دا مقاله تشریح کوي چې سقراط د ځان موندلو په اړه څه وايي؛ پوه شئ چې ولې خپلواک فکر او ځانپېژندنه د رښتیني هویت موندلو او شخصي ازادۍ یوازینۍ لار ده.
د لرغوني یونان مشهور فیلسوف سقراط، چې د لوېدیځې فلسفې پلار بلل کېږي، تل د انسانانو شعور او فکر ننګولی دی. که موږ وپوښتو چې سقراط د ځان موندلو په اړه څه وايي، نو د هغه تر ټولو مشهوره او الهامبخښونکې وینا مخې ته راځي: «د ځان موندلو لپاره، په خپله فکر وکړه.» دا خبره د شخصي ودې او ځانخبرتیا لپاره یو بنسټیز اصل دی.
سقراط د ځان موندلو په اړه څه وايي، د سقراط د فلسفې مانا
د دې لپاره چې پوه شو سقراط د ځان موندلو په اړه څه وايي، باید د هغه د وینا مانا وڅېړو. سقراط باور درلود چې انسان د ځان د واقعي پېژندنې لپاره باید په مستقل ډول فکر وکړي او په پټو سترګو د نورو له تقلیده ډډه وکړي. هغه خلک هڅول چې د نورو د نظرونو د منلو پر ځای، د ځان سپړنې له لارې خپل باورونه او ارزښتونه وپېژني. د شخصي هویت موندل دې ته اړتیا لري چې انسان خپل عقل وکاروي او پر خپلو فکرونو غور وکړي.
سقراط د ځان موندلو په اړه څه وايي، د سقراط فلسفي شالید او تګلاره
سقراط (۴۷۰ تر ۳۹۹ میلادمخکې) د «سقراطي میتود» له لارې د حقیقت لټون کاوه. هغه به له خلکو پوښتنې کولې ترڅو هغوی پخپله حقایقو ته ورسېږي. کله چې خبره دې ته راځي چې سقراط د ځان موندلو په اړه څه وايي، نو د هغه پام پر اخلاقو او د «ارزول شوي ژوند» پر ارزښت و. د هغه په نظر، هغه ژوند چې نه وي ارزول شوی، د اوسېدو ارزښت نه لري. ځانپېژندنه د هغه د فلسفې محور و.
په معاصره نړۍ کې د سقراط د پیغام ارزښت
نن ورځ چې موږ د ټولنیزو رسنیو او د همځولو له فشاري تبلیغاتو سره مخ یو، دا چې سقراط د ځان موندلو په اړه څه وايي، لا ډېر اهمیت پیدا کوي. خپلواک فکر کول د سمې پرېکړې سبب ګرځي او په شخصي ژوند کې باور زیاتوي. د سقراط پیغام موږ ته وايي چې د ټولنیزو تمو پر ځای باید د خپلواک فکر له مخې خپل مسلک او لاره وټاکو.
د سقراط د وینا عملي بېلګې
۱. په زدهکړه کې: کله چې یو زدهکوونکی د کورنۍ یا ټولنې د فشار پر ځای د خپلې لېوالتیا له مخې مسلک ټاکي، هغه په حقیقت کې د سقراط پر لار روان دی.
۲. په کار کې: کله چې یو مسلکي کس په کارځای کې دودیزې لارې تر پوښتنې لاندې راولي او نوښتګرې حللارې وړاندې کوي، دا ښيي چې هغه په خپلواک فکر سره خپل هویت ثابتوي.
په ټوله کې، دا چې سقراط د ځان موندلو په اړه څه وايي، موږ ته یادونه کوي چې رښتینې ځانپېژندنه له خپلواک فکر څخه راولاړېږي. د رښتینې ازادۍ او شخصي هویت موندلو لپاره باید خپل باورونه پخپله وارزوو او د نورو له ذهني اسارت څخه ځان وژغورو. خپلواک فکر د رښتینولۍ او ځان موندلو لومړی ګام دی.
