان د روغتیايي نظام، په ځانګړي ډول د ماشومانو او نورو زیانګالو خلکو لپاره، یوه جدي ننګونه بلل کېږي.
