د هارورډ پوهنتون نوې څېړنه ښیي چې د هګۍ او کولیسټرول ترمنځ اړیکه هغومره خطرناکه نه ده لکه څنګه چې مخکې ګومان کېده. پوه شئ چې ولې مشبوع غوړ د هګیو په پرتله د زړه روغتیا ته ډېر زیان رسوي.
د کلونو راهیسې یو عام باور دا و چې د هګیو خوړل د وینې کولیسټرول زیاتوي او د زړه د ناروغیو لامل ګرځي. ډېری خلکو د همدې ډار له امله له خپلې غدایي رژیم څخه هګۍ لرې کړې وې. مګر د ساینس په نړۍ کې د هګۍ او کولیسټرول په اړه بحثونه تل روان وي. تازه ساینسي موندنې، په ځانګړي ډول د هارورډ پوهنتون د روغتیا برخې نوې څېړنه، دا پخوانۍ مفکوره په بشپړ ډول ننګوي او ثابتوي چې هګۍ په یوازې ځان د کولیسټرول د لوړېدو اصلي لامل نه دي.
هګۍ او کولیسټرول، د هارورډ پوهنتون نوې څېړنه څه وايي؟
د هارورډ پوهنتون څېړونکو په خپله وروستۍ څېړنه کې موندلې چې په خوړو کې موجود کولیسټرول (Dietary Cholesterol) د وینې د خراب کولیسټرول یا LDL پر کچه هغومره اغېز نه لري لکه څنګه چې په تېرو لسیزو کې فکر کېده. د ساینسپوهانو په وینا، زموږ بدن د کولیسټرول د تنظیم یو پیچلی سیسټم لري؛ کله چې موږ له بهر څخه کولیسټرول اخلو، بدن یې د تولید کچه راکموي.
په دغه څېړنه کې ۴۸ بالغان په درېیو بېلابېلو ډلو ووېشل شول او د هغوی غذایي پلانونه په دقیق ډول وڅارل شول:
لومړی ګروپ: دوی ته داسې خواړه ورکړل شول چې کولیسټرول یې ډېر و (هره ورځ یې دوې هګۍ خوړلې) خو مشبوع غوړ (Saturated Fats) یې خورا کم وو.
دویم ګروپ: د دوی په خوړو کې کولیسټرول کم و، مګر د مشبوع غوړو کچه یې خورا لوړه وه.
درېیم ګروپ: د دوی په غذا کې هم کولیسټرول (هره ورځ یوه هګۍ) او هم مشبوع غوړ په لوړه کچه شامل وو.
پایلې: هګۍ او کولیسټرول، مشبوع غوړ که هګۍ؟
د څېړنې پایلو وښودله چې د وینې د خراب کولیسټرول (LDL) کچه په هغو کسانو کې لوړه شوې وه چې مشبوع غوړ یې ډېر خوړلي وو، پرته له دې چې هګۍ یې خوړلې وي او که نه. په زړه پورې دا وه چې په لومړي ګروپ کې، چې هره ورځ یې دوې هګۍ خوړلې، د کولیسټرول په کچه کې هیڅ ډول زیاتوالی رانغی. برعکس، په ځینو کسانو کې حتی د خراب کولیسټرول کچه راټیټه شوې هم وه.
دې پایلې ثابته کړه چې د هګۍ او کولیسټرول ترمنځ د دښمنۍ اړیکه ناسم فهم دی. اصلي مجرمین هغه مشبوع غوړ دي چې په سرو شوو غوښو، پروسس شوې غوښه (لکه ساسج)، مسکه (کوچ) او پنیر کې موندل کېږي.
ولې هګۍ یو مغذي انتخاب دی؟
هګۍ نه یوازې دا چې د کولیسټرول د لوړېدو اصلي لامل نه دي، بلکې د بدن لپاره د اړینو پروټینونو او ویټامینونو یوه ارزانه او بډایه سرچینه ده. یوه هګۍ لاندې ګټې لري:
لوړ کیفیت لرونکي پروټین: چې د عضلاتو په جوړولو کې مرسته کوي.
کولین (Choline): یو مهم مغذي مواد چې د مغزو د فعالیت او حافظې لپاره حیاتي دی.
ویټامینونه: هګۍ ویټامین A، D، B12 او فاسفورس لري چې د هډوکو او لید لپاره ګټور دي.
د وزن کنټرول: هګۍ د اوږد وخت لپاره انسان ته د مړښت احساس ورکوي، چې د وزن په کمولو کې مرسته کوي.
څنګه هګۍ په سالم ډول وخورو؟
که څه هم د هګۍ او کولیسټرول اړیکه په سالمو کسانو کې خطرناکه نه ده، خو دا مهمه ده چې هګۍ څنګه پخیږي. که هګۍ په مسکه یا ډېرو حیواني غوړو کې سره شي، نو د مشبوع غوړو کچه یې لوړېږي او بیا د زړه لپاره خطرناکې کېدی شي. روغتیايي متخصصین سپارښتنه کوي چې هګۍ باید جوش کړل شي او یا په لږو نباتي غوړو (لکه د زیتون تېل) کې پخه شي.
همدارنګه، د هګۍ ترڅنګ باید د سبزیجاتو او میوو کارول زیات شي ترڅو په وینه کې د کولیسټرول توازن وساتل شي. د هغو کسانو لپاره چې د شکر ناروغي یا د زړه شدیدې ستونزې لري، سپارښتنه کېږي چې د هګیو د کارولو د کچې په اړه له خپل ډاکټر سره مشوره وکړي.
په ټوله کې، د هارورډ پوهنتون دا څېړنه موږ ته دا ډاډ راکوي چې د هګۍ او کولیسټرول په اړه پخوانۍ وېره تر ډېره مبالغه وه. هګۍ د یوه متوازن او سالم غذایي رژیم یوه مهمه برخه ده. که تاسو د خپل زړه د روغتیا په اړه اندېښمن یاست، نو د هګیو پر ځای خپله پاملرنه د مشبوع غوړو، خوږو او پروسس شويو خوړو کمولو ته واړوئ. هګۍ د طبیعت یوه لویه ډالۍ ده، په شرط د دې چې په سمه او متوازنه توګه وخوړل شي.
نور ولولئ: [دلته ستاسو د سایټ د نورو روغتیايي او ساینسي لیکنو لېنکونه ورکړئ]
