د اې ای زمانه او د اولاد روزنه؛ د ټکنالوژۍ او مصرفپالنې ترمنځ د ماشومانو لارښوونه
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه له هغو مهمو موضوعاتو څخه ده چې نننۍ کورنۍ ورسره مخ دي. د مصنوعي ځیرکتیا، موبایل، ټولنیزو شبکو، ګیمونو او چټکو ډیجیټلي وسایلو پراختیا د ماشومانو د زدهکړې او ژوند طرز بدل کړی، خو له دې سره د والدینو مسؤولیت هم لا زیات شوی دی.
د ماشومانو د روزنې اساسي ستونزه دا نه ده چې هغوی له ټکنالوژۍ سره بلد شي؛ بلکې مهمه ده چې ټکنالوژي د هغوی پر فکر، ذوق، غوښتنو او د ژوند پر تصور حاکمه نه شي. ماشوم باید موبایل او نورې عصري وسیلې وکاروي، خو خپل وخت، شخصیت او ارزښتونه باید د دغو وسایلو تابع نه کړي.
د اړتیا او غوښتنې ترمنځ توپیر
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه یوازې د تخنیکي مهارتونو زدهکړه نه ده، بلکې ماشوم ته باید دا هم وروښودل شي چې د اړتیا او هوس ترمنځ توپیر وکړي. د بېلګې په توګه، یو ماشوم له خپل پلار څخه د نوي موبایل غوښتنه کوي او دلیل یې دا وي چې ټول ملګري یې نوي موبایلونه لري.
پلار ترې پوښتي چې اوسنی موبایل یې کومه ستونزه لري؟ ماشوم ځواب ورکوي چې ځانګړې ستونزه نه لري، خو نوی موبایل ښکلی دی، کامره یې ښه ده او ملګري یې هماغه ډول موبایلونه لري. همدا پوښتنه ماشوم دې ته متوجه کوي چې ایا هغه واقعاً موبایل ته اړتیا لري، که یوازې غواړي د نورو په څېر ښکاره شي.
ماشومان ډېر ژر زده کوي چې د شیانو ارزښت د هغوی په بیه، نوم، بڼه او د خلکو په نظر کې ولټوي. که مور او پلار د ماشوم هره غوښتنه بې له فکره پوره کړي، هغه ورو ورو دې پایلې ته رسېږي چې خوښي په پېرلو، عزت په ځان ښودلو او بریا په ډېرو شیانو لرلو کې ده.
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه؛ د ټکنالوژۍ او مصرفپالنې ترمنځ د ماشومانو لارښوونه
مصرفپالنه څنګه د ماشوم پر فکر اغېز کوي؟
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه هغه وخت لا مهمه کېږي چې ماشوم د مصرفپالنې له زیاتېدونکي فشار سره مخ وي. نن نوی موبایل، سبا قیمتي کالي، وروسته نوي بوټان، موټر او نور وسایل د سیالۍ په بڼه وړاندې کېږي، او ماشوم ممکن خپل ارزښت د هغه څه له مخې اندازه کړي چې په لاس کې یې لري.
مصرفپالنه یوازې د ډېرو شیانو اخیستل نه دي. اصلي ستونزه هغه مهال پیدا کېږي چې مادي شیان د انسان د شخصیت، عزت او بریا معیار وګرځي. هغه څوک چې قیمتي موبایل لري ځان لوړ وګڼي، ساده لباس اغوستونکی ځان کم احساس کړي او ډېر مصرف کوونکی ځان بریالی وبولي.
دلته د والدینو مسؤولیت پیلېږي. اولاد یوازې ډوډۍ، جامو او موبایل ته اړتیا نه لري؛ هغه سالم فکر، قوي شخصیت، ښه اخلاق، د نعمتونو د قدر احساس او د اړتیا او غوښتنې ترمنځ د توپیر کولو وړتیا هم غواړي.
ټکنالوژي باید وسیله پاتې شي
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه باید د ټکنالوژۍ د بشپړ ردولو معنا ونه لري. موبایل، انټرنېټ، مصنوعي ځیرکتیا او نورې ډیجیټلي وسیلې د زدهکړې، اړیکو، مطالعې او ګټورو تجربو لپاره مهمې دي، خو ماشوم باید د هغوی د سم استعمال اصول زده کړي.
کله چې موبایل د ماشوم د وخت، فکر او احساساتو پر کنټرول پیل وکړي، نو وسیله له خپل اصلي هدف څخه اوړي. هغه ماشوم چې ساعتونه په بېهدفه ویډیوګانو، ګیمونو او ټولنیزو شبکو کې تېروي، ممکن ورو ورو له کتاب، کورنۍ، طبیعت، مخامخ خبرو او له ځان سره له فکر کولو لرې شي.
له همدې امله د اولاد روزنه دا نه ده چې ټول عصري وسایل ترې واخلو او له پرمختګونو یې محروم کړو. اصلي هدف دا دی چې ماشوم ته د وخت مدیریت، د محتوا انتخاب، د ټکنالوژۍ مناسب استعمال او د مجازي نړۍ او واقعي ژوند ترمنځ د توازن ساتلو مهارت ورکړل شي.
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه؛ د ټکنالوژۍ او مصرفپالنې ترمنځ د ماشومانو لارښوونه
ماشوم ته یوازې «نه» مه وایئ
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه والدینو ته دا درس ورکوي چې د ماشوم هرې غوښتنې ته یوازې «نه» ویل کافي نه دي. ماشوم باید د منع کولو دلیل هم درک کړي، څو وروسته وکولای شي د خپل قضاوت له مخې سم تصمیم ونیسي.
ماشوم ته باید وویل شي چې اوبه نعمت دي او بېځایه دې نه ضایع کوي، ډوډۍ نعمت دی او بېقدري دې ورسره نه کوي، جامې دې یوازې د خلکو د نظر لپاره نه بدلوي، موبایل دې تر اړتیا زیات نه کاروي او پیسې دې د هرې غوښتنې د پوره کولو لپاره بېځایه نه مصرفوي.
همدارنګه باید ور وښودل شي چې ژوند خپله یو نعمت دی او ټول عمر باید د مصرف، سیالۍ او د نورو د نظر د تعقیب لپاره ونه لګول شي. دا خبرې د ماشوم په شخصیت کې د شکر، قناعت او مسؤولیت احساس پیاوړی کوي.
د کورنۍ رول تر هرې وسیلې مهم دی
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه هغه مهال له جدي ننګونې سره مخ کېږي چې والدین د ماشوم د روزنې تشه په پیسو او وسایلو ډکول پیل کړي. که پلار ټوله ورځ په کار کې وي، مور له ماشوم سره کافي وخت ونه لري او د شخصیت جوړونې ډېره برخه موبایل، تلویزیون، یوټیوب، ټکټاک، ګیمونه، کوڅه او ملګري پر غاړه واخلي، ماشوم به له همدې سرچینو ډېر څه زده کوي.
له همدې امله والدین باید یوازې د ماشوم مادي اړتیاوې پوره نه کړي، بلکې له هغه سره خبرې وکړي، د هغه پوښتنې واوري، د محتوا په انتخاب کې لارښوونه وکړي او د ورځني ژوند له لارې عملي بېلګې ورکړي. ماشوم د نصیحت تر څنګ د مور او پلار له چلند څخه هم زدهکړه کوي.
اولاد امانت دی، پروژه نه ده
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه باید د دې اصل پر بنسټ وي چې اولاد یوازې د بدن د ساتنې او مادي برابرۍ موضوع نه ده. د هغه د عقل جوړول، د زړه روزل، د اخلاقو پالل او د ژوند د سمې مانا ور زده کول هم د والدینو د امانت برخه ده.
د انسان ارزښت باید په هغه څه پورې ونه تړل شي چې په لاس کې یې لري؛ بلکې په عقل، اخلاقو، زړه او عمل کې یې باید ولټول شي. قیمتي موبایل انسان نه لویوي؛ لوی انسان هغه دی چې موبایل یې په لاس کې وي، خو عقل یې د موبایل تر اغېز لاندې نه وي. د اې ای زمانه او د اولاد روزنه؛ د ټکنالوژۍ او مصرفپالنې ترمنځ د ماشومانو لارښوونه
قناعت او د نورو له ژوند سره نه پرتله کېدل
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه د ماشوم لپاره د قناعت او ځانپېژندنې درس هم غواړي. د خلکو په څېر ژوند کول تل د سم ژوند معنا نه لري، او دا چې ډېری خلک په یوه لاره روان دي، لازمه نه ده چې هغه لاره سمه وي.
ماشوم باید زده کړي چې له ځانه وپوښتي: زه چېرته روان یم؟ ولې روان یم؟ او هغه څه چې زه او نور خلک یې پسې منډې وهو، ایا واقعاً ورته اړتیا لرو؟ دا ډول پوښتنې د هغه د انتقادي فکر او خپلواک قضاوت په پیاوړتیا کې مرسته کوي.
که ماشوم د هرې غوښتنې د نه پوره کېدو پر مهال غوسه کېږي، کېدای شي مور او پلار ورته ډېر شیان ورکړي وي، خو د صبر او قناعت مهارت یې نه وي ور زده کړی. برعکس، هغه ماشوم چې د لږ لرلو سره شکر وباسي، د موجودو نعمتونو قدر وکړي او د نورو له لرلو سره ځان کم ونه ګڼي، مهمه معنوي شتمني یې ترلاسه کړې ده.
د سالمې روزنې هدف
د اې ای زمانه او د اولاد روزنه په اصل کې د ټکنالوژۍ او ماشوم ترمنځ د سالم توازن موضوع ده. ماشوم باید له زمانې وروسته پاتې نه شي، خو د زمانې د هوسونو اسیر هم نه شي.
والدین باید ماشومانو ته د مصنوعي ځیرکتیا او نورو عصري وسایلو د ګټور استعمال ترڅنګ د مصرف، قناعت، وخت، اخلاقو او مسؤولیت درس هم ورکړي. د ټکنالوژۍ مهارت هغه وخت ګټور دی چې د سالم فکر او قوي شخصیت ترڅنګ وي.
د ټولنې اصلاح له کور څخه پیلېږي او د کور اصلاح د ماشوم له ذهن او زړه څخه. که ماشوم د اړتیا او هوس، وسیلې او اعتیاد، پرمختګ او مصرفپالنې ترمنځ توپیر زده کړي، نو کولای شي له عصري نړۍ ګټه واخلي، پرته له دې چې خپل عقل او شخصیت د هغې تابع کړي.
ماشوم دې د زمانې وسایل وکاروي، خو د زمانې هوسونه دې پرې واکمن نه شي؛ ټکنالوژي دې د هغه په لاس کې وي، نه دا چې د هغه فکر او عقل د ټکنالوژۍ په لاس کې وي. د اې ای زمانه او د اولاد روزنه؛ د ټکنالوژۍ او مصرفپالنې ترمنځ د ماشومانو لارښوونه
