د ایران او امریکا جګړه بیا توده شوه؛ لارک کې امریکايي برید او د ټرمپ د خارک ګواښ
د ایران او امریکا جګړه یو ځل بیا د متقابلو پوځي اقداماتو له امله د زیاتېدونکي کړکېچ شاهد ده. د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران د مهم نفتي مرکز خارک ټاپو په اړه د سخت برید ګواښ کړی، خو د هغه د څرګندونو ترڅنګ د نوي برید د دقیقې کچې په اړه خپلواک تایید شوي جزئیات محدود دي.
د ټرمپ له څرګندونو سره هممهاله، د امریکا پوځ ویلي چې امریکايي ځواکونو د ایران په لارک ټاپو کې د سپاه پاسدارانو دوه توغندیز لانچرونه په نښه کړي دي.
د امریکا د مرکزي قوماندانۍ په وینا، د سپاه پاسدارانو ځواکونه د هرمز تنګي پر لور د هغو توغندیو د توغولو لپاره چمتووالی نیوه چې سمندري ماینونه یې لېږدول.
د ایران او امریکا جګړه او هرمز تنګی
لارک ټاپو د هرمز تنګي ته نږدې موقعیت لري او د ایران لپاره له مهمو پوځي او سمندري نقطو څخه ګڼل کېږي.
امریکايي چارواکي وايي، د هرمز تنګي د نړیوالې سوداګرۍ د آزاد جریان ساتل د دوی له مهمو موخو څخه دي. د دغه تنګي امنیت ځکه نړیوال اهمیت لري چې د خلیج د نفتو او انرژۍ یوه مهمه برخه له همدې لارې نړیوال بازارونو ته لېږدول کېږي.
د ایران او امریکا جګړه په داسې حال کې بیا شدیده شوې چې د هرمز تنګي له لارې د بېړیو تګ راتګ له امنیتي ستونزو سره مخ دی.
د ایران غبرګون
ایراني رسنیو د سپاه پاسدارانو له قوله راپور ورکړی چې د لارک ټاپو پر برید کې یو شمېر ایراني سرتېري وژل شوي او ټپیان شوي دي.
د ایران د ادعا له مخې، تهران په غبرګون کې په اردن کې د امریکا پر ملک حسین او الازرق پوځي اډو بریدونه کړي دي.
د دې بریدونو د دقیقو زیانونو او مرګژوبلې په اړه تر اوسه ټول جزئیات په خپلواکه توګه نه دي تایید شوي.
د خارک ټاپو اهمیت
خارک ټاپو د ایران د نفتو د صادراتو له تر ټولو مهمو مرکزونو څخه دی. د همدې اهمیت له امله د ټرمپ ګواښ د ایران او امریکا جګړه له پوځي ساحې څخه د انرژۍ نړیوال بازار ته هم غځېدلې موضوع ګرځوي.
د خارک پر وړاندې هر پراخ برید کولی شي د ایران د نفتو صادرات او د هرمز تنګي له لارې د انرژۍ نړیوال جریان اغېزمن کړي.
ټرمپ د خارک ټاپو په اړه د سختې ژبې له کارولو سره د احتمالي نورو پوځي اقداماتو خبرداری ورکړی، خو د هغه د خپرو شویو ادعاوو هره برخه باید له خپلواکو سرچینو سره جلا وکتل شي.
د ایران او امریکا جګړه؛ د پراخېدو اندېښنه
د ایران او امریکا جګړه اوس یوازې د دواړو هېوادونو ترمنځ د مستقیمو بریدونو موضوع نه ده؛ د خلیج امنیت، نړیوال نفت، سمندري سوداګري او د سیمې د امریکايي پوځي اډو امنیت هم ورسره تړل شوی دی.
که د لارک او خارک په څېر ستراتیژیکو سیمو کې بریدونه دوام وکړي، د جګړې اغېزې کولی شي د منځني ختیځ له جغرافیې ډېرې پراخې شي.
د ایران او امریکا جګړه په همدې دلیل د نړیوالو بازارونو لپاره هم مهمه ده، ځکه د هرمز تنګي هر ډول اوږدمهاله اختلال د انرژۍ پر عرضه او نړیوالو بیو فشار راوړلی شي.
تر دې دمه دواړه لوري د خپلو پوځي اقداماتو لپاره بېلابېل دلایل وړاندې کوي، خو د جګړې د راتلونکي مسیر او د لا پراخېدو کچه لا روښانه نه ده.
په داسې وضعیت کې د ایران او امریکا جګړه هر نوی برید د سیمهییز امنیت، د نفتو بازار او د نړیوالې سوداګرۍ لپاره د احتمالي نوې ستونزې په توګه مطرح کوي.
