د ډاکټر نجیب الله ۳۰ تلین؛ د افغانستان د پخواني ولسمشر د وژل کېدو درې لسیزې پوره شوې
د ډاکټر نجیب الله ۳۰ تلین نن په داسې حال کې پوره کېږي چې نوموړی د ۱۹۹۶ کال د سپتمبر پر ۲۷مه، کابل ته د طالبانو له ننوتلو وروسته، له خپل ورور شاهپور احمدزي سره یو ځای ووژل شو او وروسته په دار وځړول شو.
نن، د ۲۰۲۶ کال د سپتمبر ۲۷مه، د ډاکټر نجیب الله ۳۰ تلین دی. د افغانستان پخوانی ولسمشر نجیب الله د ۱۹۹۶ کال د سپتمبر پر ۲۷مه، هغه مهال ووژل شو چې طالبانو کابل ونیو او د دوی د لومړۍ واکمنۍ پړاو پیل شو. د ملګرو ملتونو د هماغې ورځې معلومات وايي چې نجیب الله له ۱۹۹۲ کال راهیسې په کابل کې د ملګرو ملتونو په ودانۍ کې پناه اخیستې وه.
نجیب الله څنګه ووژل شو؟
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو په یوه رسمي راپور کې راغلي چې د ۱۹۹۶ کال د سپتمبر پر ۲۷مه پنځه وسلهوال، چې د طالبانو اړوند بلل شوي وو، د ملګرو ملتونو ودانۍ ته ننوتل او نجیب الله یې په زور له هغه ځایه وایست. وروسته نوموړی او ورور یې شاهپور احمدزی له محاکمې پرته ووژل شول او جسدونه یې د کابل په یوه مرکزي سیمه کې په عام محضر کې وځړول شول.
د ډاکټر نجیب الله ۳۰ تلین د هغه د وژنې د څرنګوالي په اړه پخوانۍ پوښتنې هم یو ځل بیا را ژوندۍ کوي. د نجیب الله د وژنې د عاملانو او د پېښې تر شا د احتمالي لاسونو په اړه په تېرو کلونو کې بېلابېلې ادعاوې مطرح شوې دي؛ خو ځینې سرچینې وايي چې ډاکټر نجیب الله او د هغه ورور شاهپور احمدزی د ای ایس ای لخوا چې د طالبانو په شکل یې ځانونه عیار کړي، ووژل شو.
د ملګرو ملتونو دریځ څه و؟
ملګرو ملتونو هغه مهال د نجیب الله له خپلې ودانۍ څخه ایستل د ملګرو ملتونو د تاسیساتو د مصونیت نقض وباله. د ملګرو ملتونو ویاندې د ۱۹۹۶ کال د سپتمبر پر ۲۷مه وویل چې د سازمان سرمنشي د نجیب الله د وژل کېدو او د هغه د پناه ځای ته د وسلهوالو د ننوتلو له امله ژوره خواشیني څرګنده کړې وه.
نجیب الله له ۱۹۸۶ کال څخه تر ۱۹۹۲ کال پورې د افغانستان د دولت مشري وکړه او د خپل حکومت تر سقوط وروسته یې د ملګرو ملتونو په کابل دفتر کې پناه واخیسته. هغه نږدې څلور نیم کاله هلته پاتې شو، تر هغه چې طالبان کابل ته ننوتل
د ډاکټر نجیب الله ۳۰ تلین په پوره کېدو سره د هغه نوم او سیاسي میراث لا هم د افغانستان د معاصر تاریخ د بحث وړ موضوع ده. د هغه پلویان او منتقدان د نوموړي د واکمنۍ، سیاستونو او تاریخي رول په اړه متفاوت نظرونه لري.
نن د ډاکټر نجیب الله ۳۰ تلین د افغانستان د معاصر تاریخ د هغې خونړۍ ورځې یاد تازه کوي چې له کابل څخه د پخواني حکومت د ځواکونو له وتلو، د طالبانو له واکمنېدو او د نجیب الله او د هغه د ورور له وژلو سره هممهاله وه.
