معلوماتو ته د لاسرسي نړیواله ورځ په داسې حال کې نمانځل کېږي چې افغان خبریالان معلوماتو ته له محدود لاسرسي، سانسور او نورو فشارونو شکایت کوي؛ د خبریالانو د خوندیتوب کمېټه وايي، په شاوخوا ۲۵ ولایتونو کې یې له خبریالانو سره ناستې کړې دي.
افغانستان کې معلوماتو ته د لاسرسي پر ستونزو خبرې شوې
د افغان خبریالانو د خوندیتوب کمېټې معلوماتو ته د لاسرسي نړیواله ورځ نمانځلې او د خبریالانو او حکومتي مسوولینو ترمنځ د معلوماتو د شریکولو پر ستونزو یې خبرې کړې دي.
امید راډیو د یادې کمېټې د مشر جمیل وقار له قوله ویلي چې د دغو ستونزو د حل لپاره هڅې روانې دي او په تېره اوونۍ کې د شاوخوا ۲۵ ولایتونو له خبریالانو سره ناستې شوې دي.
دا ورځ په داسې حال کې نمانځل کېږي چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې خبریالان او رسنۍ له جدي محدودیتونو سره مخ دي.
یوناما په خپل راپور کې ویلي چې رسنۍ د سانسور او معلوماتو ته د لاسرسي له سختو محدودیتونو سره مخ دي. دې ادارې د ۲۰۲۱ کال د اګست له ۱۵مې څخه د ۲۰۲۴ کال تر سپټمبر پورې د خبریالانو او رسنیزو کارکوونکو پر وړاندې د بشري حقونو د سرغړونو ۳۳۶ پېښې مستندې کړې دي.
یونسکو هم وايي چې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته نږدې ۵۰ سلنه افغان رسنیو خپل فعالیت درولی او اټکل کېږي چې شاوخوا ۹۰ سلنه ښځینه خبریالانو خپلې دندې له لاسه ورکړې دي.
د سپټمبر ۲۸مې نړیوال اهمیت
معلوماتو ته د لاسرسي نړیواله ورځ هر کال د سپټمبر په ۲۸مه نمانځل کېږي. یونسکو په ۲۰۱۵ کال کې دا ورځ اعلان کړه او د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ په ۲۰۱۹ کال کې په رسمي ډول د نړیوالې ورځې په توګه وپېژندله.
د ۲۰۲۶ کال نړیواله موضوع په ډیجیټلي عصر کې د معلوماتو پر اعتبار او د ناسمو او ګمراهکوونکو معلوماتو په مخنیوي کې د باوري معلوماتو پر رول راڅرخي. ملګري ملتونه وايي، یوازې معلوماتو ته لاسرسی کافي نه دی، بلکې خلک پر وخت باوري معلوماتو ته هم اړتیا لري.
په افغانستان کې معلوماتو ته د لاسرسي نړیواله ورځ د رسنیو لپاره ځانګړی اهمیت لري، ځکه د ملګرو ملتونو د موندنو له مخې، سانسور، معلوماتو ته محدود لاسرسی، اقتصادي ستونزې او پر خبریالانو فشارونه د رسنیو د فعالیت پر وړاندې مهمې ننګونې پاتې دي.
