دتورخم دروازه د مسافرو  تګ راتګ پرمخ وتړل شوه

دتورخم دروازه د مسافرو تګ راتګ پرمخ وتړل شوه.دننګرهار ولایت څخه د ورکړل شوو راپورونو په اساس پرون مازدیګر د افغان او پاکستاني پوځیانو ترمنځ د شخړې له کبله د تورخم سرحدي لاره د هرقسم تګ راتګ پر وړاندې تړل شوې ده.او معلوم ندهدچې کله به خلاص شي.

ځیني سرچینې وايي، پاکستاني پوځیانو غوښتل د تورخم دروازې پورې غاړې ته دیوال جوړ کړي، چې د افغان سرحدي پولیسو لخوا یې مخالفت شوی او یو بل ته یې ټوپکونه نیغ کړي، چې ورسره پاکستاني پوځیانو د تورخم دروازه هم د افغان مسافرو پرمخ تړلې ده.په تورخم کې عیني شاهدان او ځايي خلک وايي، چې د دروازې دواړو غاړو ته سلګونه مسافر او باروړونکي موټر په انتظار ولاړ دي، چې د شپې په رارسېدو یې ستونزې یو په دوه شوې دي.او خلکلاهم وايي چې لاره ښايي خلاصه شي.

دا په داسې حال کې ده چې وړمه ورځ کابل ته د عمران خان په مشرۍ د پاکستاني پلاوي د سفر پرمهال د افغانستان او پاکستان ترمنځ د دواړو هېوادونو د سولې او ثبات څخه د ملاتړ په موخه یو سند لاسلیک شو، چې له مخې به یې د دواړو حکومتونو ترمنځ استخباراتي اړیکې هم پراخیږي.او دې سره سره بخ دويي یو بل سره ښه تعلقات هم بحالوي خو بیا هم دا ډول د دروازې بندول ښايي ښه پیلې ونلري.

په تورخم کې د سوداګرو د ټولنو مسئولینو په وینا اوس مهال چې له افغانستان څخه پاکستان ته په تازه میوو بار موټرونه تورخم کې په انتظار ولاړ دي، چې د لارې په تړلو سره افغان سوداګر او بڼوال زیانمنېدلای شي.او دواړو لوریو ته نقصان اړولی شي.

دتورخم دروازه د مسافرو  تګ راتګ پرمخ وتړل شوه
دتورخم دروازه د مسافرو تګ راتګ پرمخ وتړل شوه

مسافر هم سخت تکلیف کې دي. او ښايي دا تکلیف دويي ته نور هم زیات شي.او باډر د ډېر وخت لپاره بنددپاتې شي. ک چیرې دا ډول تورخم بیا بند شي نو دابه د دواړو خواوو ولس په زړه کې نفرت واچوي اوپه اینده کې به د ښه ګاونډیانو په توګه نه یادیږي.اوس دواړولوریو ته پکار دي چې د ولس اړیکي او سیاست بیل کړي ترڅو په اینده کې ښه ګاونډیان پاتې شي او د ولس یو بل سره اړیکې هم پاتې شي.

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي څلور ورځې کیږي چې پاکستان پر تورخم د کرنیزو توکو موټرونو ته د اوښتو اجازه نه ورکول کیږي.او دويي بېرته واپس کيږي.

د هېواد تجاران وايي، د څلورو ورځو را هیسې یې په تورخم کې د سبزۍ او تازه مېوو بار موټرونه ولاړ دي، خو په تورخم د اوښتو اجازه نه ورکول کیږي.دوی وایي هره ورځ میلیونونه افغانۍ زیات ور اوړي او که د دوی د کرنیزو توکو موټرونه څو ورځې نور هم په تمه پاتې شي، نو سبزیجات او مېوه جات به یې له کاره ولویږي او هېڅ مارکېټ به پیدا نه کړي.

دغه باډر کې د بار موټرونو په تمه پاتې کېدو لامل د پاکستان په ګمرکي چارو کې سستوالی او ځنډ د دې لامل شوی چې د سوداګریزو توکو موټرونه په ورځو ورځو د اوښتو په تمه په تورخم کې پاتې شي.هره ورځ په اوسط ډول ٣٥٠ سوداګریزې لارۍ د تورخم له لارې پاکستان ته هوړي، خو د ګمرکي چارو د سستوالي له کبله چې سکن او تله یې زیات وخت په بر کې نیسي څه باندې ٧٥٠٠ سوداګریزې لارۍ بندې پاتې کیږي، نو له همدې کبله سوداګریز مالونه مخکې له وخت خرابیږي او څوک ېې نه اخلي.

دويي ته اجازه په داسې حال کې نه ورکوي.چې دوه اوونۍ وړاندې د تورخم سوداګریزه لار د تګ راتګ او سوداګرۍ پر مخ پرانیستل شوه، پاکستان ژمنه وکړه چې افغان سوداګرو ته به په بېلا بېلو برخو کې اسانتیاوې را منځته کړي، سوداګرو ته به پرته له ځنډه په تورخم کې وېزې ورکوي او د اوښتو اجازه به هم پرته له کومې ستونزې ورکوي، خو پاکستان په خپلو ژمنو باندې نه دی ولاړ او بیا یې د افغانستان کرنیز توکي او سوداګر له مالي مشکلاتو او نقصان سره مخ دي.

دغه هېواد هره میاشت څو څلې همداسې کوي او په ځانګړې توګه کله چې د افغانستان د کرنیزو توکو حاصلات راووځي نو د افغان سوداګرو پر مخ سوداګریزې لارې او بندرونه تړي، چې په دې توګه سوداګرۍ، کرنیزو توکو او افغان سوداګرو ته درانه مالي نفصانات ورکوي.

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي
د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

اوس باید دواړه ملکونه سره په دې اړه باید حبرې وکړي او کبیني تر څو دوتاړه هېوادونه د مالي زیانونو څخه وژغورل شي.او پا اینده کې د داسې بندیزونو څخه هم ډډه وکړي. اوسمهال پاکستان هېواد ۸۰ سلنه تجارت د پاکستان سره لري او د دويي اکثره توکي افغانستان راواریدیږي. نو که دغه هېواد غواړي چې فایده ورته وشي نو باید د داسې بندیزونو څخه ډډه وکړي.

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

دپاکستان دسناغړي دپاکستان اوافغانستان ترمنځ دوېزې پرته تګ راتګ غوښتنه وکړه مشاهد حسېن چې دبهرنيو چارود کمېټې ریس هم دۍ وايي، چې له افغانستان سره تګ راتګ بايد له وېزې پرته وشي او دواړو ملکونو تر منځ کې دې نږدېوالۍ راشي،

هغه له له یو رسنۍ سره په خبرو کې ویلي،چې پاکستان او افغانستان بايد په خپلو کې اړيکې لا نورې ښه کړي .نوموړى چې د سنا مجلس غړى دى، د بهرنيو چارو د کمېټې مشرۍ طیفه هم مخې ته بوزي.مشاهد حسېن په خپله دغه مرکه کې وويل، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ بايد د سوداګرۍ په برخه کې خنډونه او ستونزې یو طرف ته شي او د دواړو هېوادونو ترمنځ بايد تګ راتګ له وېزې پرته وشي،

هغه همدا رنګه وايي، چې افغانستان د پاکستان ورور مملکت دۍ او د دواړو هېوادونو اړيکې بايد لا نورې هم قوي شي هغه دغه راز د سولې په برخه د پاکستان په همکارۍ ټینګار کړی او زیاته کړې یې ده، چې دی تمه لري چې افغان حکومت او طالبانو تر منځ مخامخ خبرې پیل شي او افغانستان کې یو پایداره شوله راشي،

یوو څه موده وړاندې پاکستان ته د تورخم او سپين بولدک په ګډون په ټولو لارو افغانانو پرته له وېزې تګ راتګ سفر کولو او همدا راز د پښتونخوا پښتنو هم افغانستان ته پرته له وېزې تګ راتګ کاوه.خو دا تېر څو کلونه کېږي چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د خلکو تګ راتګ ګران شوى دى، اوس پرته له وېزې د دواړو لوريو څخه څوک سفر نه شي کولاى.

بلخوا پاکستان کې اوس مهال هم په ميليونونو افغان کډوال ژوند کوي ، چې زياتره يې په مياشت کې يو ځل حتماً افغانستان ته سفر کوي . له کله راهيسې چې تګ راتګ پر پاسپورټ شروع شوۍ دۍ ، له هماغه وخت راهيسې نه يوازې دا چې په تورخم کې بېروبار زيات شوى دى، بلکې د پاکستان د وېزو ترلاسه کولو لپاره هم مشکلات په مښه رازي او افغانان ډېر پازابيږي،

دپاکستان دسناغړي دپاکستان اوافغانستان ترمنځ دوېزې پرته تګ راتګ غوښتنه وکړه
دپاکستان دسناغړي دپاکستان اوافغانستان ترمنځ دوېزې پرته تګ راتګ غوښتنه وکړه

اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چئې باید دواړه لورې یو داسې مېکانېزم باندې کار وکړي چې د وېزې پرته تګ راتګ په اسانه ډول وکړړي ځکه پاکستان کې چې کوم افغانان دي هِويي ته هم مشکلات وي او خپله پاکستانیانو ته هم خورا زیات مشکلات وي دوي په ازاده ډول سفر نشي کولۍ اکثره خلک ډېر زوريږي نو ښه به دا وي چې امنیت په نظر کې نيولو سره يه ارامه اسانه ډول سفرونه سره د دواړو هېوادونو وګړي وکړي،

امرالله صالح او د سولې پروسې کې خنډ

ارګ وايي ریس جمهورغني نظامي مفتش محمد حمید طهماسي پر مشرۍ یو لس کسیز پلاوی ټاکلۍ  او هدایت یی ورته کړۍ چې هغوي دې د ایران سره پر باډر ایراني بارډر ساتونکولخوا  د یو شمېر افغانانو د وژلو په سم ډول او هر اړخیزې ارزونې وکړي. .  

د ءاپورونو له مخې په دې پلاوي کې د ولسي جرګې، د کورنیو چارو، ملي دفاع، بهرنیو چارو، د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارتونو او د ملي امنیت عمومي ریاست، د هرات ولایت مقام، د ولایتي شورا او د ۲۰۷ ظفر قول اردو د پنځمې سرحدي لوا مسولین موجود دي. .

دغه مو ضوغ له دې وړادې د ایران د دولت لخوا درغ بللي وو. درواغ بللې وې چې د دغه هېواد باډرساتو نکو ځواکونو ځینې افغان کډوال افغانستان ته د ستنېدو لپاره پر هریردو سیند اوښتلو ته اړ کړل. که څه هم ایران یاده موضوع رد کړې وه خو بیا هم  د دغه وزارت ویاند عباس موسوي ویلي وو، چې ایران د افغانستان بهرنیو چارو وزارت ته رسمي اطلاع ور کړې چې ایران د یادې موضوع څېړلو ته تیار دۍ.

د یو رسنۍ له مخې ، ښاغلي موسوي له ایران سره پوله کې د ځینې افغان مهاجرینو  د پېښې په هکله وویل: “لکه مخکې چې زموږ د مملکت چارواکو ویلي، دا خبر هیڅ حقیقت مه لري چې ایراني پوله ساتو ځینې افغان وګړي افغانستان ته د ستنېدو لپاره پر سیند اوښتو ته مجبور کړي دي او وژلي دي. “.

نوموړي زیاته کړه : “ایران په دې موضوع کې مشکل نه لري.، خو بیا هم د افغان چارواکو غوښتنې ته په پام دغه هېواد د دواړو هېوادونو د ښه ګاونډیتوب او ښه نیت د اصولو له مخې او د ورورولۍ اړیکو په دلیل په رسمي یاداښت کې د افغانستان اسلامي جمهوریت د تهران سفارت ته ویلي چې ایران د دې موضوع دارزولو لپاره ګډې همکارۍ ته تیار دی”.

: عیني شاهدانو له وینا مطابق د غوايي پر ۱۲ نېټه د ایران امنیتي ځواکونو ځینې افغان کډوال چې د کار په لټه ایران ته اوښتل له ایران سر پر پوله د هرات د ګلران ولسوالۍ په کارېز الیاس سیمه کې ونیول او له وهلو ټکولو او شکنجې وروسته یې پر هریرود اوښتو ته اړ کړل چې په نتیجه کې یو شمېر ډوب شول او ځینې بچ شول”.

له دې وړاندې د ایران د خارجه ورزارت ویاند موسوي ویلي و چې دا پېښه د افغانستان خاوره کې شوې ده او د ایران پوله ساتي په دې اړه ایران کې هر ډول موضوع ردوي. بلخوا د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو چارشنبه واشنګټن کې یوې خبري کنفرانس ته وویل، د ایراني ځواکونو په لاس د افغان کډوالو ځورونې، شکنجې او وژنې رپوټونو سخت خواشینی کړی دی.

اتمر:موازي حکومتونه رامېنځته کېدل د منلووړ نه دي

حنیف اتمر چې د بهرنیو چارو وزارت سرپرست وزیردۍ د سې شنبه ناوخته په یوه ټویټ کې په خورا سخته لهجه له ایران سره پر بارډر زیات شمېر افغان مهاجرین وژنه غندلې او دا یې یو داسې جرم بللی چې د ده په خبره د بښلووړ نه دۍ. ښاغلي اتمرویلي، هغه ظلم او وحشت چې له ایران سره پر پوله د افغان کډوالو د شکنجې او شهادت لامل شوی،‌ افغان ملت یې خواشینی کړی دی.

 هغه وویل دا زموږ شریک ‌ غم دی.‌ خپلو هېوادوالو ته ډاډ ورکوو چې حق او عدالت ته د رسېد لپاره به په ټولو دیپلوماتیکو امکانانو سره دا نه بښل کېدونکی جنایت څېړو.

.‌پخوا هم د بهرنیو چارو وزارت ویلي‌ وو چې د دې پېښې پلټنه پیل شوې،‌ خو دا اول ځل دی چې یو افغان چارواکو په دومره سخته لهجه دا پېښه غندي او د پلټنو ژمنه کوي. بل خوا ته د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې پر ورځ په یوه جلا بیانیه کې وویل چې د ایران د بهرنیو چارو وزارت د دې پېښې پلټلو لپاره د یو ګډ پلاوي جوړولو ته چمتو شوی دی.‌

د شنبې پر ورځ یو شمیر افغان کارګرو چې د هرات د رباط سنګي ولسوالۍ اوسیدونکي دي بي بي سي ته وویل، د قاچاق وړونکو له خوا ایران ته د کار لپاره اړول شوي وو او بیا هلته ایراني عسکرو ونیول. دا کسان ادعا کوي چې له نیول کېدو وروسته ایراني عسکرو سیند ته ټېل وهلي. دوی وایي څه باندې شل کسان یې لادرکه دي خو د ۷ کسانو مړي پيدا شوي او نور ژغورل شوي. وروسته له همدې ډلې د یو شمېر کسانو مړي هرات ته ورسېدل چې ورسره افغان حکومت د پېښې د پلټلو خبره وکړه.

.‌د ایران سرحدي ځواکونو د یکشنبې پر ورځ دا رپوټونه رد کړل چې ګواکې دې ځواک یو شمېر هغه افغان کډوالو چې غوښتل یې ایران ته واوړي، سیند ته غورځولي او وژلي یې دي. دې ځواکونو وویل چې د افغان کډوالو د وژنې په اړه خپره شوې ویډیو یې کتلې او دې نتیجې ته رسېدلي چې د ایران او افغانستان پر ګډه پوله داسې کومه پېښه نه ده رامنځته شوې.

د مرکزي او سویلي اسیا لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت مرستیالې الېس وېلز پرون دوشنبه په یوه ټویټ کې ویلي وو، د ایران لخوا افغان کډوالو سره د ناسم چلن ادعاو په اړه رپوټونه وېروونکې دي.

نخو د ایران د بهرنیو چارو وزیر جواد ظریف د اغلې وېلز د څرګندونو په ځواب کې وویل، ایران له افغانستان سره ټینګې اړیکې لري او هغه څه چې افغان وګړو سره (په هرات کې) وشول، یوه تراژیدي ده.‌

بل خوا  ته افغان طالبانو هم د دې رپوټونو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده او له ایرانه یې غوښتي چې افغانانو سره د رحم، اسلامي اخوت او ښه ګاونډیتوب چلن وکړي طالبانو د پلټنې غوښتنه هم کړې. .

.