عبدالله او غني د ناټو له سرمنشي سره خبرې کړي دي

عبالله عبدالله او اشرف غني په خپلو منځو کې سیاسي کړکېچ لري ډااکټر عبدالله غواړي په حکومت یعنې کابینې کې ورته سهم ورکړۍ شي په همدغې لړ د ډېروخت راهیسې هڅې روانې دي ترڅو دواړه لورې یو سیاسي توافق ته  ورسيږي. د واک ویش په سمه ټوکه وشي او یو ټول شموله حکومت تشکیل کړۍ شي.

  د سولې په چارو کې د دولت وزارت وايي چې د ارګ او سپيدار ماڼيو ترمنځ سياسي اختلاف هواري ته لنډ شوی دی او ښايي په يوې يا دوه ورځو کې دغه کړکېچ پای ته ورسيږي او ژر به په یو همه شموله حکومت توافق لاسلیک شي.د دې توافق سره به سیاسي کړکېج هوار شي.او حکومت به ۵۰ ٪ په دواړو لورو وویشل شي.. 

د یاد وزارت سلاکار عزیزالله فضلي په دې اړه رسنیو  سره خبرو کې ویلي چې، “په افغانستان کې سیاسي اختلافات مخ په ختمېدو دي. د روانې اوونۍ دتر پایه یا دوه ورځو کې  پای ته رسېږي او بالاخره به د جهادي او قومي مشرانو په شمول یو پیاوړی مرکچي ټیم وټاکل شي.”

ارګ هم په خبرو کې د پرمختګ وايي خو په اړه يې جزئيات نه ورکوي او همدا ډول د ۵۰ – ۵۰ سلنه واک وېش خبرې ردوي، خو بيا د عبدالله عبدالله ډله وايي چې عبدالله عبدالله ته د مصالحې شورا ورکړه، حکومت کې ۵۰ سلنه ونډه، د يو شمېر واليانو ټاکل، جنرال دوستم ته مارشالي او ځيني نور هغه مسايل دي چې هوکړې  باندې توافق شوۍ دۍ. . 

ډېر وخت راهیسې د پخواني ولسمشر حامد کرزي او عبدالرب رسول سياف په مشرۍ د ولسمشر غني او عبدالله عبدالله ترمنځ د ستونزو د حل لپاره هڅې کيږي خو تر دې دمه يې وروستۍ نتیجه نه دهمعلومه.

د دې تر څنګ عام عوام له دغو ناندریو تنګ شوي دي او غاړي چې ژر دغې سیاسي کړکېچ ته د پاۍ ټکۍ کېښودل شي بازې عام وګړي وايی چې باید د ملي وحدت په څېر تش په نوم حکومت تشکيل نشي او یو داسې د خل لاره ورته وکتل شي چې د افغانستان پکې خیر وي.او ټولو خواوو ته د منلو وړ وي.

د بادونې وړده چې افغانستان کې ۲۰۱۴ کال ګې هم همداسې سیاسي کړکېچ منځ ته راغلۍ وو هغه وخت کې عبدالله عبدالله نه منله چې اشرف غنی د څانته ریس جمهور شي. او انخابات یی د تقلب نه ؤک یاد کړي وو هغه هم د جان کېري په راتګ سره د وحدت ملي حکومت جوړ شو په کابینه کې دواړو ته نیمايي ونډه ورکړل شوه او ډاکټر عبدالله د اجرایه ریس په صفت وګمارل شو.

خو که اوګورو دا ځل شاید حکومت د تېر په څېر نه وي او صلاحیتونه ورته محدود په نظر کې نيول شوي وي. او د تېر په څېر ورته سفارتونه او کونسل ګرۍ هم ورنکړل شي.مونږ ټولو افغانانو ته پکار دي چې خپل شخصي ګټې په نظر کې ونه نيسو او افغانستان او اقغان ملت ته اولیت ورکړو. . 

د امریکا او ایران د کړکېچ پر افغانستان اغیز

کارپوهان پر افغانستان باندې د امریکا او ایران د کړکېچ د اغیزو په اړه بېلابېل نظرونه لري خو وايي، چې واشنګټن او تهران په افغانستان کې یو لړ ګډې منافع هم لري.

د ستراتیژیکو مطالعاتو انستیتیوت د پنجشنبې په ورځ د جنوري په ۳۰مه (سلواغې ۱۰مه) پر افغانستان باندې د امریکا او ایران د روان کړکېچ د اغیزو په اړه د نړیوالو اړیکو او د سیاسي چارو د کارپوهانو غونډه رابللې وه. د دغې غونډې ګډونوالو له تروریزم سره د مبارزې، د مخدره موادو او انساني قاچاق له اړخه په افغانستان کې د امریکا او ایران د ګټو په اړه نظریات وړاندې کړل. په ملګرو ملتونو کې د افغانستان پخواني دایمي استازي محمود صیقل وویل، چې پر افغانستان باندې د واشنګټن او تهران ترمنځ د روان کړکیچ منفي اغېزې مخ په زیاتېدو دي.

ښاغلي صیقل ادعا وکړه، چې دواړو هیوادونو فشار راوړی تر څو افغان حکومت د هغوی په پلوي دریځ ونیسي، خو زیاته یې کړه چې افغانستان د دې مسلې په اړه مناسب دریځ نیولی دی.

د هغه پر وینا د امریکا او ایران کړکېچ به له طالبانو سره د سولې روانې خبرې له ځنډ سره مخامخ کړي او که چېرې کابل د واشنګټن او تهران غوښتنو ته مثبت ځواب ورنکړي، ښايي له دغو هېوادونو سره د افغانستان اړیکې سړې شي.

هغه زیاته کړه: “اړتیا ده چې د دغه کړکېچ په اوج کې موږ د فعالې او نوښتګرې دیپلوماسۍ له لارې په تهران او واشنګټن کې د باور فضا رامنځ ته کړو او دواړو هېوادونو ته ډاډ ورکړو، چې زموږ له خاورې به د هغوی په خلاف استفاده ونشي”.

ښاغلي صیقل له دواړو هېوادونو سره په اړیکو کې د انډول رامنځ ته کولو لپاره ټینګار وکړ، چې افغانستان باید له ایران سره پر امنیتي، سیاسي او ستراتیژیکو اړیکو باندې تمرکز وکړي او زیاته یې کړه، چې افغانستان باید له امریکا سره د ستراتیژیکو اړیکو تر سیوري لاندې له ایران سره د ګاونډیتوب اړیکې ونپالي.

خو د افغانستان د ملي امنیت په شورا کې د ګواښونو د ارزونې د څانګې پخواني رئیس آرین شریفي دې مسلې ته په اشارې وویل، چې په ایران کې له اسلامي انقلاب وروسته واشنګټن او تهران تل په منځنی ختیځ کې سره مخامخ شوي دي.

د ښاغلي شریفي وویل، په تېرو ۱۸ کلونو کې چې امریکا په افغانستان کې نظامي حضور هم لري، واشنګټن او تهران په خپلو ستراتیژیکو اړیکو کې کابل د یو استثنا په توګه ټاکلی دی، ځکه چې د هغه پر وینا، په افغانستان کې د دواړو هېوادونو عمومي او عمده منافع یو ډول دي.

هغه وویل: “تر ټولو عمده مسله د نړیوال تروریزم پر مرکز باندې د افغانستان د بیا بدلېدو مخنیوی دی، چې دا مسله به هم ایران ته ګواښ وي او هم به د متحده ایالاتو منافع ته”.

ښاغلي شریفي زیاته کړه، چې روان وضعیت ته په کتو د واشنګټن او تهران ترمنځ د کړکېچ د ختمېدو احتمال زیات دی.

خو هغه دغه راز اندېښنه وښوده چې ښايي دا کړکېچ د دواړو هېوادونو ترمنځ د مخامخ جګړې لامل هم شي، چې احتمال یې ډېر لږ دی “خو ناممکنه هم نه ده، یعنې د داسې یو څه پیشبیني کولی شو خو په ډېر کمزوري احتمال، که چېرې دا سناریو رامنځ ته کېږي، نو افغانستان به په مستقیم ډول د دواړو هیوادونو د جګړې د تیاتر په ساحې بدل شي”.

په نیویارک کې د افغانستان د چارو کارپوه پروفیسور بارنټ روبین په دې بحث کې وویل، چې امریکا او ایران د خپلمنځي اختلافاتو پر خلاف، د ګډې منافع له مخې د افغانستان د ثبات او د اوسني اساسي قانون په ملاتړ عمل کوي.

خو ښاغلي روبین زیاته کړه، چې د ایران په ګډون د سمیې اکثره هیوادونه په افغانستان کې د امریکا پوځي حضور د ځان لپاره یو ګواښ ګڼي. هغه وویل: “په سیمه کې ګڼ شمېر هیوادونه لکه روسیه، ایران، چین او پاکستان د امریکا نظامي حضور ته د ګواښ په سترګه ګوري، دلته یو ډول نه همغږي موجوده ده او زما په نظر