د سولې مزاکرات

۱۲مملکتونه غواړي د بین الافغاني مزاکراتو کوربه شي د خپلمنځي خبرو د پیل لپاره وخت را لنډېږي. اوس د خارجه وزارت وایي چې ډېرۍ هېوادونو د مخامخ خبرو لپاره د کوربتوب پيشنهاد کړي دۍ

د سولې پروسې په ګرمېدو سره اوس د دنیا په کچه ۱۲ مملکتونو پېشنهاد کړی چې خپلمنځي مذاکرات دې د دوی په کوربتوبپیل شي دولت وايي، ګڼو مملکتوو له طالبانو سره د مخامخ خبرو لپاره د سولې کوربه توب ته چمتودۍ، دغه مملکتونه وايي مونږ خوښ یو چې د سولې خبرو کوربه توب وکړو،د بهرنيو چارو وزیر محمد حنیف اتمر وايي، د ۱۰ سيمه ييزو او ۲ اروپايي هېوادونو په ګډون ۱۲ هېوادونو تر اوسه دخپلمنځي مذاکراتو کوربه توب ته چمتووالۍ ښودلی او د هغوی همدې ښه نيت ته په کتو دولت غواړي ټول اړخونه او لورو ته د سولې بهيرکې برخه ورکړي،

دولت د دغو هېوادونو د ښه نيت ته ښه راغلااست ویلۍ ، خو په وينا يې مذاکرات به په مرحله يې ډول په ګڼو هېوادونو کې وي ،دغه عمل به ټولې لورې د سولې پروسې کې شامل کړي او له بل لوري مذاکرات د مشخصو هېوادونو له اغېز او کنټرول څخه بهر وساتل شي،د سزچينیو له مخې، ټاکل شوې د مذاکراتو د لومړي پړاوو کوربه توب قطر وکړي او له هغه وروسته جرمني، ناروې، ازبکستان، ترکمنستان او ګن نور هېوادونه هم په لېست کې شامل دي،

بازې سرچينیو له مخې د بین الافغاني مذاکراتو لړۍ د جولای مياشتې په منځ کېشروع شي، خو د بنديانو د خلاصون پر سر جنجالونو دغه بهير وروسته کړۍ دۍ او دواړو لوريو بېرته د بنديانو خلاصون پيل کړی او ډېر ژر به د دې بهير په بشپړېدو سره د مخامخ خبرو نېټه هم اعلان شي.که څه هم طالبانو په بیا بیا ویلي چې د بین الافغاني مذاکراتو لپاره په نامستقیم ډول په دې هوکړه شوې ده چې د خبرو پیل به له قطر څخه کېږي بیا به د دې خبرو نور پړاوونه په نورو هېوادونو کې پیليږي

بلخوا بیا آلمان هم د بهرنیو چارو له وزیر سره په خبرو کې ویلي چې هېواد یې چمتو دی د افغانستان د روانې کشالې د حل لپاره له طالبانو سره د حکومت د مذاکراتو کوربتوب وکړي.دا چې د حکومت او طالبانو خبرې به له کومه ځایه پیل او چېرته به پای ته ورسېږي، لا له وخت وړاندې خبره ده خو تمه ده په قطر کې بین الافغاني خبرې شروع شي،

اوس وخت دولت او دولتي پأاوۍ په داسې ځاۍ باندې موافقه وکړي چې د سولې بهیر ته پکې خیر وي او ژر تر ژره دغه لړۍ پیل شي ، څکه د ډېر وخت راهيسې طالبانو په دې ټينګار کاوه چې باید د بین الافغاني خبر لپاره ځاۍ ژر تر ژره وټاکل شي ترڅو دغ پروسه د ځنډ ښکار نشي، دولت او طالبان دواړه لورې باید په دې لړ کې په سمه توګه سم اقدامات وکړي ترڅو افغانستان سولې ته ورسيږي،

د سولې مذاکراتو ولې ځنډ سره مخ شوي

د ښځو ولایتي شبکه وايي، د سولې لپاره باید یوه ملي اجماع رامنځته شي او طالبان هم باید ډاډ ورکړي چې د پردې تر شا هېڅ هېواد ته د سولې پروسې د رهبري کولو او پر مخ وړلو اجازه نه ورکوي. د سولې په چارو کې د دولت وزارت وايي، د سولې پنځلس کسیزه مرکچي پلاوی ټاکل شوی، چې درې یې ښځینه دي، خو د ښځو ولایتي شبکه نیوکه کوي، چې د ښځو ونډه باید پراخه او څرګنده وي.

دغه شبکه د طالب بندیانو خلاصون ملاتړي دي، خو ټینګار کوي، چې جګړې ته د نه ستنېدو په ضمانت باید لومړی هغه بندیان ازاد شي، چې جرمونه یې سپک دي. د سولې بین الافغاني خبرو ته د حکومت مرکچي پلاوي له اعلان وروسته، د ښځو ولایتي شبکه نیوکه کوي چې دغه پلاوي کې د ښځو ونډه کمرنګه او نمایشي ده.

د سولې په چارو کې د دولت وزارت په وینا په دغه پنځلس کسیزه پلاوي کې درې ښځې دي، خو د ښځو دغه فعالانې وايي، د ښځو لاسته راوړنو د خوندیتوب لپاره باید د دوی ونډه پراخه او څرګنده وي.

دغه شبکه روان سیاسي کړکېچ ته په اندېښنې سره وايي، باید ولسمشر محمد اشرف غني او پخوانی اجراییه مشر عبدالله عبدالله خپلمنځي ستونزې حل او ټول سیاسي اړخونه باید د سولې لپاره یوه ملي اجماع رامنځته کړي. دوی پر طالبانو هم شک لري، چې ښايي دغه ډله د پردې تر شا کوم هېواد ته د سولې پروسې د رهبري کولو او پرمخ بیولو اجازه ورکړي. که څه هم حکومت ظاهرآ د طالب زندانیانو خلاصون د دوی د نوملړ ارزونې له امله ځڼډولی، دغه شبکه وايي، د طالب بندیانو خلاصون ملاتړي دي، خو وايي، جګړې ته د نه ستنېدو په ضمانت باید لومړی هغه بندیان ازاد شي چې جرمونه یې سپک دي.

د ښځو دغه ولایتي شبکه له حکومت او طالبانو دواړو خواوو د تاوتریخوالي ژر کمېدو غوښتنه کوي او وايي، دواړه خواوې باید بین الافغاني خبرو کې پر یوه هر اړخیزه اوربند سلا وکړي.

د سولې مزاکرات او پښتانه

د طالبانو د سیاسـي دفتر ویاند سهیل شاهین وايي طالبان د افغانانو خپلمنځي خبرو ته چمتو دي خو که له هوکړې سره سم عملي ګامونه وانه خېستل شي او بندیان خوشې نه شي نو مسؤلیت به د نورو پر غاړه وي.

د طالبانو سباسي دفترویاندشاهین پر ټویټر یوه بیان کې ویلي د طالبانو له خوا د افغانانو خپلمنځي خبرو لپاره چې ټاکل شوې د روانې مارچ میاشتې پر لسمه نېټه پيل شي، د دوی اجنډا چمتو ده او له شوې هوکړې “سره سم پرمخ ځو خو که یاد مذاکرات له پورته نېټې نه وځنډیږي پړه به یې د نورو په غاړه وي. “

طالبان ټینګار کوي چې د افغانانو خپلمنځي خبرو له پیل وړاندې دې د افغان حکومت په زندانونو کې د دوی پنځه زره زندانیان خوشې کړل شي او په مقابل کې به یې دوی د افغان دولت اړوند زر بندیان خوشې کړي.

خو افغان دولت ټینګار کوي چې د افغانانو خپلمنځي خبرو په لړ کې باید د دې زندانیانو پر تبادلې خبرې وشي او دا مساله باید د خبرو لپاره د شرط په توګه نه بلکې د خبرو د اجنډا برخه وي.

ورته وخت کې د افغان سولې لپاره د امریکا ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد نن ( جمعه ۶ مارچ) له افغان ولسمشر محمد اشرف غني سره کتلي.

د ولسمشر ویاند صدیق صدیقي پر ټویټر یوه بیان کې ویلي په دې کتنه کې د سولې بهیر لپاره پر تیاریو او راتلونکو ګامونو په اړه خبرې وشوې.

ښاغلی صدیقي زیاتوي په دې کتنه کې ” له طالبانو سره د افغانستان د اسلامي جمهوریت د مرکچي پلاوی د لېدنې په اړه هم بحث وشو. “

ولسمشرۍ ماڼۍ د دې کتنې په اړه نور معلومات نه دي ورکړي او نه یې هم له طالبانو سره د زندانیانو د تبالې یادونه کړې ده.

له دې یوه ورځ وړاندې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پومپیو ویلي وو، افغان حکومت او طالبان باید د خپلمنځي خبرو لپاره عملي ګامونه پیل کړي، او ټولې خواوې پوهېږي چې اوس د بندیانو د تبادلې وخت را رسېدلی دی.

نوموړي ټينګار کړی وو چې په تېرو ورځو کې په افغانستان کې د تاوتریخوالي ډېرېدل د منلو وړ نه دي، او د سولې د بهیر د پرمختګ لپاره باید تاوتریخوالی ژر تر ژره کم کړای شي.

امریکا له طالبانو سره په شوې هوکړه کې ژمنه کړې چې د پنځه زره طالب زندانیانو او زر تنه دولتي کسانو چې له طالبانو سره زنداني دي، د تبادلې لپاره به لاره هواروي.

خالد: یوې اونۍ کې به بین الافغاني خبرې پیل شي

افغانستان د دفاع سرپرست وزیر اسدالله خالد وايي چې ډېر ژر به له افغان حکومت سره د وسله والو طالبانو مخامخ خبرې پیل شي.

ښاغلي خالد د ازادۍ راډیو ته وویل چې په افغان حکومت په دې اړه “محتاطانه” مخکې ځي او اوسنیو شرایطو ته په کتو به پرېکړه کوي.

هغه وویل که له طالبانو سره د سولې تړون د تېرو دوو لسیزو لاس ته راوړنې زیانمنوي، دا تړون حکومت ته د منلو نه دی.

اسدالله خالد همدغه راز وویل چې د تېرکال په پرتله د طالبانو دریځ هم ډېر بدل شوی او اوس طالبان د نظام د بدلولو او پوځ د ړنګولو خبرې نکوي.

هغه وویل: “خبرې د سولې پر لوري درومي… اوس بیخي یوه بله فضا ده… تر کومه چې زه پوهیږم ښايي په یوې اونۍ کې د هغوی [طالبانو] خبرې مستقیمآ د افغانستان له دولت سره پیل شي.”

دا په داسې حال کې ده چې امریکایي چارواکو ویلي دي چې د امریکا او طالبانو ترمنځ تړون نهايي کیږي چې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ مخامخ خبرو ته لار پرانیزي.

د امریکا د دفاع وزیر مارک اسپر په بروګسل کې د ناټو د دفاع وزیرانو په غونډه کې وویل چې له طالبانو سره د یوې اونۍ لپاره د تاوتریخوالي د کمولو مسئله تر بحث لاندې ده او امریکا په دې اړه له خپلو متحدینو سره خبرې کوي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پمپیو د تاوتریخوالي په کمولو باندې ټېنګار کړی دی او ویلي دي چې ولسمشر ټرمپ هم له طالبانو سره د خبرو د ددوام اجازه ورکړې.

امریکايي رسنۍ وایي شاید په یوې اونۍ کې د تاوتریخوالي د کمولو په اړه د طالبانو او امریکا ترمنځ تړون لاسلیک شي او له دې وروسته به د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ خبرې پیل کیږي.