د ښځینه ښوونکو او روغتیاپالو کمښت؛ یونېسف د افغانستان د راتلونکي ناورین په اړه بوږنوونکی خبرداری ورکړ
کابل – د ثور ۸مه: د ښځینه ښوونکو او روغتیاپالو کمښت؛ د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونېسف) په خپل وروستي تحلیلي راپور کې یو داسې بوږنوونکی وړاندوینه کړې چې د افغانستان د ټولنیز او روغتیايي ثبات بنسټونه لړزوي. د دغې ادارې د موندنو له مخې، پر نجونو د زدهکړو او پر ښځو د کار اوسني محدودیتونه به تر ۲۰۳۰ کال پورې هېواد د د ښځینه ښوونکو او روغتیاپالو کمښت له داسې یوې فاجعې سره مخ کړي چې جبران به یې لسیزې وخت ونیسي.
د ۲۵ زره مسلکي کدرونو خلا؛ یو جبرانېدونکی زیان؟
یونېسف په ډاګه کړې چې که د پوهنتونونو او ښوونځیو دروازې د نجونو پر مخ همداسې تړلې پاتې شي، افغانستان به په راتلونکو څلورو کلونو کې د څه باندې ۲۵ زره ښځینه ښوونکو او روغتیايي کارکوونکو له جدي کمښت سره لاس او ګرېوان شي. دا یوازې د شمېرو خبره نه ده، بلکې د هغو میلیونونو ماشومانو او میندو برخلیک دی چې د روغتیايي خدمتونو او زدهکړو لپاره به هیڅ مسلکي لاسرسی ونه لري. د دغه راپور موندنې ښيي چې د ښځینه ښوونکو او روغتیاپالو کمښت به په مستقیم ډول د میندو د مړینې کچه لوړه او د زدهکړې کیفیت صفر ته راښکته کړي.
له ۲۱ څخه ۱۷ سلنې ته سقوط؛ د ښځو د حضور کمېدل
د یونېسف په نوې ارزونه کې یو بل تریخ حقیقت دا دی چې په دولتي ادارو کې د ښځو ونډه د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۵ کلونو ترمنځ په بې ساري ډول له ۲۱ سلنې څخه ۱۷.۷ سلنې ته راکمه شوې ده. دا ارقام ثابتوي چې نه یوازې نوي کدرونه نه روزل کېږي، بلکې شته مسلکي مېرمنې هم له سیستم څخه په سیستماتیک ډول ایستل کېږي. شنونکي خبرداری ورکوي چې دا وضعیت به هېواد له یوې اقتصادي ماتې سره مخ کړي، ځکه د ټولنې نیمه برخه فلج شوې او د ښځینه ښوونکو او روغتیاپالو کمښت به بنسټیز خدمتونه په ټپه ودروي.
پنځه کاله بې برخلیکه؛ د طالبانو سختدریځی دریځ
یونېسف داسې مهال دا اندېښنې راپورته کوي چې د طالبانو له بیا واکمنۍ نږدې پینځه کاله تېرېږي، خو د نجونو پر وړاندې په ایښودل شویو خنډونو کې د نرمښت پر ځای لا سختي راغلې ده. سره له دې چې عامو افغانانو او د بشر حقونو فعالانو په وار وار د ښوونځیو د پرانیستلو غوښتنه کړې، خو د کابل واکمنانو تر اوسه هیڅ عملي ګام نه دی پورته کړی. دغه وضعیت نړیوالو ته دا پیغام ورکړی چې افغانستان د یوه “بشري فقر” په لور روان دی چې پکې به مېرمنې د خپلو اساسي اړتیاوو (لکه ښځینه ډاکټرې یا ښوونکې) لپاره هم بې وسه وي.
په پای کې، یونېسف ټینګار کوي چې د ښځینه ښوونکو او روغتیاپالو کمښت یوازې یوه صنفي ستونزه نه ده، بلکې دا د افغانستان د راتلونکي اقتصاد او ثبات لپاره یو جدي ګواښ دی چې که مخه یې ونه نیول شي، تر ۲۰۳۰ کال پورې به د هېواد د پاتې شونو خدمتونو د پاشل کېدو لامل شي.
