په دې مقاله کې ولولئ چې ولې سترګې رپوو او دا بېاختیاره عمل زموږ د مغزو له فعالیتونو سره څه تړاو لري؟ د کاناډا د کنکورډیا پوهنتون نوې څېړنه ښیي چې د سترګو د رپولو کچه زموږ د تمرکز او معلوماتو د درک کولو نښه ده.
د سترګو رپول یو له هغو طبیعي او بېاختیاره عملونو څخه دی چې موږ یې هره ورځ زرګونه ځله ترسره کوو، پرته له دې چې پرې فکر وکړو. ډېری خلک په دې باور دي چې موږ یوازې د دې لپاره سترګې رپوو ترڅو سترګې لندې وساتل شي او له دوړو څخه پاکې شي. که څه هم دا خبره سمه ده، خو ساینسپوهانو اوس موندلې چې دا موضوع یوازې تر فزیکي پاکوالي پورې محدوده نه ده. پوښتنه دا ده چې په حقیقت کې ولې سترګې رپوو او دا عمل زموږ له عصبي سیستم سره څه اړیکه لري؟
ولې سترګې رپوو، د سترګو رپول او د مغزو فعالیت
د کاناډا د کنکورډیا پوهنتون (Concordia University) ساینسپوهانو په خپله یوه تازه څېړنه کې موندلې چې د سترګو رپول زموږ د مغزو له فعالیتونو سره ژور تړاو لري. د دوی په وینا، د رپولو کچه په مستقیم ډول دا ښیي چې زموږ مغز په کومه کچه بوخت دی. څېړونکو موندلې کله چې یو انسان په ذهني ډول ډېر فعال وي یا پر یوې موضوع سخت تمرکز کوي، نو په طبیعي ډول د هغه د سترګو رپول کمېږي. دا په دې معنی ده چې مغز هڅه کوي ټول حواس په کار واچوي او د سترګو رپول د یوې شېبې لپاره هم د معلوماتو د ترلاسه کولو لړۍ پرې نکړي.
ولې سترګې رپوو، د کنکورډیا پوهنتون څېړنه څنګه ترسره شوه؟
د دې لپاره چې پوه شو په مختلفو حالاتو کې ولې سترګې رپوو، څېړونکو یوه دقیقه تجربه ترسره کړه. په دې څېړنه کې ۵۰ کسان شامل وو چې ټول په یوه غږبند (Soundproof) خونه کې کښېنول شول. د هغوی مخې ته یوه پرده ولګول شوه او ورته د هیډفونونو له لارې بېلابېلې لنډې جملې واورول شوې.
د دې تجربې ځانګړتیا دا وه چې ساینسپوهانو د شالید شور (Background Noise) کچه بدله کړه. کله به شور کم و او کله به ډېر زیات و. هغوی د سترګو د تعقیب ځانګړي عینکې (Eye-tracking glasses) کارولې ترڅو په هره ثانیه کې د ګډونوالو د سترګو حرکات او د رپولو دقیق وخت ثبت کړي.
د شورماشور او تمرکز اغېزه
د تجربې پایلو وښودله چې کله په چاپېریال کې شور زیاتېږي، نو خلک د نورو د خبرو د سم درک کولو لپاره ډېر تمرکز کوي. په داسې حال کې چې مغز د معلوماتو په تحلیل بوخت وي، د سترګو رپول په بېساري ډول راټیټېږي. دا بدلون په ځانګړي ډول هغه مهال لیدل کېده چې یو کس د جملې په اورېدو بوخت و. کله چې جمله پای ته رسېده یا کله چې یو کس په استراحت حالت کې و، د رپولو کچه بېرته عادي حالت ته راګرځېده.
دا موندنه د دې پوښتنې په ځواب کې چې ولې سترګې رپوو، یو نوی اړخ زیاتوي: زموږ سترګې د مغزو د معلوماتي پروسس په وخت کې د “بندېدو” اجازه نه ورکوي، ترڅو مغز وکولای شي هر ډول لیدلوري یا اورېدونکي سیګنالونه په بشپړ ډول جذب کړي.
ایا رڼا پر رپولو اغېز لري؟
یو بل عام باور دا دی چې شاید په روښانه یا تیاره ځای کې د رپولو کچه توپیر ولري. څېړونکو د دې موضوع د سپیناوي لپاره ګډونوال په تیاره، روښانه او نیمهروښانه خونو کې وازمویل. خو پایلې
