بهرنیو چارو وزارت: ایران ته د سفر موخه سوداګرۍ او اقتصادي موضوعاتو باندې خبرې کول وو

د بهرنیو چارو وزارت وايي، د افغانستان، امریکا او روسیې په درې اړخیزه ناسته کې د افغانانو په مشرۍ د سولې په بهیر او تېرو ۱۹ کلونو کې د افغانستان د لاسته راوړنو په ساتلو بحث وشو،

دبهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې دا ناسته د سرپرست وزیر حنیف اتمر، د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف او د افغان سولې لپاره د امریکا د ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد ترمنځ د ویډیو کانفرنس له لارې د افغان سولې په اړه خبرې وشوې،

یادې ناسته کې مسکو او واشنګټن د افغان دولت له خوا د طالب بندیانو خوشي کولو هرکلی شوی او د افغانانو خپلمنځي خبرو لپاره دا ګام ضروري بلل شوی دی په دې ناسته کې د باور جوړولو او د خبرو لپاره د مناسبې چاپېریال رامنځ ته کولو په خاطر پر ښکېلو اړخونو د تاوتریخوالي کمولو غږ شوی دی.

د بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې دې غونډه کې د افغانستان پر هغې غوښتنې موافقه شوې چې له مخې یې باید د تاوتریخوالي کمولو لپاره یو میکانیزم جوړ شي او دا ډاډ باید تر لاسه شي چې د سولې بهیر کې هر لوری خپل مسؤلیت ترسره کوي. د اعلامیې له مخې خبرو کې ښکېلو خواوو پر طالب وسلوالو هم غږ کړی چې دوحه کې له امریکا سره د سولې تړون د ژمنو له مخې دوی هم د افغان حکومت بندیان خوشي کړي.

د افغان طالبانو او امریکا د سولې تړون له مخې، حکومت پنځه زره طالب بندیان او مقابل کې دا ډله هم زر حکومتي بندیان خوشي کوي. افغان حکومت تر اوسه درې زره طالبان بندیان خوشي کړي او افغان ولسمشر محمد اشرف غني تېره پنجشنبه د امریکا اټلانټیک کونسل بنسټ سره ځانګړې مرکه کې وویل افغان حکومت به ډېر ژر دوه زره نور طالب بندیان خو شي کړي.

طالبانو هم تر اوسه د حکومت څه باندې پنځه سوه بندیان خوشي کړي او هم یې وروستیو کې ژمنه کړې چې دا شمېر به زرو ته ورسوي. په تېره یوه اوونۍ کې د افغان حکومت او طالبانو ترمنځ د مخامخ خبرو د پیل هیلې زیاتې شوې او دې لړ کې د افغان سولې لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد کابل کې له افغان ولسمشر سره کتلي. همدا راز د پاکستان د پوځ لوی درستیز جنرال قمر جاوېد باجوه د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې او د شخړو د اوارولو لپاره د منځګړيتوب په برخه کې د قطر بهرنیو چارو وزير ځانګړی استازی مطلق بن ماجد القحطاني هم کابل ته تللی وو,

ریس جمهورغني ویاند صدیق صدیقي هم وایي، د افغان دړلت او طالبانو ترمابین د مخامخ خبرو د ځای په تړاو تر اوسه افغان حکومت کومې هوکړې ته نه دی رسېدلی، خو یوازې لومړنۍ ناسته به په دوحه کې پيل شي،

اوس وخت د دې رارسسېدلۍ دۍ چې و سيمې هېوادونه باید افغانستان کې د سولې ټينګښت لپاره کار وکړي ترڅو ژر ترژره افغانستان کې امنیت تامين شي او ټول هېوادال د سکون ساه واخلي په دغه لړ کې د روس او ایران ترڅنګ پاکستان هک ډېر مهم رول لري باید دغه هېواد هم د افغانستان په سوله کې حپل پوره پوره ونډه واخلي،

کرونا او نړی

کرونا لا هم په نړۍ کې شتون لري. ښايي دغه ناروغي په ټوله نرۍ کې د تل لپاره پاتې شي. او بيخي ورکه نشي په نړۍ کي د کرونا ویروس یا کوایډ ۱۹ تنفسي ناروغۍ د تائيد سوو مثبتو پېښو شمېر تر ۴،۶ میلیونو واوښتئ.ښايي دغه ناروغي پيک ته ورسيږي

نړۍ کې ددې ویروسه څخه د مړو شوو کسانو شمېر تر ۳ لکو واوښتئ او تراوسه ۳۱۳ زره تنه ځني مړه سوي دي. له ویروس څخه د روغ سوو کسانو شمېر بیا تر ۱،۷ میلیونو ډېر شو. متحده ایالات د ویروس لرونکو هیوادونو څخه لومړی هیواد دئ، چي تراوسه یې د مثبتو پېښو شمېر له دوهم هیواد څخه څو برابره لوړ ۱،۵ میلیونه دئ. همداراز دې هیواد تر نورو ټولو هیوادونو ډېر ۹۰ زره مړي ورکړي او پکښي له ویروسه بیا تر ۳۴۰ زرو ډېر کسان روغ سوي هم دي. ولسمشر ډونالډ ټرمپ ويلي چي د اقتصاد د بیا راپورته کېدو لپاره به ډېر ژر په امریکا کي کاروبارونه بیرته پیل کړي.

د نړۍ له بل اړخه بیا روسیه د ویروس لرونکو هیوادونو په قطار کي دوهم هیواد ته راپورته سو او هسپانیا یې شاته کړه. په روسیه کي د ویروس مثبتي پېښي په ډېري چټکۍ سره ۲ لکه ۸۲ زرو ته ورسېدې. پدې هیواد کي د عیسوۍ می میاشتي له لومړۍ نېټې څخه له ۱۷۵ زرو څخه ډېري پېښي ثبت سوي، چي ورځنی شمېر یې تر ۱۰ زرو ډېریږي.

ددې نه علاوه یې د ویروس څخه د روغ شوو وګړو شمېر ۶۸ زرو رسیږي او مړي یې له ۲۶۰۰ تنو څخه اوړي. بلخوا بیا برازیل له ایټالیا څخه پنځم ځای ونیوی، چي د ویروس مثبتي پېښي یې ۲۳۳ زرو ته رسیږي، مړي یې ۱۶ زرو ته او روغ سوي یې ۹۰ زرو ته رسیږي.

دریم هسپانیا، بیا برېتانیا، شپږم ایټالیا، ورپسې فرانسه او جرمني هغه اروپايي هیوادونه وه، چي له چین او ایران وروسته یې د ویروس ډېري مثبتي پېښي درلودې، خو پدې وروستیو څو ورځو کي یې مثبتي پېښي کمي سوي او کاروبارونه ته پکښي اجازه ورکول کیږي، چي بیا پرانیستل شي. بلخوا بیا په آسیا کي له روسیې وروسته ترکیه، هند، پاکستان، سعودي عرب، ایران، قطر، بنګله دېش او تازه کویټ هغه هیوادونه دي، چي د ویروس مثبتي ورځنۍ پېښي یې له زرو اوړي او حتی زرګونو ته رسیږي. په چین کي که څه هم کاروبارونه ته د بیا پرانیستلو اجازه ورکول شوې، خو ویروس له پکښي بشپړ ورک نه دئ او اوس مهال هره ورځ تر ۱۰ پوري مثبتي پېښي لري.

کرونا یو جدي ناروغي ده اول په چین هېواد کې راښکاره شوه او بیا ورپسې نورو ملکونو ته خپرېده د چين نه بعد بیا دغه ناروغي د امريکا هېواد کې ډېره خپره شوه همداسې نوره خپرېده او د نړۍ ګډ ګډ ته ورسېده. که څه هم بازې هېوادونو لاک ډاون د ختمولو اعلان کړۍ دۍ.خو بیا هم مونږ ته پکار دي چې احتیات نه کار واخلو افغانستان د بې وزلو هېوادونو څخه دۍ نو مونږ ټولږ هېوادوالو ته ډېر احتیات پکاردۍ.

ترکمنستان هم د کروناویروس له ویرې افغانستان سره سرحد وتړه

کله مو فکر کړی چې ولې په روسیه او افریقا کې د کورونا ویروس لږې پیښې خپریږي؟ د دې یوه وجه دا ده چې دغه یاد هېوادونه د ډېر سفر او سوداګرۍ لپاره ندي کارول شوي. اد چین هېواد سره سوداګري کجه کمه ده.   

دا ویروس د چین د ووهان په ښار کې د ووهان له بازار څخه راوتلی او په چټکۍ سره د هیواد څخه بهر سفر کړی او بهرني مسافر و او خپل هیواد ته ستانه شوو خلکو . ترټولو ډیر زیان ایټالیا او بیا متحده ، انګلستان او پاتې اروپا ته  له ځانه سره منتقل کړۍ.

 مګر افریقا او نورو هیوادونو کې د ډیرو قضیو راپور نه دی ورکړی. او همدا راز د روسیې ښه هم بج ده . هرڅومره ژر چې په چین کې د وبا ناروغي وپیژندل شوه ، د سفر محدودیتونه ځای په ځای شول. دا یو بل دلیل وو چې ولې په لویه کچه ناروغۍ په روسیه او افریقا کې نه وه. موږلاهم د وبا په لومړي دوه مرحلو کې یو. ممکن داسې یو چانس شتون ولري چې ویروس واقعیا د نړۍ هرې برخې ته منتقل شی.

یوازې قوي ایموینټي د ویروس سره مبارزه لپاره غوره درمل بلل کیږي ، یاد ناروغي لپاره لپاره هیڅ درملنه نلري ،  او ښایی د 2021 کال تر پیل پورې لږترلږه.درمل یی وشي.

ځینې ​​نور هیوادونه چې چین ته پراخه سوداګرۍ او سفري لارې لري ، د خپریدو سره سم یی د  مبارزه کولو لپاره د  سم دسني غبرګون او مبارزه د ستاینې وړ وه . پدې کې جاپان ، سینګاپور او هندوستان هم شامل دي. یاد هېوادونو  ، د سرحد پراخه سکرینینګ ، کنټرول او څارنه وکړه  او د یاد ناروغۍ د خورېدو نه بج کړ.

یو بل فاکتور نیول شوی دا دی چې ویروس په ګرم او رطوبت هوا کې ښه نه خپروي. په فلیپ سایډ کې ، ټیټ شمیرې دا معنی هم لري چې سکرینینګ واقعیا سم نه ترسره کیږي او په حقیقت کې په دې هیوادونو کې لا دمخه پراخه ویروس شتون لري. د یادونې وړ ده چې د غه ناروغي د په افغانستان کې د ایران څخه راغلي افغان وګړو له وجې راغلي او اوسمهال یی د پېښو شمېر ۲۵ نه زیات شوۍ دۍ باده ناروغي د افغانستان نه علاوه د نړۍ نورو هېوادونو ته هم رسیدلې ده