د پاکستان اقتصاد تر فشار لاندې؛ افغانستان بدیلې سوداګریزې لارې پیاوړې کړې
د پاکستان اقتصاد د صادراتو له کمزورې ودې او سوداګریزو ستونزو سره مخ دی، په داسې حال کې چې افغانستان د ایران او منځنۍ اسیا له لارې پر نویو سوداګریزو مسیرونو تکیه زیاته کړې ده.
د افغانناو ځانګړی راپور
له افغانستان سره د سوداګریزو لارو اوږدمهاله بندښت، د تولیدي لګښتونو لوړوالی او په سیمهییزو بازارونو کې د پاکستاني توکو د سیالۍ کمزوري کېدل د دغه هېواد پر صادراتو فشار زیات کړی دی. په مقابل کې، افغانستان د ایران او منځنۍ اسیا له لارې د وارداتو او صادراتو د دوام لپاره بدیلې لارې پراخې کړې دي.
د پاکستان ډان ورځپاڼې د نومبر په ۲۲مه راپور ورکړی چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ۲۰۲۵ کال له اکټوبر راهیسې سوداګریز بندښت د پاکستان د نساجۍ او جامو د صادراتو د ودې د ټکنۍ کېدو له مهمو عواملو څخه دی.
د پاکستان اقتصاد تر فشار لاندې؛ افغانستان بدیلې سوداګریزې لارې پیاوړې کړې
د پاکستان د احصایې ادارې د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۶–۲۷ مالي کال په لومړیو څلورو میاشتو کې د نساجۍ او جامو صادرات ۶.۳۵ سلنه زیات شوي او ارزښت یې ۶.۷۹۷ میلیارده ډالرو ته رسېدلی دی.
که څه هم صادرات په ارزښت کې لوړ شوي، خو د تولیدي لګښتونو زیاتوالي، له افغانستان سره د سوداګرۍ بندښت او منځني ختیځ ته د صادراتو کمېدو د چټکې ودې مخه نیولې ده.
د پاکستان اقتصاد او د سوداګریزو تګلارو زیانونه
د پاکستان لپاره افغانستان یوازې یو ګاونډی هېواد نه، بلکې د خوراکي توکو، سمنټو، درملو، جامو او نورو صنعتي محصولاتو مهم بازار هم پاتې شوی دی.
له همدې امله، د تورخم او سپین بولدک په ګډون د سوداګریزو لارو تړل کېدو د پاکستان پر صادرونکو، ټرانسپورټي شرکتونو او د پولې پر سوداګرو مستقیم اغېز کړی دی.
د ډان ورځپاڼې د سپټمبر د راپور له مخې، د پاکستان او افغانستان د سوداګرۍ ګډې خونې یوه چارواکي ویلي وو چې د لسو میاشتو سرحدي بندښت پاکستاني سوداګر له نږدې یو میلیارد ډالرو عوایدو بېبرخې کړي دي.
نوموړي د پاکستان د ټرانزیټي سوداګرۍ زیان هم شاوخوا ۲۲۵ میلیونه ډالره اټکل کړی و. دا د سوداګرو د استازي اټکل دی، نه د حکومت وروستۍ حساب شوې شمېره.

د پاکستان اقتصاد له دغو زیانونو سره هممهاله د انرژۍ له لوړو بیو، د تولیدي توکو له زیاتېدونکو لګښتونو او د سوداګرۍ له پراخېدونکي کسر سره مخ دی.
د پاکستان د صادراتو بازارونو ته دا فشار ښيي چې د سرحدي محدودیتونو دوام د سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا پر ځای د کورنیو تولیدوونکو لپاره هم ستونزې جوړې کړې دي.
افغانستان د کراچۍ او ګوادر بدیلې لارې موندلې
افغانستان چې سمندر ته مستقیمه لار نه لري، د اوږدې مودې لپاره د پاکستان پر بندرونو او ترانزیټي لارو تکیه کوله.
خو د دواړو هېوادونو ترمنځ پرلهپسې سرحدي ستونزو افغان سوداګر دې ته اړ کړل چې د خپلو توکو د لېږد لپاره د ایران او منځنۍ اسیا له مسیرونو پراخه ګټه واخلي.
د رویټرز خبري اژانس د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ په شپږمه راپور ورکړی چې افغانستان د پاکستان د سرحدي بندښتونو له امله د ایران د چابهار بندر او د ازبکستان، ترکمنستان او تاجکستان ځمکنیو لارو ته مخه کړې ده.
د دې بدلون له امله افغان سوداګرو د کراچۍ او ګوادر پر بندرونو خپله پخوانۍ تکیه کمه کړې او د توکو د لېږد لپاره یې څو بېلابېل مسیرونه فعال ساتلي دي.
د نړیوال بانک د نومبر د راپور له مخې، د پاکستان له لارې د سوداګرۍ د بندښت پر مهال د افغانستان شاوخوا ۹۷ سلنه واردات د ایران او منځنۍ اسیا له لارو هېواد ته داخلېدل.
دا شمېر د افغانستان د سوداګریزې تګلارې په بدلون کې مهم پرمختګ څرګندوي او ښيي چې د پاکستان د لارو بندښت د افغانستان د ټولو وارداتو د درېدو لامل نه دی شوی.

د چابهار بندر او د منځنۍ اسیا اقتصادي اهمیت
د ایران چابهار بندر افغانستان ته د هند او نورو نړیوالو بازارونو د لاسرسي یوه مهمه لاره ده.
د دغه بندر له لارې افغان سوداګر کولی شي د پاکستان له خاورې پرته خپل توکي صادر او وارد کړي. دا مسیر د پاکستان د سرحدي محدودیتونو پر وړاندې د سوداګرۍ د دوام یوه عملي وسیله ګرځېدلې ده.
ازبکستان او ترکمنستان هم د افغانستان د وارداتو او ټرانزیټ لپاره مهم شریکان دي. د حیرتان او اقینې په څېر بندرونه د سوداګریزو توکو د لېږد په بهیر کې مهم رول لري.
د رویټرز د معلوماتو له مخې، د افغانستان د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي وو چې له ایران سره یې د شپږو میاشتو سوداګري ۱.۶ میلیارده ډالرو ته رسېدلې وه، حال دا چې له پاکستان سره دغه اندازه ۱.۱ میلیارده ډالره وه.
دا شمېرې ښيي چې افغان سوداګرو د پاکستان له بازار او ټرانزیټ څخه د بدیلو مسیرونو پر لور عملي بدلون پیل کړی دی.
البته د چابهار او منځنۍ اسیا لارې هم د لېږد لګښتونه او سیمهییز محدودیتونه لري. د اوږدمهاله بریا لپاره د دغو مسیرونو لا ښه تجهیز او منظمېدل اړین دي.
د پاکستان اقتصاد او د صادراتو د سیالۍ ستونزې
د پاکستان د نساجۍ صنعت د دغه هېواد د صادراتو مهمه برخه جوړوي، خو د انرژۍ بیې، د خامو موادو لګښتونه او سیمهییزې سوداګریزې ستونزې یې سیالي کمزورې کوي.
د ډان ورځپاڼې په وینا، د افغانستان د بازار بندښت او منځني ختیځ ته د صادراتو کموالی د پاکستان د نساجۍ د ورو ودې له مهمو لاملونو څخه دي.
د پاکستان د احصایې ادارې د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۶ کال د جولای او اکټوبر ترمنځ د دغه هېواد ټول صادرات ۱۱.۳۴ میلیارده ډالرو ته رسېدلي وو، خو د وارداتو د زیاتېدو له امله سوداګریز کسر هم پراخ شوی دی.
د پاکستان اقتصاد تر فشار لاندې؛ افغانستان بدیلې سوداګریزې لارې پیاوړې کړې
د نړیوال بانک معلومات ښيي چې پاکستان د اقتصادي ودې له دوام سره سره د کارموندنې، پانګونې او اقتصادي اصلاحاتو له جدي ستونزو سره مخ دی.
نو د پاکستان اقتصاد په بشپړ رکود کې نه دی، خو د صادراتو محدود پرمختګ او د سوداګریز کسر پراخېدل د اقتصادي تګلارو پر پایلو پوښتنې راپورته کوي.
د افغانستان د بازار له لاسه ورکول د پاکستان د صادراتو په ستونزو کې یو مهم عامل دی، خو د دغه هېواد د ټولو اقتصادي ننګونو یوازینی لامل نه دی.
د افغانستان اقتصادي وده او د سیمې د سوداګرۍ راتلونکی
د نړیوال بانک د نومبر د ۱۷مې ارزونې له مخې، د افغانستان اقتصاد په ۲۰۲۶ کال کې درې سلنه وده کوي.
دغه وده د کرنې د تولیداتو ښه کېدو او د ساختماني فعالیتونو له دوام سره تړاو لري. د بدیلو سوداګریزو لارو پراختیا هم د وارداتو د رسولو د بهیر په ساتلو کې مرسته کړې ده.

خو د نفوس چټکه وده، بېکاري، فقر او د بهرنیو مرستو کمېدل لا هم د افغان کورنیو پر ژوند فشار راوړي. نړیوال بانک وایي چې د هر وګړي پر سر اقتصادي تولید د درېیم پرلهپسې کال لپاره کمېږي.
د پاکستان اقتصاد ته د افغانستان د سوداګریزو اړیکو کمېدل یو مهم پیغام لري: کله چې یو هېواد د یوه بازار لپاره د باور وړ ترانزیټي لار پاتې نه شي، سوداګر د خپلو ګټو د خوندي کولو لپاره نورې لارې لټوي.
د پاکستان اقتصاد تر فشار لاندې؛ افغانستان بدیلې سوداګریزې لارې پیاوړې کړې
افغانستان د ایران او منځنۍ اسیا له لارې د سوداګرۍ د دوام عملي وړتیا ښودلې ده. پاکستان بیا د خپلو سرحدي محدودیتونو له امله د افغان بازار د یوې برخې د له لاسه ورکولو له اقتصادي پایلو سره مخ دی.
د دواړو هېوادونو تجربه څرګندوي چې د سوداګرۍ لپاره د لارو پرانیستل، د ترانزیټ د لګښتونو کمول او د بازارونو باور ساتل د اوږدمهاله اقتصادي ودې مهم شرطونه دي.
د پاکستان اقتصاد تر فشار لاندې؛ افغانستان بدیلې سوداګریزې لارې پیاوړې کړې



