ایا چین له ایران سره د هوايي دفاع مرسته کوي؟ سيایناین په خپل نوي راپور کې د چین له خوا ایران ته د پرمختللو هوا ضد توغندیو د لېږلو جزیات افشا کړي دي. د دغو مرستو د اغېزو په اړه دلته ولولئ.
په منځني ختیځ کې د کړکېچ په زیاتېدو سره، د نړۍ د زبرځواکونو رول یو ځل بیا د پام وړ ګرځېدلی دی. په دې وروستیو کې سيایناین (CNN) تلویزیوني شبکې په یو ځانګړي راپور کې د امریکايي استخباراتي سرچینو په قول ادعا کړې چې چین په پام کې لري له ایران سره د هوايي دفاع مرسته وکړي. دغه راپور ښيي چې بېجینګ د ایران د دفاعي سیسټم د پیاوړي کولو لپاره د نویو او کوچنیو هوايي سیسټمونو د لېږدولو چمتووالی نیسي.
د استخباراتي سرچینو افشاګرۍ او د لېږد لاره
د سيایناین د راپور له مخې، دوو امریکايي استخباراتي سرچینو ویلي چې بېجینګ غواړي دا پروسه په خورا پټه توګه ترسره کړي. چین هڅه کوي چې له ایران سره د هوايي دفاع مرسته د درېیمو هېوادونو له لارې تنظیم کړي ترڅو د وسلو د لېږد اصلي سرچینه پټه پاتې شي او په نړیواله کچه له فشارونو وژغورل شي. دغه لېږد ښايي په راتلونکو څو اونیو کې په رسمي ډول پیل شي.
د مانپډ (MANPADS) سیسټمونو اهمیت
په دغو وسلو کې تر ټولو مهم هغه له اوږې توغېدونکي د هوا ضد توغندي دي چې ورته “مانپډ” ویل کېږي. دا سیسټمونه د امریکایي “سټینګر” توغندیو په څېر دي چې د ټیټې ارتفاع الوتکو او ډرونونو لپاره جدي ګواښ بلل کېږي. د کارپوهانو په وینا، له ایران سره د هوايي دفاع مرسته کولی شي د ایران پر وړاندې د امریکا او اسرائیل په احتمالي جګړه کې د توازن تله بدله کړي. دا وسلې په تېره ۴۰ ورځنۍ جګړه کې هم خورا اغېزمنې ثابتې شوې وې.
د امریکايي الوتکې نسکورېدل او نوي سیسټمونه
یو بل مهم ټکی دا دی چې څه موده وړاندې د ایران پر فضا یوه امریکايي جنګي الوتکه نسکوره شوې وه. که څه هم ایران د کوم ځانګړي سیسټم نوم وانخیست، خو ویلي یې و چې په دې بریا کې یې د یو “نوي سیسټم” څخه کار اخیستی دی. اوس استخباراتي اټکلونه دا دي چې ښايي هغه الوتکه د همدې چینايي سیسټمونو په وسیله ویشتل شوې وي، چې په حقیقت کې له ایران سره د هوايي دفاع مرسته بلل کېږي.
د چین رسمي غبرګون او انکار
په واشنګټن کې د چین د سفارت ویاند د سيایناین دا راپور په کلکه رد کړی دی. هغه ویلي چې چین هیڅکله د پوځي شخړو ښکېلو لورو ته وسلې نه ورکوي او د بېجینګ پالیسي تل د سولې او اوربند په لوري ده. د چین سفارت ټینګار کړی چې د امریکا او اسرائیل له لوري د ایران پر وړاندې د جګړې له پیل راهیسې، دوی یوازې د ډیپلوماټیک حل لارو هڅه کړې ده.
که څه هم چین په رسمي ډول له ایران سره د هوايي دفاع مرسته نه مني، خو د استخباراتي ادارو راپورونه د یوې پټې نظامي همکارۍ ښکارندويي کوي. که چېرې دغه وسلې په واقعیت کې ایران ته ورسېږي، دا به په سیمه کې د امریکا او اسرائیل د هوايي برلاسي پر وړاندې یو جدي خنډ رامنځته کړي.
