د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تاریخي او کلتوري میراث پر سر بحث یو ځل بیا تود شوی دی. دا ځل د زرداري ادعا او د حامد کرزي غبرګون د سیمې په رسنیو او ټولنیزو شبکو کې پراخ غبرګونونه پارولي دي.
دا بحث وروسته له هغه زیات شو چې د پاکستان ولسمشر آصف علي زرداري د ځینو تاریخي او کلتوري نښو په اړه څرګندونې وکړې، چې افغان لوري یې د تاریخي حقایقو سره په ټکر کې وبللې.
د حامد کرزي غبرګون او د ګندهارا یادونه
پخواني ولسمشر حامد کرزي په خپل غبرګون کې ویلي چې د ګندهارا تمدن او د هغه اړوند تاریخي میراثونه د افغانستان د لرغوني تاریخ مهمه برخه جوړوي.
نوموړي په خپلو څرګندونو کې ټینګار کړی چې دا تمدن د افغانستان په اوسني جغرافیه کې وده کړې او د سیمې له تاریخي هویت سره نږدې تړاو لري.
کرزي په غیر مستقیم ډول ویلي چې د تاریخي میراثونو اړوند هر ډول ادعا باید د علمي او تاریخي شواهدو پر بنسټ وي، نه د سیاسي څرګندونو پر اساس.
رباب او د کلتوري هویت موضوع
د د زرداري ادعا او د حامد کرزي غبرګون په دې بحث کې بله مهمه موضوع د رباب موسیقي آله ده.
کرزي ویلي چې رباب د افغانستان د دودیزې موسیقۍ یوه مهمه نښه ده او د افغان کلتوري هویت سره ژور تړاو لري. هغه زیاته کړې چې دغه آله په نړیواله کچه د “کابلي رباب” په نوم پېژندل کېږي.
همدارنګه د “آدم خان او درخانۍ” مشهوره ولسي کیسه هم د افغانستان د فولکلور برخه بلل شوې ده، چې د سیمهییز کلتور یوه مهمه نښه ګڼل کېږي.
یونیسکو او د ګډ میراث پېژندنه
د ملګرو ملتونو د کلتوري ادارې (UNESCO) له خوا په وروستیو کلونو کې رباب د نړۍ د ناملموس کلتوري میراث په لیست کې شامل شوی دی.
که څه هم یونیسکو دا د سیمې د ګډ میراث په توګه یادوي، خو افغان لوری ټینګار کوي چې د دې آلې تاریخي ریښه او وده په ځانګړي ډول د افغانستان له کلتوري فضا سره تړلې ده.
د زرداري ادعا او د حامد کرزي غبرګون؛ سیاسي او کلتوري ابعاد
کارپوهان وايي چې د زرداري ادعا او د حامد کرزي غبرګون یوازې یو کلتوري بحث نه دی، بلکې د سیمې د تاریخي هویت، سیاست او نرم قدرت (soft power) سره هم تړاو لري.
دا ډول بحثونه په مکرر ډول د افغانستان او پاکستان ترمنځ راپورته کېږي او د تاریخي روایتونو پر سر اختلافات بیا تازه کوي.
پایله؛ د تاریخ پر سر دوامدار بحث
د زرداري ادعا او د حامد کرزي غبرګون یو ځل بیا دا وښوده چې د سیمې د هېوادونو ترمنځ تاریخي او کلتوري میراثونه لا هم حساس موضوع ده.
په داسې حال کې چې دواړه خواوې د خپل کلتوري هویت پر اهمیت ټینګار کوي، کارپوهان باور لري چې د دې ډول موضوعاتو حل باید د علمي څېړنو او ګډو تاریخي مطالعاتو له لارې وشي، نه د سیاسي بیانونو له لارې.
