له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل داسې مهال مطرح کېږي چې د خلیج په سیمه کې سیاسي حساسیتونه زیات شوي، د انرژۍ بازارونه بېثباته دي او د لویو تولیدوونکو ترمنځ د نفوذ سیالي لا پسې ژوره شوې ده.
د تېلو د صادروونکو هېوادونو سازمان، اوپیک (OPEC)، له څو لسیزو راهیسې د نړیوال انرژۍ بازار یو مهم محور بلل کېږي. د دې سازمان هره پرېکړه د تېلو پر بیو، نړیوال اقتصاد او د خلیج پر سیاسي توازن مستقیم اغېز لري. اوس د متحده عربي اماراتو له خوا د اوپیک پرېښودو پرېکړه یوازې یو اقتصادي خبر نه دی، بلکې د سیمې د قدرت د توازن په اړه یو مهم سیاسي پیغام هم ګڼل کېږي.
د اماراتو تاریخي اړیکه له اوپیک سره
متحده عربي امارات له هغو هېوادونو څخه دی چې له ډېر وخت راهیسې یې په اوپیک کې مهم رول درلود. دا هېواد د خامو تېلو د تولید له پلوه د خلیج له مهمو صادرونکو څخه شمېرل کېږي او په تېرو کلونو کې یې د تولید د ظرفیت د لوړولو لپاره میلیاردونه ډالر پانګونه کړې ده. له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل
اوپیک عموماً د تولید د تنظیم له لارې هڅه کوي چې نړیوال بازار متوازن وساتي او د تېلو بیې له شدیدو بدلونونو وژغوري. خو همدا محدودیتونه کله کله د هغو غړو هېوادونو لپاره ستونزمن تمامېږي چې غواړي خپل تولید زیات کړي او مستقیم عواید لوړ کړي.
اقتصادي دلیلونه؛ ولې امارات د وتلو پرېکړه وکړه؟
د ډېرو شنونکو په باور، تر ټولو مهم دلیل اقتصادي دی. امارات غواړي خپل د تېلو تولید د اوپیک له ټاکل شوو سهمیو پورته یوسي او له خپلو پراخو پانګونو بشپړه ګټه واخلي.
په وروستیو کلونو کې ابوظبي هڅه کړې چې د تولید ورځنی ظرفیت لوړ کړي، خو د اوپیک د ګډو پرېکړو له امله یې دا هدف محدود پاتې شوی و. د دې محدودیت دوام د اماراتو لپاره د عوایدو د کمېدو معنا لرله، په ځانګړي ډول په داسې وخت کې چې نړیوال بازار د انرژۍ له بېثباتۍ سره مخ دی. له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل
همدا لامل دی چې له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل د اقتصادي خپلواکۍ د یوې هڅې په توګه هم تفسیر کېږي.
د سعودي عربستان او اماراتو ترمنځ پټه سیالي
که څه هم سعودي عربستان او متحده عربي امارات د خلیج په ډېرو مسایلو کې نږدې شریکان ګڼل کېږي، خو د انرژۍ، سوداګرۍ او سیمهییز نفوذ په برخه کې د دواړو ترمنځ سیالي نوې خبره نه ده. له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل
سعودي عربستان په اوپیک کې تر ټولو قوي نفوذ لري او د سازمان ډېری سترې پرېکړې د ریاض تر سیوري لاندې ترسره کېږي. امارات په وروستیو کلونو کې هڅه کړې چې خپل مستقل دریځ پیاوړی کړي او یوازې د سعودي تر رهبرۍ لاندې پاتې نه شي. له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل
ځینې سیاسي شنونکي باور لري چې د اماراتو دا ګام یوازې اقتصادي نه دی؛ بلکې دا یو واضح سیاسي پیغام هم دی چې ابوظبي غواړي د انرژۍ په سیاست کې خپل مستقل وزن ثابت کړي.
له ایران سره سیمهییز حساسیتونه
د خلیج امنیتي وضعیت، د ایران سره اړیکې او د سیمې وروستي کړکېچونه هم د دې پرېکړې له شالید څخه جلا نه شي ګڼل کېدای. امارات په وروستیو کلونو کې هڅه کړې چې له تهران سره اړیکې تر یوې اندازې متوازنې وساتي، په داسې حال کې چې د سعودي دریځ اکثره سخت پاتې شوی دی. له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل
دا توپیر ښيي چې ابوظبي غواړي په سیمهییزو مسایلو کې خپله ځانګړې لاره ولري، نه دا چې هره ستراتیژي د ریاض له دریځه تعقیب کړي.
د اوپیک پر راتلونکي احتمالي اغېز
له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل د سازمان د داخلي یووالي لپاره یو مهم ازموینه بلل کېږي. که امارات خپل تولید په خپلواکه توګه لوړ کړي، دا به پر نړیوالو بیو مستقیم فشار واچوي. له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل
په داسې حالت کې سعودي عربستان ښايي د بازار د کنټرول لپاره خپل تولیدي سیاست بدل کړي. دا حالت د تېلو د بیو د نوې سیالۍ یا حتی د بیې جګړې خطر هم رامنځته کولی شي.
د اوپیک هغه غړي هېوادونه چې اقتصاد یې تر ډېره د لوړو بیو پر دوام ولاړ دی، ښايي له سختو مالي ستونزو سره مخ شي. ځکه د بیو ټیټېدل د هغوی لپاره یوازې اقتصادي موضوع نه، بلکې د سیاسي ثبات مسئله هم ده.
نړیوال بازار ته پیغام
د اماراتو دا پرېکړه نړیوالو بازارونو ته دا پیغام ورکوي چې د خلیج د انرژۍ سیاست نور د پخوا په څېر یو واحد صف نه لري. هر هېواد هڅه کوي خپل ملي اولویتونه تر ګډو توافقاتو پورته وساتي.
دا بدلون ښايي د انرژۍ نړیواله نقشه ورو ورو بدله کړي، په ځانګړي ډول که نور تولیدوونکي هېوادونه هم د ورته خپلواک دریځ لور ته ولاړ شي.
له اوپیک د متحده عربي اماراتو وتل یوازې د یوه غړي هېواد د وتلو خبر نه دی؛ دا د خلیج د قدرت، د انرژۍ د سیاست او د نړیوال بازار د راتلونکي په اړه یو مهم تحول دی.
که دا پرېکړه د تولید د ازادۍ، د سیمهییز نفوذ او د اقتصادي خپلواکۍ لپاره پیل وي، نو راتلونکې میاشتې به وښيي چې ایا اوپیک لا هم د پخوا په شان خپل نفوذ ساتلی شي، که د یوې نوې مرحلې دروازه پرانیستل شوې ده.
