بانک جهاني:ډېری افغان ماشومان مکتبونه نه لري

بانک جهاني:ډېری افغان ماشومان مکتبونه نه لري امریکا غږنګلیش د اکټوبر پر ۴ رپوټ ورکوي چي بانک جهاني وايي د افغانستان له تقریبا ۱۸ زرو مکتبونو څخه سم نیم مناسب تعمیرونه نه لري ، او قریب ۳،۷ میلونه کوچینیان مکتب نه محرومه دي او نه زي.

د یاد بانک مشر د یکشنبې په ورځ پر افغان مشرانو باندي ږغ وکړ چي د خپلو خلګو غم وخوري، او د ماشومانو په تعلیم او تربیې کي پانګونه وکړي.امریکا ږغ انګلیش لیکي د ۲۰۱۳ ډېټا ښيي چي ۹۳ ٪ لس کلن افغان کوچینیان ساده متن نه سي لوستلای. په جنوبي اسیا کي دا  تر ټولو جګه فیصدي ده. او د مکتبونو شویه ډېره ټیټه ده په ځانګړي ډول په کلیو کې بیا درسونه ډېر په ټیټه کچه دي.

د بانک جهانی اعلامیه وايي د افغانستان د تعلیم او صحت په برخه کي هم زیات جنډري تفاوتونه موجود دي. همدااوس ۶۷ ٪ هلکان او ۴۸ ٪ نجوني په مکتبونو کي ثبت دي. او د تعلیم شویه لا هم په ټيټه کچه ده.او ډیری خلک په کلیو کې لا هم دا تاصر لري چې نجونې باید مکتب ته لاړې نشي او صرف باید د کور مېرمن اووسیږي. افغانان ړ ډېر وخت په جنګ کې تېر کړی او د هر فامیل اکثره غړي ېې پوهه نه لري.

وی او ای لیکی چې جهاني بانک دا ارقام پداسي وخت کي خپروي چي د شبنې په ورځ اشرف غني په پکتیکا کي وویل«ما  ټول افغانستان جوړ کړامریکا ږغ انګلیش لیکي چي د اشرف غني همدې څرګندونو په افغان سوشل میډیا کي سخت انتقادونه راولاړ کړیدي.خلک په دې اړه نظر لري چې ولسمشر غني داسژ بیانونه باید ونه کړي او ولس ته ځان عملي ثابت کړي تر څو د هغويي ژوندونه په امن کې اووسیږي او ارمانونه ېېپوره شي.

راتلونکې هفته ټول دولتي مکتبونه پیلیږي
راتلونکې هفته ټول دولتي مکتبونه پیلیږي

اوس باید د پوهنې وزارت او د کلیو او پراختیا وزیر دکلیو ته ځانګړې پاملرنه وکړي او هلته مکتبونو تر څنګ نورې تعلیمي ادارو تعمیرونه هم سر ته ورسوي.او د دغه سیمو غوښتنې عملي شي او پرمختګ وکړي. د هېواد په لرې پرتو سیمو کې لا هم داسې ځایونه شته چې لېسې نه لري او اکثره خلک ېې د معارف نه مخرومه پاتې دي. نوکه چېرې اړوند وزارتونه دغو سیمو ته پاملرنه ونه کړي نو داځایونه به نور هم د پرمهتګ پر ځاۍ پر شا لاړ شي.

وزارت مالیه:تېرودوواونیوکې عواید زیات شوي

کورونا ویروس ګڼو هېوادونو کې کرنټین لګېدلی دی او خلک تر نامعلومو نېټو پورې په کورونو کې کېنول شوي دي کرونا و یروس د هرات په شمول د هۍواد یو شمېر نور ولایاتو ته هم رسيدلۍ او۳۰۰ نه یی ډۍر خلک نیولي دي .که څه هم دا ویروس د انسانانو ته د زیان سره سره د ژوند په نورو اړخونو هم اغېز کړۍ او په ټوله کې بیا د افغانستان یی ډۍر اسر کړۍ نړیوال بانک راپور ورکوي، چې افغانستان د اتو اسيايي هېوادونو په فهرست کې شامل دی، چې د کورونا ویروس له کبله به له شدید مالي او اقتصادي کړکېچ سره مخ شي.

د نړېوال بانک د راپور پر اساس، افغانستان، بنګلادېش، بوتان، هند، مالدیو، نیپال، پاکستان او سریلانکا هغه هېوادونه دي، چې په تېرو څلوېښتو کلونو کې یې تر ټولو بد حالات تېر کړي دي او اوس دغه هېوادونه له شدید اقتصادي رکود سره مخ شي. د دغه بانک وړاندوینې ښيي چې سږ کال به د افغانستان اقتصاد د کورونا ویروس د کړکېچ له کبله له صفر سره ضرب شي او ډېری کلیوال خلک به یې د بېوزلۍ تر کرښې ژوند وکړي.

د نړیوال بانک د راپور پر اساس، په روان کال کې به د افغانستان اقتصاد ۵.۶ منفي کچې ته راټیټ شي، چې د تېر کال پر نسبت به سږ کال دغه شمېر ۶ سلنه کم وي.

د نړیوال بانک مرستیال هارټویګ شفر د سويلي اسیا په اړه وايي: ((دغه هېوادونه باید زیاتې هڅې وکړي تر څو پیسې مصرف کړي او د غریبو خلکو ساتنه وکړي، دغه راز کورونا ویروس د یادو هېوادونو اقتصاد ته زیانونه رسولی دی، په ځانګړې توګه افغانستان به له شدید اقتصادي کړکېچ سره مخ شي.))

په همدې حال کې دغه بانک وویل، چې یاد بانک له دغو زیانمنو هېوادونو سره د مرستې لپاره ۱۶۰ میلیونه ډالر په پام کې نیولي دي.

خو د افغانستان د احصایې او معلوماتو ملي ادارې مسلکي مرستیال عبدالحسیب موحد د نړیوال بانک خپاره شوي معلومات د افغانستان په هکله سم نه ګڼي او ردوي یې.

موحد ټینګار درلود چې د افغانستان د اقتصادي رشد تر ټولو مهمه وجه کرونده ده، چې سږ کال د بارانونو زیات ورښت ته په کتو به د هېواد اقتصادي پرمختګ مثبت وي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره اونۍ د مالیې وزارت ويلي وو، چې د کورونا ویروس له کبله د افغانستان په عوایدو کې ۱۵ سلنه کموالی راغلی دی او که یاد وضعیت همدا ډول دوام ومومي، نو د هېواد عواید به نور هم کم شي.

د فساد په تور څلور والیان څارنوالۍ ته معرفي شوي

نړیوال بانک تر دې دمه په ټولیز ډول له 4.70 ملیارد څخه زیات د پراختیا او بیړنۍ بیا رغونې پروژې لپاره ، او په افغانستان کې د بودیجې څخه د مالتړ شپږ فعالیتونه چمتو کړي. پدې مرسته کې له 26، billion ملیارد ډالرو وړیا مرستې او $$6..4 ملیونه ډالره بې سوده پور شامل دي.

په ټوله نړۍ کې د کورونا ويروس د پراخېدو له امله نړيوال بانک له يو شمېر هېوادونو سره مرسته اعلان کړې ده، چې په دې لړ کې له افغانستان سره هم ١٠٤ ميليونه ډالره مرسته کوي.

د نړيوال بانک له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې ويل شوي دي، چې په افغانستان کې د کورونا ويروس د پراختيا د مخنيوي په خاطر ١٠٤ ميليونه ډالره بېړنۍ مرسته کوي، چې دا مرسته د کورونا ويروس پر وړاندې د مبارزې له بېړنۍ پروژې سره شوې ده.

په دغه خبرپاڼه کې همدا راز زياته شوې ده، چې دا مرسته به په افغانستان کې د روغتيايي نظام پر پياوړتيا او په دغه هېواد کې د کورونا د ګواښونو پر وړاندې د مبارزې په موخه ولګول شي.

نړيوال بانک په داسې وخت کې له افغانستان سره دا مرسته تصويب کړه، چې په هېواد کې د کورونا ويروس مثبتې پېښې ٢٧٣ ته رسېدلي دي.

د عامې روغتيا وزارت وايي، چې په وروستيو کې چې کوم کسان په کورونا ويروس اخته شوي دي، هغوى ايران يا چين ته کوم سفر نه دى کړى او په هېواد کې دننه د کورونا ويروس ورغلى دى.

د يادولو ده چې افغانستان ته د کورونا ويروس له ايران څخه راغى، چې په هرات کې هغه کسان په دغه ويروس اخته و، چې له ايران څخه بېرته هېواد ته راستانه شوي و.

د عامې روغتيا وزارت مسوولينو له خلکو غوښتنه کړې ده، چې په کورونو کې دې پاتې شي او په احتياطي تدابيرو دې عمل وکړي، ځکه که په افغانستان کې د کورونا ويروس د پراختيا مخه ونه نيول شوه، نو وروسته به ډېرو پېسو ته اړتيا ولري چې د دغه ناروغۍ مخنيوى وکړي.

د يادولو ده چې په ټوله نړۍ کې د کورونا ويروس مثبتې پېښې له يو ميليون څخه اوښتې دي، چې تر ټولو زياتې مثبتې پېښې په امريکا کې ثبت شوې دي.