په نوي ډیلي کې د افغانستان د سفارت د چارو سمبالولو لپاره د طالبانو د استازي، مفتي نور احمد نور رسېدل د کابل او ډیلي ترمنځ د اړیکو نوی باب پرانیزي. په دې راپور کې د دغه مهم ډیپلوماټیک بدلون جزیات او تاریخي شالید ولولئ.
د افغانستان او هند ترمنځ په ډیپلوماټیکو اړیکو کې یو تاریخي او مهم بدلون رامنځته شوی دی. نږدې پنځه کاله وروسته له هغه چې په ۲۰۲۱ کال کې په کابل کې سیاسي تحول راغی، بالاخره د طالبانو د حکومت له لوري ټاکل شوی لومړنی ډیپلومات نوي ډیلي ته ورسېد، څو په هند کې د افغانستان د سفارت مشري په رسمي ډول پر غاړه واخلي. دا پرمختګ د ډېری سیاسي شنونکو په باور، د کابل او ډیلي ترمنځ د اړیکو نوی باب بلل کېږي چې کولی شي په سیمه ییزه کچه د قدرت انډول او ډیپلوماټیک تعاملات بدل کړي.
د اړیکو نوی باب، د مفتي نور احمد نور ګومارنه او اهمیت
باوري سرچینو مشهورې هندي ورځپاڼې «دي هندو» ته تایید کړې چې مفتي نور احمد نور، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یو له جګپوړو چارواکو څخه دی، ډیلي ته رسېدلی دی. نوموړی چې په کابل کې یې د بهرنیو چارو وزارت د لومړۍ سیاسي څانګې د عمومي رئیس په توګه دنده ترسره کوله، اوس د سفارت د شارژدافېر (سرپرست سفیر) په توګه د ډیلي د ماموریت مشري کوي.
دا ګومارنه په داسې حال کې کېږي چې هند په تېرو څو کلونو کې د کابل له نوي حکومت سره د تعامل په برخه کې خورا محتاط ګامونه پورته کول، خو د مفتي نور منل ښيي چې ډیلي اوس غواړي له طالبانو سره په لوړه کچه رسمي اړیکې وپالي. دا پرېکړه په حقیقت کې د اړیکو نوی باب دی چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د مستقیمو خبرو اترو لاره پرانیزي.
د اړیکو نوی باب، د دغه ډیپلوماټیک بدلون شالید
د مفتي نور د ګومارنې هوکړه په ناڅاپي ډول نه ده شوې. دا پروسه د ۲۰۲۵ کال په اکتوبر کې هغه مهال پیل شوه چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر، امیر خان متقي هند ته یو رسمي او تاریخي سفر وکړ. په دغه سفر کې چې د هند د بهرنیو چارو وزیر اېس جې شنکر یې کوربه و، دواړو لورو د ډیپلوماټیکو استازولیو د فعالولو او د ډیپلوماتانو د تبادلې په اړه تفصیلي خبرې کړې وې.
مفتي نور احمد نور په هغه سفر کې له امیر خان متقي سره ملګری و او حتی د دیوبند دارالعلوم په څېر مهمو مذهبي مرکزونو ته یې هم سفرونه کړي وو. له هغه وروسته، نوموړي د ۲۰۲۵ کال په ډسمبر کې بنګلهدېش ته هم سفر وکړ، چې هلته یې له یو شمېر دیني څېرو سره وکتل. د دغو سفرونو لړۍ ښيي چې نوموړی د کابل د ډیپلوماسۍ په دستګاه کې یو باوري او تجربه لرونکی شخص دی، چې د هند لپاره د داسې حساس ماموریت لپاره غوره شوی دی.
د سفارت په اداره کې بدلون او ننګونې
تر دې وړاندې، په نوي ډیلي کې د افغانستان سفارت د پخواني جمهوري حکومت د ډیپلوماتانو له لوري اداره کېده، چې د طالبانو له حکومت سره یې همکاري نه کوله. په ۲۰۲۳ کال کې طالبانو هڅه وکړه چې یو بل استازی هلته وټاکي، خو د سفارت پخوانیو کارکوونکو یې مخه ونیوله. مګر اوس وضعیت بدل شوی دی.
طالبانو لومړی د ممبۍ په قونسلګرۍ کې خپل استازی اکرامالدین کامل او وروسته په حیدراباد کې حبیبالرحمن آفتاب وټاکل. په ډیلي کې د سفارت پخوانی سرپرست، محمد ابراهیمخېل چې د جمهوریت په وخت کې ټاکل شوی و، اوس ښايي خپل ځای مفتي نور ته پرېږدي. د سرچینو په وینا، د ممبۍ او حیدراباد قونسلان هم ډیلي ته تللي، څو د سفارت د چارو په سپارلو کې مرسته وکړي. دا اداري او سیاسي لېږد د کابل او ډیلي ترمنځ د اړیکو نوی باب په ګوته کوي، چې له مخې یې ټولې افغاني استازولۍ په هند کې تر یوه واحد چتر لاندې راځي.
د اړیکو د نوي باب سیمه ییزې اغېزې
د هند له لوري د طالبانو د رسمي ډیپلومات منل یوازې یوه دوهاړخیزه موضوع نه ده، بلکې دا په سیمه کې د هند د نوي سټراټیژیک دریځ ښکارندویي کوي. هند غواړي په افغانستان کې خپلې بشري پروژې او اقتصادي ګټې خوندي کړي او د دې لپاره له حاکم نظام سره تعامل یو ضرورت بولي. له بلې خوا، طالبان د هند په څېر د یوه سیمه ییز ځواک ملاتړ ته اړتیا لري ترڅو خپل نړیوال مشروعیت زیات کړي.
په پایله کې، که څه هم مفتي نور احمد نور تر اوسه خپل رسمي د باور لیک نه دی سپارلی، خو د هغه شتون په ډیلي کې د یوې نوې ډیپلوماټیکې دورې پیل دی. د اړیکو نوی باب به نه یوازې د افغان کډوالو او سوداګرو ستونزې په هند کې حل کړي، بلکې د جنوبي اسیا په سیاسي اسمان کې به د کابل او ډیلي د نږدېوالي یو نوی لمر راوخېژوي. دا پروسه ښيي چې ډیپلوماسي حتی له سختو بحرانونو وروسته هم د خبرو اترو او تفاهم لاره موندلی شي.
