افغانستان ته د سوداګریزو بارونو لېږد د تایوان د وان های لاینز شرکت له نوې پرېکړې سره مخ شوی؛ شرکت د پاکستان له بندرونو بارونه نه مني.
د تایوان د بېړۍ چلونې شرکت «وان های لاینز» د پاکستان د بندرونو له لارې افغانستان او د منځنۍ اسیا یو شمېر هېوادونو ته د سوداګریزو بارونو منل د نامعلومې مودې لپاره درولي دي.
د «لوجستیک اینسایډر» تخصصي خپرونې د راپور له مخې، دغه پرېکړه افغانستان، ازبکستان، قزاقستان او د منځنۍ اسیا نور هېوادونه اغېزمنوي.
شرکت هغه بارونه هم نه مني چې پېرودونکو یا درېیمګړو شرکتونو یې د ځمکني لېږد چارې په خپلواکه توګه تنظیم کړې وي.
افغانستان ته د سوداګریزو بارونو لېږد ولې له خنډ سره مخ شوی؟
د راپور له مخې، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګریزو لارو بندېدل او سیمهییزې ترینګلتیاوې د دې پرېکړې له مهمو عواملو څخه دي.
د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تورخم او سپین بولدک–چمن په ګډون د سوداګریزو لارو بندېدل د دواړو هېوادونو پر ترانزیتي سوداګرۍ منفي اغېز کړی دی.
«وان های لاینز» لومړنی نړیوال شرکت نه دی چې د پاکستان له لارې افغانستان ته د بارونو لېږد محدودوي.
تر دې مخکې هم ځینو باروړونکو شرکتونو په پاکستان کې د زرګونو کانتینرونو د بند پاتې کېدو له امله د نویو بارونو د منلو په اړه خبرداری ورکړی و.
د پاکستان د «ډان» ورځپاڼې د هغو شمېرو له مخې چې په راپور کې ورته اشاره شوې، د پاکستان له لارې د افغانستان د ترانزیتي سوداګرۍ کچه د طالبانو تر بیا واکمنېدو مخکې له شاوخوا ۸۹ زرو کانتینرونو څخه د ۲۰۲۵–۲۰۲۶ مالي کال په ترڅ کې ۱۱ زره او ۵۹۲ کانتینرونو ته راټیټه شوې ده. افغانستان ته د سوداګریزو بارونو لېږد
د راپور له مخې، د دغو کانتینرونو ارزښت شاوخوا ۳۶۷ میلیون ډالره و.
افغانستان د وارداتو لپاره کومې بدیلې لارې کاروي؟
افغانستان ته د سوداګریزو بارونو لېږد د پاکستان د لارو له محدودېدو وروسته تر ډېره د ایران او منځنۍ اسیا له لارې ترسره کېږي.
د راپور له مخې، د نړیوال بانک شمېرې ښيي چې د ۲۰۲۶ کال په اګست کې د افغانستان شاوخوا ۴۸ سلنه واردات د منځنۍ اسیا او ۴۶ سلنه د ایران له لارې ترسره شوي دي.
د همدې شمېرو له مخې، د پاکستان د لارې ونډه نژدې صفر ته راټیټه شوې وه.
خو د بدیلو لارو کارول د افغان سوداګرو لپاره د وخت او لګښت له پلوه ستونزې هم لري.
د افغانستان او پاکستان د ګډې سوداګرۍ خونې غړي خانجان الکوزي ویلي، پخوا له کراچۍ څخه افغانستان ته د یوه کانتینر لېږد شاوخوا دوه زره ډالره لګښت درلود او نژدې لس ورځې یې وخت نیوه.
د هغه په وینا، اوس د بدیلو لارو له لارې د یوه کانتینر د لېږد لګښت ښايي لس زره ډالرو ته ورسېږي او نژدې دوه میاشتې وخت ونیسي.
د تایواني شرکت وروستۍ پرېکړه ښيي چې افغانستان ته د سوداګریزو بارونو لېږد د سیمهییزو ترینګلتیاوو او ترانزیتي محدودیتونو له امله له نویو ننګونو سره مخ دی.
د دغو محدودیتونو دوام کولای شي د افغان سوداګرو پر لګښتونو او د توکو پر رسېدو نور فشار هم زیات کړي.
