افغانستان کې د کرونا ناروغی پېښې په کمېدو دي

افغانستان کې د کرونا ناروغی پېښې په کمېدو ديره سره له دې چې په هېواد کې د کرونا ویروس دوهمه څپه نه ده کنټرول شوې، خو د عامې روغتیا وزارت ویلي چې د دغه ناروغی مثبتې پېښې په کمېدو دي.اوښای دغه نور زور ونکړي ځکه د لوړېدو ګراف په تدریجي ډول په کمېدو دی.

دروغتیا وزارت ویلي چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې په هېواد کې ۸۴ نور کسان په دغه ویروس اخته شوي چې له دې سره پر کرونا د اخته کسانو شمېر ۵۳ زره او ۶۶۴ ته ورسېد.د یاد وزارت په وینا، په همدې موده کې پر کرونا اخته شپږ تنو ژوند له لاسه ورکړی او ۱۹۹ نور بیا روغ شوي دي.د راپورونو له مخې، تر اوسه په هېواد له کې له کرونا وبا د مړه شویو کسانو ټول شمېر دوه زره او ۳۱۴ ته او د بېرته رغېدلیو هغه بیا ۴۴ زره او ۸۱۰ ته رسېدلی دی.

که څه هم د عامې روغتیا وزارت ویلي چې د کرونا مثتبې پېښې په کمېدو دي، خو وايي چې دا په دې معنا نه ده چې دلته دې د دې ویروس دوهمه څپه پای ته رسېدلې وي.روغتیا وزارت خبرداری ورکړی که چېرې خلک روغتیايي سپارښتنې په پام کې ونه نیسي او بې‌ غوري وکړي؛ نو هره شېبه د کرونا ویروس د درېیمې څپې د راتلو امکان شته.

همدا راز له انګلستان څخه د افغانستان ګاونډیو هېوادونو ته د کروناویروس د نوې بڼه رارسېدلې او د روغتیا مسوولین یې اندېښمن کړي او وايي چې دغو هېوادونو ته د تګ راتګ له امله به په افغانستان کې د کروناویروس دویم ډول په پراخه توګه خپور شي.او زیات شمېر خلکو ته به مرګ ژوبله واړوي.

افغانستان کې د کرونا ناروغی پېښې په کمېدو دي
افغانستان کې د کرونا ناروغی پېښې په کمېدو دي

دکروناناروغی د لومړي ځل لپاره د چین د هوبي ایالت په ووهان ښار کې خپور او په چټکۍ سره په نړۍ کې په مرګونې ناروغۍ بدل شو.اوسمهال په امریکا او د هند هېوادونو کې زیاته ده خو لا هم ویره شته چې دغه ناروغي یو ځل بیا د نړی ګډ ګډ ته ورسیږي.او خلکو ته مرګ ژوبله واړوي.هېره دې نه وي چې د نړی یو شمېر هیوادونو دغه ناروغی لپاره واکسین هم تیار کړي دي او خلکو باندې ازمایښتي ډول کاروي.

دکروناناروغی تازه حال

کرونا ناروغي لا هم په ټوله نړی کې دکرونا ناروغي موجوده ده او دویمه څپه د افغانستان په ګډون په یو شمېر هېوادونو کې تر لومړۍ هم ښايي خطرناکه سي ځکه له یوې خوا هوا یخه ده او له بلې خوا خلک ورسره بې پروا دي.او هغه اصول نه مراعتوي کوم چې د کرونا مخنیوي لپاره باید وشي.

ډېری منتقو کې په کویډ١٩.ناروغی د اخته کسانو شمېر تر ۶۳ میلیونه کسانو وا وښت او لاهم هره شېبه دغه شمېره مخ پر زیاتیدو ده د روغتیايي راپورونو له مخې تر دې شېبې ۱۴لکه ۶۵زره ۱۶۳ کسان دې ناروغۍ وژلي چې لاهم هره شېبه دا شمېره زیاتیږيد مالوماتو پر اساس تراوسه پوري د نړۍ په ګوټ ګوټ کې لاهم د دې امکان سته چې کرونا ناروغي په خپله دویمه څپه کې زیات انسانان مبتلا کړي

تردې دمه له کویډ١٩.ناروغی څخه تر ۴۳ میلیونه زیات کسان جوړ سوي هم دي امریکا د نړۍ د هغه هېوادونو په کتار کې لومړی ځای لري چې په کرونا ناروغي باندې يې ډیر کسان مبتلا سوي تراوسه پوري  په دې هېواد کې ۱۳ میلیونه کسان په کرونا اخته سوي چې د مړو شمېر يې ۲لکه ۷۳ زره کسانو څخه زیات سوی له امریکا وروسته په دویم او دریم ځای کې هند او برازیل دی.

بلخوا بیا افغانستان کې هم د هوا په یخیدلو سره یوځل بیا د کرونا د مبتلایانو شمېر زیات سوی د افغانستان د عامې روغتیا وزارت ویلي چې د کرونا دویمه څپه به د لومړۍ په پرتله څلور برابره زوروره وي هغوی له خلکو د پاملرنې غوښتنه کړې په افغانستان کې د کرونا د مبتلایانو شمېر تر ۴۶ زره کسانو اوښتی چې تراوسه يې ۱۷۶۳ کسان وژلي هم دي.

دکروناناروغی تازه حال
دکروناناروغی تازه حال

د صحت کارکوونکي وايي چې د هوا په یخیدلو او د خلکو د بې پروايي او نه پاملرنې له امله ښايي د هرې ورځې په تیریدلو سره د کرونا ناروغي نوره هم خطرناکه شي ځکه خلک په هیڅ ځای کې روغتیايي سپارښتنې په نظر کې نه نیسي او په بازارونو او نورو ځایونو کې لا هم خلک په پرواهی ګرزي راګرزي.او خلک په کرونا ناروغی لا هم اخته کیږي.

اکسفورډ یونیورسټي: د کرونا ویروس لپاره به واکسین ډېر ژر تولید کړو

اکسفورډ پوهنتون د کرونا ویروس لپاره به واکسین ډېر ژر تولید کړود انګلستان اکسفورډ یونیورسټي ویلي، چې د کروناناروغۍ لپاره ېې د واکسینو د جوړېدو کار په کامیابۍ سره اخيري پړاو ته داخل کړۍ ډېر ژر به بشپړشي،

د امریکا واشنګټن پوسټ ورځپاڼې په حواله، د دغه پوهنتون چارواکو ویلي، چې د دغه واکسین د تولیدېدو کار درېیم او اخيري پړاو ته ورسېد .د دغه يونیورسټۍ مسولینو دغه پړاو هیله بښونکی بللې او ویلي، چې ډېر زر به دنیا ته د کرونا پر ضد واکسین راوړي په دغه پړاو کې یاد شوی واکسین په آخر ځل ازمایل کیږي.په وروستي پړاو کې دا معلومیږي، چې دغه واکسین د انسان سلامتۍ ته نور نقصان خو به نه کوي،

یو څه وخت مخکې ډبلیو ایچ او د کرونا ویروس پر ضد د پینځلس ډوله واکسینو د زر بشپړیدو خبر ورکړی و.سرچینې ویلي و، چې تر ۱۲۰ پورې مختلف واکسینونه په نړیواله کچه تر کار لاندې دي.په نړۍ کې د کرونا ویروس ټولې پېښې تر نهه میلیونو نه اووښتي دي باید ژر تر ژره دې ورته واکسین او درمل جوړ شي ترڅو د دغې ناولې وبا نه ټوله نړۍ خلاصه شي،

امریکا المان، فرانسه، ایټالیا او هالینډ له هغو هېوادونو دي، چې ویل کیږي اکسفورډ پوهنتون نه یې د یاد شوي واکسین په زر بشپړولو او وروسته یې په خپراوي کې د ملاتړ ډاډ ورکړی.امریکا یو له هغه هېوادونه څخه دۍ چې د کرونا ویروس پکې ډېر خپريږي او خپاره شوي هم دي پکې اوسمهال پکې په لکاو شمېر کې کسان په دغه ناروغۍ اخته شوي دي، او لا هم پکې مثبتې پېښې منځ ته رازي،

ویل شوي، چې د دغه پوهنتون له لورې د جوړیدونکي واکسین کار نیږدې ۸۰ سلنه پای ته رسیدلی.د برتانیې یوه مشهور واکسین جوړونکي شرکت وار د مخه تیاری ښودلی، چې د اکسفورډ پوهنتون د دغه واکسین له بشپړیدو سره به زر دا واکسین دوه میلیارده کسانو ته اماده او ورسوي.وړاندوینه دا ده، چې یاد شوی واکسین به د تنفسي اسپرۍ په بڼه تر راتلونکي میلادي میاشتې چمتو شي.

د یادونې وړ ده چې کرونا وېروس لپاره د اکسفورډ پوهنټون نه علاوه هم هند او پاکستان په شمول بازې نورو اروپايي هېوادونو هم درمل جوړولو ادعا کړې وه او ویلي وو چې ډېر ژر به د کرونا د مخنيوي لپاره درمل جوړ کړي او بازار ته به ېې وړاندې کړي،

اوسمهال په نړۍ کې د کرونا ویروس مثبتې پېښې د لکاو په شمېر کې دي او لا هم خپريږي د بازې راپورونو له مخې افغانستان کې د ثبت شویو پېښو شمېر د ۲۸ زرو نه اووښتۍ او نور هم ورځ تر بله زیاتيږي باید نړیواله ټولنه سره په یو اتفاق شي او د کرونا وېروس مخنيوي لپاره جدي مبارزه وکړي،

امریکا له افغانستان سره کرونا مخنیوي لپاره کومک کوي

امریکا له افغانستان سره کرونا مخنیوي لپاره کومک کوي دويي په دې برخه کې ٤٢.٥ ميليونه امريکايي ډالره کومک اعلان کړ امریکا دغه مرسته دې لپاره ووکړه چې افغانستان د کرونا مخنيوي لپاره اقدامات وکړي او کرونا ژرتر ژره له منځه ویسي،

دراپورونو له مخې، د افغانستان لپاره د امريکا د پراختيايي ادارې يا USAID عمومي مسوول د عامې روغتيا وزارت له سرپرست وزير احمد جواد عثماني سره د خبرو پر مهال د دغه مرسته ژمنه کړې ده.او ویلي دي چې ډېر ژر به امریکا دغه مرسته افغانستان ته وسپاري دويي ویأي د روغتیا وزارت دې دغه فنډ د کرونا لپاره فایده واخلي،

نموړۍ زیاتوي د دې پېسو ١٠.٩ ميليونه ډالر به د روغتيا د نړيوال سازمان له لارې د لابراتوارونو د پراختيا لپاره لګول کېږي او پاتې ٣١.٦ ميليونه به د عامې روغتيا وزارت له لوري لګول کېږي.هغويي د روغتیا وزارت نه وغوښتل چې دغه فنډ دې په شفاف ډول د کرونا مخنيوي لپاره استفاده کړي،

هغه وویل ، چې ١.٦ ميليونه ډالر به هم د روغتيا نړيوال سازمان په افغانستان کې په بېلا بېلو روغتيايي فعاليتونو لګوي.هغويي وویل چې دغه مرسته به په ایمرجنسي ډول روغتیا وزارت ته وسپاري ځکه افغانستان کې کرونا ورځ تربلې زیاتيړي خو افغانستان سره دومره ګنجایش نشته چې کرونا مخنيوۍ دې په چټکتیا سره وشي،

د يادولو وړ ده چې امريکا له دې مخکې هم د کورونا ويروس د مخنيوي لپاره افغانستان سره مرسته کړې ده.خو اوس د روغتیا وزارت وايي چې دويي سره دومره تجهیزات نه لري چې کرونا سره دې په جدي ډړل سره مبارزه وشي او دغه مرض مخ په ختمېدو شي،

دا مرستې په داسې مهال کې کېږي چې خلک سر ټکوي د هېواد په روغتونونو کې لا هم لومړني طبي خدمات هم نه وړاندې کېږي او ډېرى هېوادوال له نورو غوښتنه کوي چې خپل ناروغان دې روغتونونو ته نه وړي.

د یادونې وړ ده چې افغانستان سره د کرونا ویروس نه علاوه هم کومک کړۍ دۍ او لا ېې هم کوي اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید افغانستان خارجې کومکونه په سم ډول ولګوي اوشفافیت پکې مراعت کړي ترڅو افغانستان کې مختلف ترقیاتي کارونه وشي او افغانستان پرمختګ وکړي،

د روغتیا وزارت:۱۰ میلیونه افغانان په کرونا اخته دي

د افغانستان عامې روغتيا وزارت وايي چې کورونا ويروس که همداسې نور هم دوام وکړي نو د افغانستان به نور هم روغتیايي بحران سره مخ شي خلک بايد د دې وبا په مهارولو کې خپل ګټور رول ادا کړي.ترڅو افغانستان له دغه بحرانه ژر تر ژره اوویستل شي.

د هیواد روغتيا وزارت وايي، چې کورونا ناروغي درملنه نه لري او له خلکو غواړي چې په خپلو تدبيرونو او روغتيايي سپارښتنو سره يې مخه ونيسي.دويي زیاتوي چې افغانستان یو غریب هیواد دۍ باید افغانان په دغه سخت حالت کې د افغان دولت سره یو لاس شي او د دولت او طبي متخطیطینو په لارښوونو عمل وکړي

د دغه وزارت مرستيال وحيد مجروح وايي، دا ويروس په چټکۍ سره د خپرېدو په حال کې دى او د خلکو له همکارۍ پرته يې مخنيوى امکان نه لري.نو باید د نورولارښوونو په څنګ عام خلک باید بې ځایه تګ راتګ څخه ډده وکړي که د جا ضروري کار نه وي نو باید بیرون ته دې مه راوځي.

بل خوا ته د افغان جاپان روغتون ډاکټر محبوب الله شفيق وويل، روغتونونو کې د ناروغانو ځاى نه کېږي. هغه له خلکو هيله وکړه چې نور د کورونا وبا پر وړاندې بې پروا پاتې نه شي.نو له دې معلوميږي که چېرې دغه ناروغي مونږ جدي وه نه نیسو او د روغتون پر ځاۍ د طب متخصیصینو په لارښوونه عمل ونه کړو نو هیواد به مو د امریکا او ايټالیا نه بد تر شي او کرونا به نوره هم خپره شي.

افغانستان کې د کورونا ويروس مثبتې پېښې له ٢٠ زرو څخه پورته شوې دي، خو د کابل والي تېره ورځ ويلي و، چې ښايي په کابل کې له يو ميليون زيات کسان کورونا نيولي وي.هغه دغه خبره د موجوده حالات په نظز کې نیولو سره کړې ده او ريښټیا هم که مونږ احتیات ونه کړ نو دغه ویروس به ۱ میلیون نه واوړي.

د یادونې وړ ده چې کابل کې د حکیم الکوزي په نوم باندې یو حکیم د کرونا ویروس لپاره حکیمي درمل جوړ کړۍ وو او نومړي دا دعوه کوله چې په نبم سات کې دننه دغه درمل کولۍ شي چې کرونا له منځه یوسي خو بیا د روغتیا وزارت په دغه درمل بندیز ولګاو او دغه درمل ېې نا سم اعلان کړ.

دا هم باید یاده کړو چې په ټوله نړۍ کې په کرونا ویروس اخته کسانو شمیر له ۶ نیم میلیونو نه زیات شوۍ دۍ او د مړو شمیر له ۳ لکو نه ریات مړدي د یو راپور له مخې د دغې ناروغۍ نه ۳ نیم لکو نه زیات کسان ټوله نړۍ کې رغیدلي دي.

ناټو افغانستان کې د کورونا د تشخيص لپاره لابراتوارجوړ کړۍ.

د ايټاليې ډاکټرانو دا منلې ده چې کرونا هغه زور ندۍ پاتې کوم چې پخوا وو هغوي ویلي ، په اول کې چې کورونا څومره خطرناک و، اوس کمزورى شوى دى.او لګ وخت کې به دغه وبايي ناروغي نوره هم کمه شي.

د رايټرز خبري اژانس د راپورله مخې د ميلان د سان ريفيلي روغتون سر ډاکټر البرټو زينګريلو په خپله يوه مرکه کې ويلي دي، چې رښتيا خو دا دي چې په طبي لحاظ دا ويروس نور په ايټاليه کې ختم دۍ. هغه په خپلو خبرو کې وويل، په تېرو ١٠ ورځو کې چې د کورونا ټيسټونو کومه کچه ليدل شوې ده، هغه د تېرو ٢ مياشتو په پرتله  د نه شتون په معنا ده.

هغه د ايټاليې پر حکومت غږ وکړ، چې ګرځبندېز دې پرلپسې ډول باندې ژر ختم کړي او ورته يې وويل، چې د ويروس د دويمې مرحلې په اړه خلکو ته خبردارى ورکول يوازې په خلکو کې ويره خپرول دي. همدا راز د ايټاليې د جينوا ښار د سان مارټينو روغتون د وبايي ناروغيو د مرکز مشر ميټيو باسيټي هم د ډاکټر البرټو له خبره سره همغږي ښکاره کړې ده او ويلي يې دي چې دا ويروس اوس د پخوا په څېر خطرناک نه دى.

هغه وايي، دوه مياشتې مخکې چې دا ويروس څومره طاقت و، اوس يې هغه کچه نه ده پاتې، دا ښکاره ده چې کورونا ويروس اوس له مخکې څخه بدل شوى دى.

د يادولو وړ ده چې ايټاليه يو له هغه هېوادونو څخه دى چې د کورونا ويروس له امله زيات اغېزمن شوى دى، خو اوس په دغه هېواد کې هره ورځ شاوخوا ٣٠٠ نوې پېښې ثبتېږي، چې د پخوا په څېر ډېرې کمې دي.

خو ډبلیو ایچ اوبيا د ايټاليې د دغه ډاکټرانو د ادعا په اړه ويلي دي، چې د دوى ادعا ساينسي ثبوت نه لري او له څېړنو وروسته به معلومه شي، چې کورونا ويروس کمزورى شوى او که لا هم د پخوا په څېر دى.

بلخوا بیا افغانستان کې دغه ویروس ورځ تر بلې په زیاتیدو دۍ اوسمهال د مثبتو پېښو شمیر د ۱۵زرو نه اووښتۍ دۍ.اولاهم دغه ویروس د کابل په شمول ټولو ولایاتو کې مخ په تیزیدو دۍ او هره ورځ سلګونه کسان پرې اښته کيږي.

دا هم باید یاده کړو چې کرونا ویروس ورځ تر بله نور هم زیاتیږي باید عام وګړي د احتیات نه کار واخلي د بې څایه تګ راتګ نه ډډه وکړي او د ډاکټرانو په لارښوونو عمل وکړي ترڅو د کرونا ویروس نه مخنیوۍ وشي او د دې له امله د مړو تعداد هم کم شي.

یو افغان ډاکټرد کرونا ویروس مخنیوي لپاره طرحه جوړه کړې

کرونا ناروغي د هرات په شمول د هۍواد یو شمېر نور ولایاتو ته هم رسيدلۍ او ۱۰۰ نه یی ډۍر خلک نیولي دي .که څه هم دا ویروس د انسانانو ته د زیان سره سره د ژوند په نورو اړخونو هم اغېز کړۍ او په ټوله کې بیا د افغانستان یی ډۍر اسر کړۍ په دغه لړ کې یو افغان ډاکټر د دې ویروس مخنيوي لپاره یوه طرحه جوړه کړې ده،

د کرونا ویروس د مخنیوي لپاره د افغان حکومت د مؤظفې کمېټې یو غړی ډاکتر جاوېد صافی وايي داسې طرحه‌یې جوړه کړې چې په عملي کېدو به‌یې ستونزه تر ډېره کنټرول شي.

ښاغلي صافي د پنجشنبې په ورځ «۱۳۹۹ کال د وري ۰۷» د دې طرحې مهم ټکي له رسنیوسره په یوه مرکه کې شریک کړل هغه په ډیره ګڼه ګوڼه کې د نه ګرزیدو وړاندیز کړۍ دۍ او عامو وګړو ته د احتیات نه کار اخیستو څو وړاندیزونه کړي دي. ..

 نوموړي د ژوند مختلفو برخو کې مختلفو خلکو ته یو شمیر توصعی کړي دي د تجارتي مراکزو، پېر او پلور، دولتي دندو، عامه خدمتونو او نورو مهمو برخو لپاره سپارښتنې په دې طرحه کې ځای شوي.

د عامې روغتیا وزارت وایي په هرات کې نن له غرمې وروسته د کرونا ۶۸ شکمنې پېښې په لابراتوار کې کتل شوې چې ۲۲ یې مثبتې راوتلې دي. د هرات د عامې روغتیا ریاست وایي دا ټولې د هرات ولایت مربوط دي چې ۱۳ یې نارینه او ۹ یې ښځې دي. په دې سره په هرات کې د کرونا د مثبت پېښو شمېر ۱۰۶ ته ورسېد.

د روغتیا وزارت وایي د بدخشان ناروغ په دې وروستیو کې له ایران څخه هېواد ته راستون شوی دی.

په دې سره په ټول هېواد کې د کرونا د مثبت پیښو شمېر ۱۴۱ ته ورسېد. د یادونې وړ ده چې په افغانستان کې دولتي او شخصي ادارې د ۳ اونیو لپاره ټړل شوي دغه اقدام د کابینې د یوې غونډې په ترڅ کې شوې ده دغه پریکړه د کرونا ویروس د زیاتیدو مخنیوي لپاره شوې د دې پرېکړې سره  په کابل ښار کې تګ راتګ بندیزولګېد.